III SA/Kr 785/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Zawadzka Sędziowie WSA Barbara Pasternak (spr.) WSA Bożenna Blitek Protokolant Magdalena Karcz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 marca 2013 r. sprawy ze skargi M. B. na akt prawny Prezydenta z dnia 22 lutego 2012r. nr [....] w przedmiocie odmowy przyznania lokalu mieszkalnego z zasobów Gminy I. skargę oddala, II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na rzecz adwokata K. K. - Kancelaria Adwokacka, ul. [....] tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę 240 zł (słownie: dwieście czterdzieści złotych) podwyższoną o podatek od towarów i usług przewidziany dla tego rodzaju czynności. W dniu 24 stycznia 2012r. M. B. złożyła wniosek o przyznanie pomocy mieszkaniowej z zasobów Gminy. M. B. opisała swoją sytuację materialną i zdrowotną oraz wskazała, że w obecnym miejscu zamieszkania (lokal należący do Gminy), pomimo wysokiego czynszu, warunki mieszkaniowe są bardzo złe, a ponadto istnieje zagrożenie dla bezpieczeństwa mieszkańców. W odpowiedzi na wniosek Prezydent Miasta pismem z dnia 22 lutego 2012r. znak: [...] odmówił M. B. zmiany obecnie zajmowanego lokalu. Prezydent wskazał, że Rada Miasta w uchwale nr [...] z dnia [...] 2007r. określiła zasady wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu Gminy. Zgodnie z tą uchwałą warunkiem świadczenia przez Gminę pomocy mieszkaniowej jest spełnienie przez wnioskodawcę jednocześnie dwóch kryteriów: niezaspokojonych potrzeb mieszkaniowych i osiągania niskich dochodów. Prezydent wyjaśnił, że osobami o niezaspokojonych potrzebach mieszkaniowych są między innymi najemcy lokali, które nie spełniają warunków technicznych wymaganych dla pomieszczeń przeznaczonych na stały pobyt ludzi, a uprawnienie to dotyczy wyłącznie najemców lokali stanowiących własność Gminy oraz najemców lokali stanowiących własność osób fizycznych i prawnych, na podstawie umowy najmu, której pierwotną podstawą był tytuł prawny wydany przez odpowiedni organ lub sąd w związku z okolicznością, która miała miejsce przed dniem 12 listopada 1994r. oraz w oparciu o skierowanie do zawarcia umowy najmu wydane przez organ reprezentujący Gminę. Natomiast przez niski dochód rozumie się średni miesięczny dochód netto na jednego członka gospodarstwa domowego, który nie przekracza 150% (1.392,27 zł) najniższej emerytury w gospodarstwie jednoosobowym, 125% (910,22 zł) najniższej emerytury w gospodarstwie dwuosobowym i 100% (728,18 zł) tej kwoty w gospodarstwie wieloosobowym. Prezydent stwierdził, że M. B. nie spełnia kryterium dochodowego, ponieważ osiągnięty przez nią w 2010 r. miesięczny dochód netto przekroczył na jedną osobę dopuszczalne 125% najniższej emerytury w gospodarstwie dwuosobowym, tj. 910,22 zł i wyniósł 1.380,80 zł. Dlatego M. B. nie została uznana za uprawnioną do ubiegania o mieszkanie z tytułu zamieszkiwania w lokalu uznanym za niemieszkalny w rozumieniu uchwały Rady Miasta. Prezydent wyjaśnił też, że M. B. nie może ubiegać się o lokal gminny z tytułu zamiany z urzędu obecnie zajmowanego mieszkania, bowiem nieruchomość przy ul. A w K stanowi współwłasność Gminy, osób fizycznych i prawnych. W dniu 9 marca 2012r. M. B. wezwała Prezydenta Miasta do usunięcia naruszenia prawa polegającego w jej ocenie na odmowie przyznania prawa do zamiany zajmowanego przez nią lokalu na inny, ewentualnie przyznania z zasobu Gminy innego lokalu mieszkalnego. Zdaniem M. B. Prezydent naruszył przepisy ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego, przepisy Kodeksu cywilnego o najmie oraz przepisy uchwały Rady Miasta nr [...] w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu Gminy. M. B. podkreśliła, że zgodnie z decyzją o przydziale lokalu z dnia 20 marca 1987r. przedmiotowy lokal został jej przyznany jako mieszkanie zastępcze do czasu otrzymania mieszkania spółdzielczego, a lokal ten powstał