III SA/Kr 79/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Michna Sędziowie : WSA Tadeusz Kiełkowski (spr.) WSA Elżbieta Czarny-Drożdżejko po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 22 kwietnia 2022 r. sprawy ze skargi W. S. na decyzję Wojewody z dnia [...] 2021 r. znak [...] w przedmiocie utraty statusu osoby bezrobotnej i utraty prawa do zasiłku oddala skargę Wojewoda, decyzją z dnia 4 listopada 2021 r., znak [...], działając w trybie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 735 z zm.), na podstawie art. 33 ust. 4 pkt 1 w związku z art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 1100 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania wniesionego w sprawie W. S. od decyzji wydanej z upoważnienia Starosty, przez starszego inspektora powiatowego w Powiatowym Urzędzie Pracy, z 30 sierpnia 2021 r., znak: [...], orzekającej o utracie przez W. S. od 6 listopada 2020 r. statusu osoby bezrobotnej oraz prawa do zasiłku dla bezrobotnych – utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. Powyższa decyzja, która jest przedmiotem skargi, zapadła w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych. W dniu 14 września 2020 r. W. S. złożył do Powiatowego Urzędu Pracy, za pośrednictwem platformy praca.gov.pl, wniosek o dokonanie rejestracji jako bezrobotny. Na podstawie złożonych dokumentów i oświadczeń W. S. uzyskał status osoby bezrobotnej od 14 września 2020 roku oraz przyznano W. S. od 14 września 2020 roku prawo do zasiłku dla bezrobotnych w wysokości 120% kwoty zasiłku podstawowego na okres 365 dni. W dniu 5 lipca 2021 roku W. S. złożył w Powiatowym Urzędzie Pracy kopię Wyroku Zaocznego o sygn. akt [...], z 6 listopada 2020 roku, wydanego przez Sąd Rejonowy, IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych przywracający go do pracy u pracodawcy I spółka z o.o. z siedzibą w G na warunkach pracy i płacy sprzed rozwiązania stosunku pracy. W pkt. II przedmiotowego wyroku Sąd zobowiązał pracodawcę do dalszego zatrudnienia W. S. do czasu prawomocnego zakończenia postępowania, a w pkt. IV nadał wyrokowi rygor natychmiastowej wykonalności. Ponadto wraz z kopią wyroku W. S. przedłożył kopię pisma z 11 marca 2021 roku skierowanego do pracodawcy, w którym wezwał pracodawcę do dopuszczenia do pracy oraz wskazania terminu i miejsca rozpoczęcia pracy zgodnie z warunkami umowy o pracę wraz z potwierdzeniem nadania pisma. Starosta uznał, że zachodzą przesłanki do pozbawienia W. S. statusu bezrobotnego oraz prawa do zasiłku od dnia 6 listopada 2020 roku, co orzekł w decyzji z dnia 30 sierpnia 2021 roku, znak: [...]. Na skutek odwołania W. S. Wojewoda wydał opisaną na wstępie decyzję z dnia 4 listopada 2021 r., którą utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ odwoławczy przytoczył art. 2 ust. 1 pkt 2 i art. 33 ust. 4 pkt 1 – wskazał, że definicja osoby bezrobotnej jest skonstruowana z dwóch części. W pierwszej z nich, wskazuje się na przesłanki pozytywne (warunki, które muszą być spełnione, by można było uzyskać (zachować) status bezrobotnego). Druga część, zawiera zespół przesłanek negatywnych (okoliczności, które uniemożliwiają nabycie (zachowanie) tego statusu). Wszystkie niezbędne wymogi muszą być spełnione łącznie co oznacza, że brak którejkolwiek z przesłanek pozytywnych lub wystąpienie przesłanki negatywnej wyklucza nabycie czy zachowanie statusu osoby bezrobotnej. Z woli ustawodawcy ze statusem bezrobotnego koliduje pozostawanie w zatrudnieniu. Zgodnie z wyrokiem zaocznym Sądu Rejonowego, Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z 6 listopada 2020 roku, sygn. akt [...], przywrócono W. S. do pracy u pracodawcy I spółka z o.o. z siedzibą w G na warunkach pracy i płacy sprzed rozwiązania stosunku pracy. W pkt. II przedmiotowego wyroku Sąd zobowiązał pracodawcę do dalszego zatrudnienia W. S. do czasu prawomocnego zakończenia postępowania, a w pkt. IV nadał wyrokowi rygor natychmiastowej wykonalności. Nadanie wyrokowi przez Sąd rygoru natychmiastowej wykonalności oznacza, że wyrok, mimo, iż nie jest jeszcze prawomocny, stanowi tytuł egzekucyjny. Na tej podstawie należy uznać, iż pracodawca ma obowiązek spełnić świadczenie objęte rygorem natychmiastowej wykonalności bezpośrednio od momentu ogłoszenia orzeczenia lub podpisania jego sentencji. Jest to zgodnie z art. 4772 § 2 kodeksu postępowania cywilnego. Wyrok Sądu przywracający pracownika do pracy reaktywuje jego stosunek pracy na warunkach, jakie obowiązywały wcześniej. Przy czym orzeczenie o przywróceniu do pracy restytuuje stosunek pracy na przyszłość, tj. doprowadza do powstania stosunku pracy, jaki istniał przed zakwestionowanym rozwiązaniem umowy o pracę, nie unieważniając bezprawnego oświadczenia pracodawcy z mocą wsteczną od momentu, w jakim oświadczenie to zostało złożone. Tym