III SA/Kr 781/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janusz Kasprzycki Sędzia WSA Elżbieta Czarny-Drożdżejko Sędzia WSA Jakub Makuch (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 11 sierpnia 2022 r. sprawy ze skargi K Sp. z o.o. w K na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 16 marca 2022 r., znak [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia 1. uchyla zaskarżone postanowienie i umarza postępowanie zażaleniowe wszczęte pismem strony skarżącej K Sp. z o.o. w K z dnia 3 grudnia 2021 r.; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz strony skarżącej K Sp. z o.o. w K kwotę 100 zł (sto złotych) tytułem zwrotu uiszczonego od skargi wpisu sądowego; 3. nakazuje zwrócić stronie skarżącej K Sp. z o.o. w K kwotę 100 zł (sto złotych) tytułem nadpłaconego wpisu od skargi; 4. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w całości. Przedmiotem skargi K. sp. z o.o. w K. (dalej: "skarżąca" lub "spółka") jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 16.03.2022 r. (znak [...]) odmawiające przywrócenia terminu do złożenia zażalenia na postanowienie Prezydenta Miasta Krakowa z dnia 24 listopada 2021 roku (nr SA. -06.7340.7.43.2021) o odmowie wyłączenia tego organu od załatwienia sprawy dotyczącej cofnięcia skarżącej zezwoleń na sprzedaż i podawanie napojów alkoholowych. Postanowienie to zapadło w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy: Prezydent Miasta Krakowa postanowieniem z 24 listopada 2021 r (nr SA.-06.7340.7.43.2021) orzekł o odmowie wyłączenia organu, tj. Prezydenta Miasta Krakowa, od załatwienia sprawy cofnięcia zezwoleń udzielonych spółce na sprzedaż i podawanie napojów alkoholowych. Zażalenie na to postanowienie, wniosła spółka, jednak czynność ta dokonana została z uchybieniem 7 dniowego terminu. Stwierdzając powyższą okoliczność, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie, pismem z 2 lutego 2022 r. poinformowało spółkę o uchybieniu terminu do wniesienia zażalenia oraz wezwało o złożenie wniosku o przywrócenie uchybionego terminu. W wezwaniu tym Kolegium Odwoławcze, jako podstawę prawną, powołano art. I5zzzzzn2 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 9 grudnia 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2020, poz. 2255). W reakcji na to pismo, spółka – reprezentowana przez radcę prawnego - złożyła wniosek o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia na opisane wyżej postanowienie Prezydenta Miasta Krakowa z 24 listopada 2021 r. oraz złożyła kolejne zażalenie. W uzasadnieniu żądania przywrócenia terminu spółka wskazała m.in., iż podczas pandemii poniosła straty, a obecnie jej pracownicy są skupieni na obsłudze klientów. Dodała, że przedstawiciel spółki nie był świadomy wszystkich okoliczności prawnych sprawy, a dopiero po konsultacji z pełnomocnikiem uzyskał on wiedzę o możliwości złożenia zażalenia na opisane na wstępie postanowienie. W opisywanym wniosku nie podano żadnych okoliczności pozwalających ustalić na czym polegać miały trudności spółki, z powodu których uchybiono terminowi do złożenia tego środka prawnego akcentując jedynie, że w czasie pandemii, trudno jest przedsiębiorcom funkcjonować. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie postanowieniem z 16 marca 2022 r. (znak SKO. NA/4130/56/2021), wydanym na podstawie art. 58 oraz art. 59 par. 2 k.p.a., odmówiło przywrócenia terminu do złożenia zażalenia na opisane postanowienie o odmowie wyłączenia organu od załatwienia sprawy. W ocenie organu odwoławczego, spółka nie uprawdopodobniła braku swojej winy w uchybieniu terminu. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na powyższe postanowienie, K. sp. z o.o. w K. zarzuciła naruszenie: 1. art. 7, 77, 58 par. 1 k.p.a. poprzez brak wszechstronnego rozpatrzenia materiału dowodowego, z którego – w ocenie spółki – wynika, że uchybienie terminowi do wniesienia odwołania nie było nadmierne i było efektem okoliczności od spółki niezależnych, nadto organ, przy wydawaniu zaskarżonego postanowienia nie uwzględnił sytuacji epidemiologicznej Kraju; 2. art. 7, 77, 58 par. 1 k.p.a., poprzez brak wezwania spółki do przedstawienia dowodów celem wykazania okoliczności pozwalających ustalić to, na czym polegały trudności spółki, z powodu których, uchybiła ona terminowi; 3. art. 58 par. 1 k.p.a. poprzez uznanie, że samo wprowadzenie stanu epidemii nie może zostać uznane za uprawdopodobnienie braku winy w dotrzymaniu terminu do złożenia zażalenia na postanowienie Prezydenta Miasta Krakowa. W oparciu o opisane zarzuty, spółka domagała się uchylenia objętego skargą postanowienia SKO w Krakowie z 16 marca 2022 r. Żądała także zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, wg norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę, organ administracji domagał się jej oddalenia, podtrzymując dotychczas wyrażone w sprawie stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Zaskarżone postanowienie SKO w Krakowie z dnia 16 marca 2022 r. narusza przepisy postępowania w stopniu nakazującym wyeliminowanie tego aktu z obrotu prawnego. Na wstępie należy zauważyć, że stosownie do art. 141 par. 