po wydzieleniu jednego pokoju z innego większego lokalu i od początku nie spełniał warunków do zamieszkiwania w nim. Obecny zły stan przedmiotowego lokalu oraz zagrożenie ze strony innych lokatorów przemawiają zaś za przyznaniem innego lokalu z zasobów Gminy. M. B. podkreśliła, że nie zalega z żadnymi opłatami, a mimo to właściciel lokalu nie utrzymuje lokalu w odpowiednim stanie. Zarzuciła też, że przy obliczaniu jej dochodu nie uwzględniono stałych wydatków związanych z samym lokalem, jak również z sytuacją zdrowotną strony. W odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa Prezydent Miasta podtrzymał swoje stanowisko, zgodnie z którym M. B. nie spełniała kryterium niskiego dochodu dla przyznania pomocy mieszkaniowej z zasobu Gminy. Prezydent wyjaśnił zasady obliczania dochodu i wskazał, że dochód na osobę w rodzinie M. B. wyniósł 1.380,80 zł. Ponadto Prezydent wyjaśnił, że lokal przy ul. A został przydzielony jako pomieszczenie zastępcze do czasu otrzymania mieszkania spółdzielczego, co było realizacją wniosku M. B. o przydział mieszkania zastępczego na czas oczekiwana na mieszkanie spółdzielcze oraz faktu objęcia M. B. planem przydziału mieszkań na rok 1986. Zdaniem Prezydenta nie oznaczało to jednak, że na Gminę został nałożony obowiązek zapewnienia innego lokalu mieszkalnego w związku z niezrealizowanym wnioskiem o mieszkanie spółdzielcze. Ponadto zgodnie z art. 56 ust. 1 ustawy z dnia 2 lipca 1994r. o najmie lokali mieszkalnych i dodatkach mieszkaniowych najem nawiązany na podstawie decyzji administracyjnych stał się z mocy prawa najmem umownym zawartym na czas nieoznaczony. M. B. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarga na czynność Prezydenta Miasta polegającą na odmowie udzielenia pomocy mieszkaniowej z zasobów Gminy. Skarżąca podniosła zarzuty zawarte w wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa oraz zarzuciła, że organ naruszył art. 10 kpa, gdyż nie umożliwiono skarżącej zapoznania ze zgromadzonym materiałem dowodowym i wypowiedzenia się na jego temat przed wydaniem rozstrzygnięcia. Zdaniem skarżącej organ nie wyjaśnił wszystkich istotnych okoliczności sprawy i zignorował podniesione przez skarżącą zarzuty, czym naruszył art. 7, art. 77 oraz art. 11 kpa. W odpowiedzi na skargę Prezydent Miasta wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonym akcie. Referendarz sądowy WSA w Krakowie postanowieniem z dnia 10 sierpnia 2012r. sygn. akt III SO/Kr 16/12 ustanowił dla skarżącej adwokata z urzędu. Na rozprawie w dniu 21 marca 2013r. pełnomocnik skarżącej złożyła wniosek o przyznanie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu i oświadczyła, że nie zostały one uiszczone w całości ani w części. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie "ppsa", sądy administracyjne powołane są do kontroli zgodności z prawem działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do treści art. 134 § 1 ppsa. Orzekanie - w myśl art. 135 ppsa - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co wynika z art. 145 § 1 pkt 1 ppsa. Jeżeli zaś sąd nie stwierdzi tego rodzaju naruszeń prawa, oddala skargę. Skarga jest nieuzasadniona i podlega oddaleniu. Na podstawie upoważnienia zawartego w art. 18 ust. 2 pkt. 15 i art. 40 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r. nr 142, poz. 1591 ze zm.), oraz art. 21 ust. 1 pkt 2 i ust. 3 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2005r. nr 31, poz. 266 ze zm.) Rada Miasta uregulowała w uchwale z dnia [...] 