II OSK 1911/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Małgorzata Dałkowska-Szary po rozpoznaniu w dniu 4 października 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J. R. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 22 maja 2012 r., sygn. akt II SA/Bk 285/12 w sprawie ze skargi J. R. na postanowienie Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Białymstoku z dnia [...] marca 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wyłączenia organu postanawia: oddalić skargę kasacyjną. Podlaski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Białymstoku postanowieniem z [...] marca 2012 r., na podstawie art. 24 § 1 pkt 6 i art. 25 § 1 pkt 1 w zw. z art. 123 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej: k.p.a.) odmówił wyłączenia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w H. od prowadzenia postępowań administracyjnych w sprawach dotyczących obiektów zlokalizowanych na działce nr [...] w N. Postanowienie zostało doręczone J. R. w dniu 22 marca 2012 r. z pouczeniem, że nie przysługuje na nie zażalenie. J. R. wniósł do sądu administracyjnego skargę na powyższe postanowienie. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko oraz wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku, postanowieniem z dnia 22 maja 2012 r., sygn. akt II SA/Bk 285/12, odrzucił przedmiotową skargę. W uzasadnieniu powyższego postanowienia wskazano, że z mocy art. 1 § 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Stosownie natomiast do treści art. 3 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012, poz. 270, dalej p.p.s.a.), kontrola ta obejmuje rozpoznawanie skarg na określone, władcze formy tej działalności, w tym wyłącznie na ściśle określone kategorie postanowień: wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające co do istoty sprawy, jak również na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie (art. 3 § 2 pkt 2 i 3 p.p.s.a.). Zdaniem Sądu zaskarżone w sprawie niniejszej postanowienie nie należy do żadnej kategorii ww. orzeczeń. Przede wszystkim nie jest postanowieniem zaskarżalnym, bowiem w Kodeksie postępowania administracyjnego nie przewidziano na nie zażalenia, a zgodnie z art. 141 § 1 k.p.a. przysługuje ono wyłącznie, gdy kodeks tak stanowi. Nie jest również postanowieniem kończącym postępowanie w sprawie lub rozstrzygającym sprawę co do istoty, gdyż dotyczy wyłącznie kwestii wpadkowej, mającej charakter proceduralny. Nie zostało także wydane w postępowaniu egzekucyjnym lub zabezpieczającym. Sąd zauważył przy tym, że w k.p.a. w ogóle nie przewidziano obowiązku wydawania postanowienia w przedmiocie wyłączenia organu lub pracownika. W związku z faktem, że zaskarżone w sprawie niniejszej postanowienie organu nie mieści się w katalogu spraw wyszczególnionych przepisem art. 3 § 2 pkt 2 i 3 p.p.s.a., to skarga na nie wniesiona, zdaniem Sądu, jest niedopuszczalna. Skargą kasacyjną J. R. zaskarżył powyższe postanowienie w całości, zarzucając mu naruszenie: 1) przepisów postępowania art. 58 § 1 pkt 1 w zw. z art. 3 § 1 i 2 pkt 2, 3 i 4, art. 134 § 1, art. 141 § 4 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 174 pkt 2 p.p.s.a. polegające na przedstawieniu stanu faktycznego niezgodnie z rzeczywistością i niezasadne odrzucenie skargi w sytuacji, gdy organ naruszył przepisy postępowania administracyjnego: - art. 24 § 1 pkt 6 k.p.a. w zw. z art. 25 § 1 i 2 k.p.a. przez fakt pominięcia, iż w sprawie organu toczyło się postępowanie karne w Prokuraturze Rejonowej w H. za sygn. akt [...] oraz postępowanie cywilne z pozwów skarżącego przeciwko organowi w Sądzie Rejonowym I Wydział Cywilny w B. za sygnaturami akt [...] i [...], - art. 7, 8 i 10 k.p.a. przez przeprowadzenie postępowania w sposób nie pogłębiający zaufania obywatela do organów Państwa, zaniechania podjęcia z urzędu kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu skarżącego, - art. 77, 78, 80, 81 k.p.a. przez brak zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, co do którego skarżący nie miał możliwości wypowiedzenia się, które to naruszenia miały istotny wpływ na wynik sprawy. 2) przepisów prawa materialnego: - art. 2 ustawy z dnia 2 kwietnia 1997 r. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 78, poz. 483 ze zm.) przez naruszenie zasad demokratycznego państwa prawa przez brak zapewnienia w toku postępowania sprawiedliwości i rzetelności przy rozstrzyganiu o sytuacji jednostki, - art. 78 Konstytucji RP przez naruszenie zasady sprawiedliwości proceduralnej i konstytucyjnego prawa strony do zaskarżania orzeczeń i decyzji wydanych w pierwszej instancji. Z uwagi na powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz przyznanie kosztów pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu w postępowaniu kasacyjnym nieopłaconych w całości ani w części, według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw zaskarżenia. Przede wszystkim chybione są zarzuty naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku przepisów postępowania. Stwierdzenie przez Sąd I instancji niedopuszczalności skargi i odrzucenie jej na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uniemożliwiło merytoryczne jej rozpatrzenie. Odniesienie się przez Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia wyłącznie do przyczyn odrzucenia skargi jest zatem zgodne z przepisami prawa. Niezrozumiałe jest przy tym stwierdzenie autora skargi kasacyjnej, iż trudno zgodzić się ze stanowiskiem Sądu, że organ wyczerpująco zebrał cały materiał dowodowy i dokonał na jego podstawie prawidłowych ustaleń faktycznych. Twierdzenia takiego nie zawarto w zaskarżonym postanowienia - Sąd I instancji zawarł w nim jedynie rozważania odnośnie charakteru zaskarżonego postanowienia wydanego przez organ i stwierdził, że nie przysługuje na nie skarga do sądu administracyjnego. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego stanowisko Sądu I instancji wyrażone w zaskarżonym postanowieniu jest słuszne. Od postanowień wydanych na podstawie art. 24 i 25 k.p.a., a zatem dotyczących wyłączenia pracownika oraz organu administracyjnego, Kodeks postępowania administracyjnego nie przewiduje prawa wniesienia zażalenia, a w konsekwencji niedopuszczalne jest także wniesienie na nie skargi do sądu. Postanowienie o odmowie wyłączenia organu bądź pracownika od rozstrzygania czy też podejmowania czynności w sprawie z chwilą jego wydania jest w związku z tym ostateczne. Strona może je kwestionować wyłącznie w trybie odwoławczym, dotyczącym orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie (art. 142 k.p.a.), a następnie ewentualnie w trybie skargowym, przed sądem administracyjnym (zob. wyrok NSA z dnia 5 października 2007 r., sygn. akt II OSK 1312/06; postanowienie NSA z dnia 5 października 2006 r., sygn. akt II OSK 1221/06). Odnośnie zarzutu naruszenia przez Sąd I instancji art. 2 Konstytucji RP wskazać należy, że analiza środka prawnego pod kątem dopuszczalności jego wniesienia jest wręcz konieczna dla realizacji zasady praworządności, którą wyraża art. 2 Konstytucji RP. Nietrafiony jest również zarzut naruszenia art. 78 Konstytucji RP, bowiem jak wskazano powyżej, strona skarżąca ma możliwość zaskarżenia przedmiotowego postanowienia w odwołaniu od decyzji, o czym stanowi art. 142 k.p.a. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. Odnośnie wynagrodzenia dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należnego od Skarbu Państwa (art. 250 p.p.s.a.) wskazać należy, że jest ono przyznawane przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258-261 p.p.s.a. Zatem pełnomocnik strony skarżącej ze stosownym oświadczeniem winien wystąpić do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku.