III SA/Kr 762/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tadeusz Wołek Sędziowie WSA Halina Jakubiec WSA Janusz Kasprzycki (spr.) Protokolant Ewelina Knapczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 października 2013 r. sprawy ze skargi Ochotniczej Straży Pożarnej w Podrzeczu na akt Zarządu Województwa Małopolskiego z dnia 22 marca 2013 r., znak: FE-VIII.432.1.282.2012, nr ARiMR:UM06-6930-UM0640282/12 w przedmiocie przyznania pomocy w zakresie małych projektów w ramach działania 413 "Wdrażanie lokalnych strategii rozwoju" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 I. uchyla zaskarżony akt, II. zasądza od Zarządu Województwa Małopolskiego na rzecz strony skarżącej Ochotniczej Straży Pożarnej w Podrzeczu kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżonym aktem z dnia 22 marca 2013 r. nr FE-VIII.432.1.282.2012,wydanym na podstawie art. 22 ust. 3 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz.U. z 2007 r. Nr 64, poz. 427 ze zm., zwanej dalej "ustawą"),Zarząd Województwa Małopolskiego odmówił przyznania pomocy na realizację operacji pt. "Modernizacja świetlicy wiejskiej w Podrzeczu poprzez wymianę okien, posadzki, stolarki drzwiowej i remont części ściany oraz zorganizowanie imprezy promującej", o którą ubiegała się Ochotnicza Straż Pożarna w Podrzeczu, we wniosku o przyznanie pomocy w zakresie małych projektów w ramach działania 413 Wdrażanie lokalnych strategii rozwoju objętego PROW na lata 2007 - 2013, złożonym w dniu 25 kwietnia 2012 r. na kwotę 23.785,51 zł. Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym: Wnioskodawca - Ochotnicza Straż Pożarna w Podrzeczu (dalej OSP w Podrzeczu) - złożył w dniu 25 kwietnia 2012 r. wniosek o przyznanie pomocy w ramach zakresu 15.2.3 Remont połączony z modernizacją lub wyposażenie istniejących świetlic wiejskich (...). Wnioskodawca w ramach operacji planował remont przedmiotowej świetlicy wiejskiej oraz promocję projektu poprzez organizację ogólnodostępnej imprezy, a jako cel operacji wskazał "zmodernizowanie obiektu świetlicy wiejskiej w Podrzeczu oraz zorganizowanie imprezy promującej, wpływającej na podniesienie atrakcyjności i warunków funkcjonowania świetlicy". W toku postępowania organ ustalił, że na terenie strażnicy OSP w Podrzeczu swoją filię ma Gminny Ośrodek Kultury w Podegrodziu (dalej jako GOK w Podegrodziu), który prowadzi na jej terenie działalność świetlicową. GOK w Podegrodziu może być Wnioskodawcą w ramach "małych projektów", gdyż jako gminna instytucja kultury spełnia kryteria podmiotowe wymienione w § 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 8 lipca 2008r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty pomocy finansowej w ramach działania "Wdrażanie lokalnych strategii rozwoju objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013" (Dz.U. 2008 r. Nr 138, poz. 868 ze zm.). Pismem z dnia 25 stycznia 2013 r. organ poprosił Wnioskodawcę o wyjaśnienie, czy świetlica wiejska objęta przedmiotowym wnioskiem jest filią GOK w Podegrodziu oraz w ww. przypadku o uzasadnienie, dlaczego OSP w Podrzeczu występuje w roli Wnioskodawcy w projekcie wraz z podaniem odpowiedniej podstawy prawnej. Wnioskodawca w ramach uzupełnień z dnia 15 lutego 2013 r. do wniosku potwierdził fakt, że Świetlica Wiejska w Podrzeczu jest filią GOK w Podegrodziu. Fakt ten potwierdza również dostarczony wraz z uzupełnieniami Regulamin Świetlicy Wiejskiej w Podrzeczu podpisany przez dyrektora GOK w Podegrodziu. Wnioskodawca poinformował, że GOK w Podegrodziu nie podjął się realizacji przedmiotowego projektu z uwagi na brak środków finansowych na zabezpieczenie i zrealizowanie operacji. W związku z powyższym wniosek o przyznanie pomocy złożony został przez właściciela obiektu, czyli OSP w Podrzeczu. Wnioskodawca, jako podstawę prawną umożliwiającą mu realizację przedmiotowej operacji wskazał Statut OSP w Podrzeczu. Odmawiając przyznania pomocy aktem z dnia 22 marca 2013 r. nr FE-VIII.432.1.282.2012 Zarząd Województwa Małopolskiego stwierdził, że przedstawione przez Wnioskodawcę wyjaśnienia oraz dokumenty jednoznacznie wskazują, iż dotychczasowym dysponentem przedmiotowej świetlicy jest Gminny Ośrodek Kultury w Podegrodziu. W związku z powyższym, Wnioskodawca zamierza zrealizować projekt na rzecz innego podmiotu, który na podstawie przedstawionych przez Wnioskodawcę informacji i dokumentów, mógłby być Wnioskodawcą w ramach "małych projektów" i wystąpić z wnioskiem o przyznanie pomocy na przedmiotową operację. Ponadto, zgodnie z zapisami § 5 ust. 1 pkt 4 lit. a umowy przyznania pomocy, beneficjent zobowiązuje się do nieprzenoszenia prawa własności lub posiadania rzeczy nabytych w ramach realizacji operacji, na które została przyznana i wypłacona pomoc oraz ich wykorzystania zgodnie z przeznaczeniem. Należy mieć na uwadze, iż