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej k.p.a.), na postanowienia wydane w toku postępowania służy stronie zażalenie, gdy Kodeks tak stanowi. Powyższe oznacza, że zażalenie może być wnoszone tylko na te postanowienia, które zostały enumeratywnie wyliczone w Kodeksie. Niektóre zatem z postanowień wydawanych przez organ administracji w toku postępowania, nie są zaskarżalne zażaleniem. Kontrola niezaskarżalnych postanowień odbywać się jednak może w ramach odwołania wniesionego przez stronę, od wydanej w sprawie decyzji. Możliwość tę przewiduje art. 142 k.p.a., który stanowi, że postanowienie, na które nie służy zażalenie, strona może zaskarżyć tylko w odwołaniu od decyzji. Mając powyższe na uwadze należy zauważyć, że z akt kontrolowanej sprawy wynika, że objęte zażaleniem postanowienie Prezydenta Miasta Krakowa z 24 listopada 2021 roku (nr SA.-06.7340.7.43.2021) o odmowie wyłączenia tego organu od załatwienia sprawy dotyczącej cofnięcia skarżącej zezwoleń na sprzedaż i podawanie napojów alkoholowych, wydane zostało na podstawie art. 25 k.p.a. Od postanowień natomiast wydanych na podstawie art. 24 i art. 25 k.p.a., a zatem dotyczących wyłączenia pracownika organu oraz organu administracyjnego, k.p.a. nie przewiduje prawa do wniesienia zażalenia. Postanowienie o odmowie wyłączenia organu (bądź też pracownika od rozstrzygania, czy też podejmowania czynności w sprawie), z chwilą jego wydania - jest ostateczne. Jak wyżej wskazano, strona może takie postanowienie kwestionować wyłącznie w trybie odwoławczym, w ramach zaskarżenia orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie (decyzji), a następnie, ewentualnie, także w skardze na ten akt wniesionej do sądu administracyjnego (por. postanowienie NSA z 4.10.2012 r., sygn. akt II OSK 1911/12 oraz wyrok WSA w Krakowie z 6.11.2015 r., sygn. akt II SA/Kr 995/15). Reasumując, ustawodawca nie przewidział możliwości wniesienia zażalenia na postanowienie w przedmiocie wyłączenia organu tj. nie dopuszcza możliwości merytorycznej oceny takiej wpadkowej kwestii w ramach zażaleniowego toku instancji. Brak dopuszczalności wniesienia takiego zażalenia skutkuje w konsekwencji stwierdzeniem, że nie rozpoczął się w ogóle bieg terminu do wniesienia takiego środka prawnego. W związku z powyższym, orzekanie przez organ odwoławczy w przedmiocie przywrócenia uchybionego terminu do złożenia zażalenia na postanowienie, na które zażalenie nie służy – pozbawione było podstaw prawnych. Inaczej mówiąc, bezprzedmiotowe było orzekanie przez organ administracji o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia, skoro taki środek prawny w ogóle w tej sprawie nie przysługiwał, co w konsekwencji oznaczało, że nie rozpoczął się w ogóle bieg terminu, co do którego odmowy przywrócenia, SKO w Krakowie orzekało w tej sprawie. Objęte sądowoadministracyjną kontrolą postanowienie organu odwoławczego, było zatem wadliwe, gdyż naruszało ono przepisy postępowania tj. - art. 58, art. 59 par. 2 oraz art. 141 par. 1 k.p.a. - w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik tej sprawy. Z uwagi na powyższe, postanowienie to podlegało uchyleniu, stosownie do art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2022 r., poz. 329; dalej p.p.s.a.), o czym sąd orzekł w puncie 1 sentencji. Nadto, skoro postępowanie zażaleniowe nie mogło zostać uruchomione, gdyż brak było do tego podstaw prawnych, to w efekcie uznać też należało, że w sprawie wystąpiły przyczyny uzasadniające umorzenie tego postępowania zażaleniowego, wszczętego pismem skarżącej spółki z dnia 3.12.2021 r. (k. 144). Powyższe uzasadniło umorzenie tego postępowania na podstawie art. 145 par. 3 p.p.s.a. Rozstrzygnięcie zawarte w punkcie 2 sentencji, o zwrocie skarżącej uiszczonego wpisu od skargi, oparte zostało na zasadzie art. 200 p.p.s.a. Z przepisu tego wynika, że w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Na koszty te (por. niżej) złożył się uiszczony wpis od skargi, w kwocie 100 zł. Z uwagi natomiast na fakt, że spółka opłaciła wpis w niewłaściwej wysokości (w kwocie 200 zł; k. 27 a.s.), w punkcie 3 sentencji wyroku sąd, działając na zasadzie art. 225 p.p.s.a., orzekł o zwrocie nadpłaconego wpisu od skargi (w kwocie 100 zł). Natomiast rozstrzygnięcie o kosztach zawartych w pkt 4 sentencji, oparte zostało na zasadzie art. 206 p.p.s.a. Przepis ten stanowi, że sąd może w uzasadnionych przypadkach odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości lub w części. Cytowany przepis obejmuje swoim zakresem także uprawnienie sądu do określenia wysokości wynagrodzenia zawodowego pełnomocnika strony, w ramach oceny czynności tego pełnomocnika podejmowanych w postępowaniu sądowym. Przy określaniu wysokości wynagrodzenia pełnomocnika uwzględniać trzeba bowiem każdorazowo szereg okoliczności, wśród których wymienić należy m.in. stopień zawiłości sprawy, jak też wkład pełnomocnika, w przyczynienie się do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia sprawy. W ocenianym przypadku, pełnomocnik skarżącej spółki, w złożonej do sądu skardze przedstawił stanowisko wykazujące brak winy spółki w uchybieniu terminu do złożenia zażalenia, które prezentował także w postępowaniu administracyjnym (k. 158 i nast. a.a.). Stanowisko to nie pozostawało jednak w związku z prawnymi realiami tej sprawy. W takich okolicznościach, w ocenie sądu, wniosek o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego – nie mógł zostać uwzględniony, przez co sąd, odstąpił od zasądzenia tych kosztów w całości, stosując art. 206 p.p.s.a.