2007r. nr [...] w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu Gminy zasady przydziału lokali mieszkalnych z zasobów Gminy (dalej zwanej uchwałą). Preambuła do tej uchwały stanowi, że została ona uchwalona w celu "realizacji przez Gminę zadań własnych, wynikających z ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie kodeksu cywilnego, polegających na tworzeniu warunków do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych wspólnoty samorządowej, w szczególności poprzez zapewnienie lokali socjalnych i zamiennych oraz pomieszczeń tymczasowych a także zaspokajanie potrzeb mieszkaniowych gospodarstw o niskich dochodach". Dział III uchwały w § 16-21 reguluje zasady weryfikacji i kwalifikowania wniosków o zawarcie umowy najmu lokalu. Zgodnie z § 16 ust. 2 wstępna weryfikacja wniosku następuje w ciągu 30 dni od dnia złożenia wniosku wraz z kompletem wymaganej dokumentacji, zgodnie z ust. 3 w uzasadnionych przypadkach okres weryfikacji może być przedłużony o kolejne 30 dni. (...) Stosownie do postanowień § 20 ust. 6, w przypadku stwierdzenia przez właściwy do spraw mieszkaniowych wydział Urzędu Miasta braku spełnienia kryteriów udzielenia pomocy mieszkaniowej wynikających z uchwały, wnioskodawca jest o tym pisemnie zawiadamiany wraz z informacją o możliwości złożenia skargi na akt prawny z zakresu administracji publicznej na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest pismo Prezydenta Miasta z dnia 22 lutego 2012r. znak: [...] skierowane do M. B. odmawiające zmiany obecnie zajmowanego lokalu. Wyjaśnić trzeba, że pisemne zawiadomienie wnioskodawcy, że nie spełnia określonych w uchwale przesłanek do zawarcia umowy najmu stanowi czynność z zakresu administracji publicznej, która dotyczy uprawnień wynikających z przepisów prawa miejscowego, o jakiej mowa w art. 3 § 2 pkt 4 ppsa, podlegającą kontroli sądu administracyjnego. Wniesienie skargi na taką czynność powinno być, zgodnie z art. 52 § 3 ppsa, poprzedzone wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa. W kontrolowanej sprawie skarżąca zachowała tryb poprzedzający wniesienie skargi, ponieważ pismo Prezydenta z dnia 22 lutego 2012r. zostało jej doręczone 27 lutego 2012r., zaś skarżąca w terminie 14 dni od dnia otrzymania pisma Prezydenta z dnia 22 lutego 2012r. skierowała (w dniu 9 marca 2012r.) pismo zatytułowane "Wezwanie do usunięcia naruszeń prawa", w którym zakwestionowała stanowisko zawarte w piśmie z dnia 22 lutego 2012r. i wniosła o uznanie jej za osobę uprawnioną do przyznania lokalu z zasobu Gminy. Odpowiedź Prezydenta na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa (pismo z dnia 29 marca 2012r.) zostało doręczone M. B. 4 kwietnia 2012r., zaś skargę do WSA w Krakowie wniesiono w terminie określonym w art. 53 § 2 ppsa (4 maja 2012r.). Dlatego też skarga podlegała merytorycznemu rozpoznaniu. Uchwała Rady Miasta nr [...] z dnia [...] 2007r. w rozdziale 3 działu II określa zasady wynajmu lokali w celu zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych gospodarstw domowych o niskich dochodach. Uprawnionymi do zawarcia umowy najmu są osoby o niezaspokojonych potrzebach mieszkaniowych i niskim dochodzie określonym § 4 tej uchwały. Trafnie zatem Prezydent Miasta stwierdził, że dla przyznania danemu wnioskodawcy pomocy mieszkaniowej z zasobów gminy koniecznym jest spełnienie przez tego wnioskodawcę obu przesłanek (niezaspokojonych potrzeb mieszkaniowych i niskich dochodów). Stosownie do § 4 ww. uchwały za niskie dochody uważa się dla osób ubiegających się o zawarcie umowy najmu lokalu - średni miesięczny dochód na jednego członka gospodarstwa domowego, który nie przekracza 150% najniższej emerytury w gospodarstwie jednoosobowym i 100 % najniższej emerytury w gospodarstwie wieloosobowym, z zastrzeżeniem pkt 2 i 3 (pkt 1 ust. 1 § 4 uchwały). Zgodnie z § 3 ust. 1 uchwały za dochód uważa się sumę wszelkich przychodów wnioskodawcy i wszystkich osób zgłoszonych do wspólnego zamieszkiwania, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, pomniejszoną o: 1) koszty uzyskania przychodu; 2) obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych; 3) składki na ubezpieczenia zdrowotne określone w przepisach o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia; 4) składki na ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach. Natomiast § 3 ust. 2 uchwały wskazuje, jakich przychodów wnioskodawcy nie wlicza się do dochodu stanowiącego podstawę do przyznawania pomocy mieszkaniowej z zasobów gminy. W ocenie Sądu przywołane przepisu uchwały zostały prawidłowo zastosowane przez Prezydenta Miasta, który zasadnie uznał, że skarżąca nie jest osobą o niskich dochodach w rozumieniu § 4 uchwały. Obliczenie wysokości dochodu na jednego członka gospodarstwa domowego skarżącej zostało oparte na danych zawartych w zaświadczeniach Urzędu Skarbowego (k. 17-18 akt adm.). Obliczenia dokonane przez Prezydenta (k. 20 akt adm.) nie budzą zastrzeżeń, zatem osiągnięty przez M. B. w 2010 r. miesięczny dochód netto na jedną osobę wyniósł 1.380,80 zł i przekroczył dopuszczalne 125% najniższej emerytury w gospodarstwie dwuosobowym, tj. 910,22 zł. To zaś dawało Prezydentowi podstawę do negatywnego rozpatrzenia wniosku skarżącej o przyznanie pomocy mieszkaniowej z zasobów Gminy. Natomiast zarzuty skargi, że przy obliczaniu jej dochodu nie uwzględniono stałych wydatków związanych z samym lokalem, jak również z sytuacją zdrowotną skarżącej nie są zasadne, ponieważ takie odliczenia od dochodu nie znajdują oparcia w przytoczonych wyżej przepisach uchwały regulującej zasady obliczanie dochodu osoby ubiegającej się o przyznanie pomocy mieszkaniowej z zasobów Gminy. Dlatego Sąd uznał, że niezasadne są zarzuty skargi wskazujące na naruszenie art. 7 i art. 77 kpa, gdyż kluczowy dla rozpatrzenia wniosku skarżącej element stanu faktycznego (wysokość dochodu na jednego członka gospodarstwa domowego skarżącej) został ustalony prawidłowo i okoliczność ta dawała podstawę do odmowy przyznania wnioskowanej pomocy mieszkaniowej. Zdaniem Sądu organ w uzasadnieniu zaskarżonego aktu prawidłowo wyjaśnił motywy podjętego rozstrzygnięcia, a więc niezasadny jest zarzut skargi naruszenia art. 11 kpa. Natomiast odnośnie zarzutu naruszenia art. 10 § 1 kpa wskazać trzeba, że akt wydany przez Prezydenta Miasta, poddany kontroli sądu administracyjnego w niniejszym postępowaniu nie stanowi decyzji administracyjnej w rozumieniu przepisu art. 104 kpa, w sprawie mieszczącej się w zakresie obowiązywania kpa, określonym przepisem art. 1 pkt. 1 i 2 kpa. W sytuacji ubiegania się o przyznanie pomocy mieszkaniowej z zasobów Gminy, Prezydent Miasta nie prowadził więc postępowania administracyjnego mającego zakończyć się wydaniem decyzji administracyjnej, którego wszczęcie, przebieg i poszczególne etapy, oraz możliwość zaskarżania rozstrzygnięć zapadłych w jego toku uregulowanie są przepisami kpa. Tok postępowania wszczętego wnioskiem o przyznanie lokalu z zasobów gminy wynika z treści uchwały RM Nr [...] i determinowany jest koniecznością dokonania ustaleń, czy ubiegający się o lokal spełnia warunki określone tą uchwała. Zarzuty skargi dotyczące nie przeprowadzenia w wystarczającym zakresie postępowania mającego na celu ustalenie warunków mieszkaniowych skarżącej nie mogą odnieść rezultatu, albowiem już na etapie zakończonym wydaniem zaskarżonego aktu okazało się, że skarżąca nie spełnia jednego z warunków przyznania mieszkania z zasobów gminy, które winny być spełnione łącznie, tj. warunku osiągania niskich dochodów. Natomiast na podstawie przekazanych sądowi akt stwierdzić można, że skarżącą informowano o treści uchwały Rady Miasta regulującej warunki przyznawania mieszkań z zasobów gminy, a także pouczano, jakich czynności ma dopełnić i jakie okoliczności wykazać, aby wniosek o przyznanie lokalu mógł zostać rozpatrzony. Mając na uwadze powyższe, orzeczono jak w punkcie l sentencji na podstawie art. 151 ppsa. Koszty dla ustanowionego dla skarżącej adwokata z urzędu przyznano na podstawie art. 250 ppsa, a także art. 29 ust. 1 Prawa o adwokaturze oraz § 18 ust. ust. 1 pkt 2 lit. "b" oraz § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. nr 163, poz. 1348 ze zm.).