posiadanie jest stanem faktycznym, a zatem, co do zasady, każdy przypadek, w którym inny podmiot niż beneficjent korzysta z ww. rzeczy lub nieruchomości na potrzeby własne, uznaje się za określone w ww. umowie przeniesienie posiadania. W związku z powyższym koszty związane z remontem przedmiotowej świetlicy należy uznać za koszty niekwalifikowalne. Ponadto w ocenie organu, z uwagi na uzależnienie organizacji imprezy promującej projekt od realizacji inwestycyjnej części operacji, koszty dotyczące imprezy należy również uznać za koszty niekwalifikowalne. W wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa Wnioskodawca zarzucił powyższemu rozstrzygnięciu: - naruszenie art. 22 ust. 3 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz.U. z 2007 r. Nr 64, poz. 427 ze zm.), poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, - naruszenie art. 710 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 1964 r., Nr 16, poz. 93 ze zm., zwanej dalej w skrócie – k.c.), poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie w postaci przyjęcia, że OSP stała się z mocy prawa stroną umowy użyczenia, podczas gdy nie miało to miejsca, a także w razie nieuwzględnienia tego zarzutu: - naruszenie art. 336 i 337 k.c. poprzez ich błędną wykładnię, polegającą na niedokonaniu rozróżnienia instytucji posiadacza samoistnego od posiadacza zależnego i w rezultacie przyjęcie, że w przypadku uzyskania pomocy finansowej Wnioskodawca przeniósłby posiadanie rzeczy nabytych w ramach realizacji projektu na GOK wyzbywając się tego prawa, naruszając tym samym postanowienia umowy przyznania pomocy finansowej. W odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa (pismo z dnia 15 maja 2013 r., FE-VIII.432.1.282.2012) organ podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w piśmie z dnia 22 marca 2013 r., jednocześnie wskazując, że Wnioskodawca nie jest podmiotem prowadzącym świetlicę wiejską i w związku z tym nie jest uprawniony do ubiegania się o dofinansowanie w ramach przedmiotowej operacji. Fakt, że GOK w Podegrodziu korzysta z pomieszczeń OSP w Podrzeczu do prowadzenia świetlicy wiejskiej nie pozwala na zawarcie umowy przyznania pomocy z OSP w Podrzeczu, gdyż pomieszczenia te znajdują się w posiadaniu innego niż Wnioskodawca podmiotu. Stosownie bowiem do regulacji § 5 ust. 1 pkt 4 lit. a) projektu umowy przyznania pomocy, beneficjent zobowiązuje się do nieprzenoszenia prawa własności lub posiadania rzeczy nabytych w ramach realizacji operacji. Z powyższego, zdaniem organu, wynika, że nie ma możliwości przeniesienia samego posiadania, czyli korzystania z nieruchomości na podstawie innego niż prawo własności tytułu prawnego, ponieważ posiadanie jest stanem faktycznym i każdy przypadek, w którym podmiot inny niż właściciel korzysta z przedmiotu objętego pomocą w ramach operacji, należy uznać za przeniesienie posiadania. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie OSP w Podrzeczu zarzuciła organowi naruszenie przepisów, podniesione uprzednio w wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa. W uzasadnieniu strona skarżąca wskazała, że jako właściciel jest wyłącznie uprawniona do dysponowania świetlicą, zaś GOK w Podegrodziu korzysta z pomieszczeń świetlicy na podstawie umowy użyczenia z dnia 12 stycznia 2001 r., przy czym z pomieszczeń tych korzysta także skarżąca. W jej ocenie, skoro umowa przyznania pomocy finansowej zawiera ograniczenia polegające na zobowiązaniu beneficjenta do nieprzenoszenia "prawa własności lub posiadania" rzeczy nabytych w ramach realizacji projektu, to oczywistym jest, że dotyczy to tylko przypadków, w których wskutek przeniesienia dochodzi do utraty przez przenoszącego prawa własności bądź posiadania tych rzeczy. W niniejszej sprawie OSP w Podrzeczu (posiadacz samoistny) nie traciłaby posiadania rzeczy nabytych w ramach realizacji projektu przez to, że użytkowałby je GOK w Podegrodziu, co wynika wprost z art. 337 k.c. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje. Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity, Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej w skrócie P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd administracyjny nie rozstrzyga, więc merytorycznie, lecz ocenia zgodność decyzji z przepisami prawa. Skarga zasługiwała na uwzględnienie. W rozpatrywanej sprawie kontrolą sądową została objęty akt, wydany na podstawie art. 22 ust. 3 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz.U. z 2007 r. Nr 64, poz. 427 ze zm., zwanej dalej "ustawą"), o odmowie przyznania stronie skarżącej pomocy. Zgodnie bowiem z przywołanym przepisem pomoc, o która ubiegała się strona skarżąca jest przyznawana na podstawie umowy. W przypadku braku podstaw do przyznanie tego rodzaju pomocy podmiot wdrażający informuje wnioskodawcę o odmowie