III SA/Kr 770/13

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Grzegorz Karcz po rozpoznaniu w dniu 23 sierpnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Ł. C. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Ł. C. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 6 czerwca 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania prawa jazdy kat. A postanawia: oddalić wniosek. Skarżący w złożonym na urzędowym formularzu "PPF" wniosku o przyznanie prawa pomocy zaznaczył, że domaga się zwolnienia od kosztów sądowych. Objaśniając swoją sytuację rodzinną uwidocznił że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z ojcem, matką, dwoma braćmi i siostrą. Określając sytuacją majątkową rodziny podał, że do rodziców należy dom o powierzchni 170 m2. Pozostawił niezakreślone rubryki dotyczące posiadanych zasobów pieniężnych i przedmiotów wartościowych. Wymieniając miesięczne dochody gospodarstwa domowego podał, że ojciec zarabia 2861,66 a matka 3921 zł. W konsekwencji daje to łącznie 6782,66 zł brutto miesięcznie. Uzasadniając swoje starania skarżący nadmienił, że ponieważ on sam za cały ubiegły rok zarobił tylko 1365,12 zł więc jest na utrzymaniu rodziców. Uczy się w Zespole Szkół Technicznych. Twierdzi, że utrzymanie domu i zakup opału to łączny koszty ok. 3000 zł. Do tego dochodzi potrzeba wyposażenia dzieci w odzież, obuwie, książki i zeszyty a także opłacenie mieszkania bratu w obcym mieście kwotą 700 zł miesięcznie. Pozostałe wydatki to żywność, środki czystości, podatki, ubezpieczenia, media itp. Mając na uwadze powyższe zważyć należało co następuje: Stosownie do art. 252 w związku z art. 246 §1 pkt. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zwanej dalej "ppsa", osoba fizyczna może domagać się przyznania prawa pomocy obejmujące zwolnienie od kosztów sądowych o ile – poza samym wnioskiem (art. 243 ppsa) - złoży również oświadczenie którym wykaże, że nie jest w stanie ponieść tych kosztów bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i rodziny. Oświadczenie to zgodnie z wolą ustawodawcy ma być "dokładne", a owa "dokładność" stopniowana jest przeświadczeniem sądu, że strona okoliczności te wykazała, czyli przedstawiła je w sposób przekonywujący, bo generalnie ciężar dowodu co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie NSA z 18 czerwca 2004 r. FZ 165/04). W realiach rozstrzyganego przypadku skarżący złożył oświadczenie, które jest wystarczające dla wyprowadzenia następujących wniosków. Po pierwsze rodzina skarżącego dysponuje stosunkowo wysokim i do tego stałym dochodem, który skarżący określił na kwotę 6782,66 zł brutto. Po drugie koszty sądowe wymagane na obecnym etapie postępowania zamykają się kwotą 200 zł (vide: zarządzenie o wezwaniu do uiszczenia wpisu sadowego). Po trzecie, skarżący poza ogólnikową wzmianką o kosztach utrzymania domu i pozostałych wydatkach nie podjął próby dokładnego określenia jak kształtują się stałe miesięczne obciążenia gospodarstwa domowego związane z opłaceniem poszczególnych mediów, nie przedstawił na tę okoliczność żadnych rachunków i okazał też jakiegokolwiek dokumentu źródłowego uwiarygadniającego wydatki związane z koniecznością opłacania bratu mieszkania w obcym mieście. Skoro zaś rodzina dysponuje stosunkowo wysokim i do tego stałych dochodem, swoje potrzeby bytowe zaspakaja we własnym domu, koszty sądowe na obecnym etapie nie przekraczają dochodów rodziny a równocześnie skarżący poniechał dokładniejszych wyjaśnień jak naprawdę przedstawiają się stałe miesięczne obciążenia gospodarstwa domowego, to przyznanie mu w takich warunkach prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych nie znajduje dla siebie wystarczających podstaw. Sprzeciwia się temu zarówno reguła prawa ustanowiona w przepisie art. 246 §1 pkt. 2 ppsa jak i aktualne poglądy doktryny zgodnie z którymi jest to instytucja o charakterze wyjątkowym, która powinna stanowić przywilej dla osób, które muszą korzystać z ochrony prawnej przed sądem a w przypadku ubogiego społeczeństwa, jakim jest społeczeństwo polskie, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu (tak H Knysiak – Molczyk w "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz". pod redakcją prof. T. Wosia. Warszawa 2005 s. 631). Postulatom tym wtóruje zresztą praktyka orzecznicza sądów administracyjnych zgodnie z którą, udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. postan. NSA z 27 maja 2008 r. I FZ 160/08). W ślad za Naczelnym Sądem Administracyjnym powtórzyć tez trzeba, że ponieważ prawo do sądu nie ma charakteru absolutnego i może być przedmiotem uzasadnionych prawnie ograniczeń (postan. NSA z 15 marca 2006 r. II OZ 258/06), to sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy (por. postan. NSA z 31 marca 2005 r. I FZ 63/05). Z przytoczonych względów orzeczono zatem jak w sentencji na podstawie art. 243 §1 oraz art. 252 w związku z art. 246 §1 pkt. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.