przyznania pomocy z podaniem przyczyn odmowy. To na tę informację, zgodnie z ust. 3 art. 22 ustawy przysługuje skarga do sądu administracyjnego na zasadach i w trybie określonym dla aktów lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. Przedmiotem skargi może być zatem jedynie akt wydany na podstawie art. 22 ust. 3 ustawy, a nie odpowiedź na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 października 2010 r. , sygn. akt II GSK 1155/10; LEX nr 742824.). Poddany kontroli w niniejszej sprawie akt został, zdaniem Sądu, wydany z naruszeniem prawa skutkującym jego uchyleniem. Istotnie, zgodnie z art. 21 ust. 2 ustawy do postępowań w sprawie przyznania pomocy na podstawie umowy, prowadzonych przez podmioty wdrażające nie stosuje się przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego (tj. ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity, Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), z wyjątkiem przepisów dotyczących właściwości miejscowej organów, wyłączenia pracowników organu, doręczeń i wezwań, udostępniania akt, skarg i wniosków, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej. Zauważyć jednak należy, że stosownie do treści ust. 2 tego samego artykułu "W postępowaniu w sprawie przyznania pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie, stoi na straży praworządności, jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy, udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postepowania, zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania; przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się." Ze wskazanej zasady praworządności wynika, aby obywatel posiadał wiedzę o motywach działania organu administracji. Organ administracji natomiast ma działać na podstawie prawa. Mając na względzie powyższe w żaden sposób nie można zgodzić się z zaprezentowanym w zaskarżonym akcie stanowiskiem, że w tym przypadku poprzez zawarcie przez stronę skarżącą umowy użyczenia świetlicy doszło do przeniesienia posiadania, a więc do złamania postanowień § 5 ust. 1 pkt 4 lit. a umowy, który zakazuje przenoszenia prawa własności lub posiadania rzeczy nabytych w ramach realizacji operacji, na które pomoc została przyznana i wypłacona oraz zobowiązuje do wykorzystania ich zgodnie z przeznaczeniem. Argumenty zawarte w skardze w tym względzie są zasadne. Rzeczywiście, zgodnie z art. 336 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 1964 r., Nr 16, poz. 93 ze zm., zwanej dalej w skrócie – k.c.), posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny). Jednak, co najistotniejsze, a będące przedmiotem sporu w tej sprawie, w myśl art. 337 k.c. posiadacz samoistny nie traci posiadania przez to, że oddaje drugiemu rzecz w posiadanie zależne. Trafnie więc na te aspekty zwróciła uwagę strona skarżąca. Dodać przy tym należy, że równoczesne posiadanie samoistne i zależne tej samej rzeczy nie oznacza współposiadania. Mamy tutaj bowiem do czynienia z różnorodnymi co do charakteru rodzajami posiadania (vide: komentarz do art. 336 i 337 k.c.; System Informacji Prawnej LEX (LEX Omega) 39/2013). Wobec tego całkowicie niezrozumiałe i nieprawidłowe są motywy wydanego w tym przypadku kwestionowanego aktu. Bez wątpienia strona skarżąca jest właścicielem nieruchomości w postaci działki wraz z budynkiem remizy strażackiej, w którym znajduje się świetlica (umowa darowizny w formie aktu notarialnego z dnia 28 października 2003 r.; akt notarialny Repertorium A nr 3381/2003). Trafnie wywodzi strona skarżąca, że nie traci ona posiadania rzeczy nabytych w ramach realizacji projektu przez to, że przedmiotową świetlicę użytkuje i będzie użytkował Gminny Ośrodek Kultury w Podegrodziu, bo wynika to wprost z art. 337 k.c. W samej umowie użyczenia z 12 stycznia 2001 r., zwartej pomiędzy Gminą a Gminnym Ośrodkiem Kultury w Podegrodziu wynika też, że biorący w użyczenie nie będzie mógł oddać przedmiotu użyczenia osobom trzecim. Nie znajdują więc poparcia także te argumenty organu, że rzeczy nabyte w ramach realizacji operacji będą wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem. Racje ma również strona skarżąca, że organ, nie wskazał także podstawy prawnej, z której wynikałoby, iż pomoc finansowa może być udzielona jedynie podmiotowi prowadzącemu świetlicę, a argumentacja organu w tym względzie jest całkowicie chybiona. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 146 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity, Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), uwzględnił skargę i orzekł jak w punkcie I sentencji wyroku, O kosztach postępowania Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie orzekł, na podstawie art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity, Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), jak w punkcie II sentencji wyroku.