samym "okres pozostawania bez pracy", o którym mowa w art. 51 kodeksu pracy, należy rozumieć jako okres nieświadczenia pracy u pracodawcy, który dokonał wypowiedzenia niezgodnie z prawem. Okres ten nie jest okresem zatrudnienia, ani okresem uznanym za okres zatrudnienia, lecz jedynie okresem podlegającym wliczeniu do okresu zatrudnienia. Dlatego też brak jest przeszkód do pozostawania przez W. S. w ewidencji osób bezrobotnych od dnia rejestracji, tj. 14 września 2020 roku do dnia wydania wyroku. Pismem z dnia 9 grudnia 2021 r W. S. wniósł skargę na powyższą decyzję Wojewody do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Skarżący zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów art. 2 ust. 1 pkt. 2 i art. 33 ust. 4 pkt. 1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy polegające na ich niewłaściwym zastosowaniu wskutek uznania, że skarżący utracił status osoby bezrobotnej oraz prawo do zasiłku z dniem 6 listopada 2020 r. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy Wojewodzie do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu skargi skarżący przytoczył przepisy powołane w zarzutach skargi i wskazał, że osobą bezrobotną może być osoba niezatrudniona i niewykonująca innej pracy zarobkowej. W przypadku skarżącego warunki te zostały spełnione, albowiem wyrok Sądu Rejonowego z dnia 6 listopada 2020 r., sygn. akt [...] nie przywrócił odwołującego się do pracy z dniem 6 listopada 2020 r. Skutek taki nastąpił dopiero po uprawomocnieniu się tego wyroku w dniu 30 sierpnia 2021 r.; wyrok ten na dzień 6 listopada 2020 r. nie był prawomocny. Nie ma przy tym znaczenia, że wyrokowi temu została nadana klauzula natychmiastowej wykonalności, albowiem pomimo takiej klauzuli pracodawca nie przywrócił odwołującego się do pracy, mimo że odwołujący zwracał się o to do pracodawcy. Sama zaś klauzula natychmiastowej wykonalności nie ma skutku w postaci przywrócenia do pracy. Skoro skarżący nie był zatrudniony, jak również nie podejmował innej pracy zarobkowej w okresie od 6 listopada 2020 r., to brak było podstaw do orzeczenia o utracie przez niego statusu osoby bezrobotnej oraz prawa do zasiłku z dniem 6 listopada 2020 r. Wojewoda w odpowiedzi na skargę wniósł o oddalenie skargi, w pełni podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje. Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 137) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 329 ze zm., dalej "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia jego nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd nie rozstrzyga sprawy administracyjnej merytorycznie, lecz ocenia zgodność aktu z prawem. Kontrolując zaskarżoną decyzję zgodnie ze wskazanymi wyżej kryteriami, należało uznać, że odpowiada ona prawu i nie ma podstaw do pozbawienia jej mocy wiążącej. Skarga okazała się niezasadna. W ocenie Sądu, Wojewoda trafnie zidentyfikował i zinterpretował przepisy stanowiące podstawę prawną zaskarżonej decyzji, w tym art. 2 ust. 1 pkt 2 oraz art. 33 ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (obecnie t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 690 ze zm., dalej "ustawa"). Z przepisów tych wynika w szczególności, że bezrobotnym jest od osoba niezatrudniona i niewykonująca innej pracy zarobkowej, zdolna i gotowa do podjęcia zatrudnienia (art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy). Starosta pozbawia statusu bezrobotnego bezrobotnego, który nie spełnia warunków, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2 (art. 33 ust. 4 pkt 1 ustawy) W niniejszej sprawie jest okolicznością bezsporną, że zgodnie z wyrokiem zaocznym Sądu Rejonowego, Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z 6 listopada 2020 roku, sygn. akt [...], przywrócono W. S. do pracy u pracodawcy I spółka z o.o. z siedzibą w G na warunkach pracy i płacy sprzed rozwiązania stosunku pracy. W pkt. II przedmiotowego wyroku Sąd zobowiązał pracodawcę do dalszego zatrudnienia W. S. do czasu prawomocnego zakończenia postępowania, a w pkt. IV nadał wyrokowi rygor natychmiastowej wykonalności. Istota sporu sprawdza się do tego, czy z chwilą wydania takiego wyroku W. S. wciąż spełniał przesłankę braku zatrudnienia i nadal mógł być uznawany za osobę bezrobotną (jak utrzymuje skarżący), czy też wspomniana przesłanka odpadła i tym samym skarżący utracił status osoby bezrobotnej (jak twierdzi organ). Zdaniem Sądu, rację ma organ. "Wyrok przywracający pracownika do pracy ma charakter konstytutywny, ponieważ na jego podstawie następuje restytucja stosunku pracy, który został rozwiązany z naruszeniem prawa, bądź bez uzasadnionej przyczyny. Oznacza to odtworzenie stosunku pracy w takim zakresie, jaki istniał przed rozwiązaniem umowy o pracę, na warunkach łączącej strony umowy o pracę. Z drugiej strony, w przywróceniu do pracy tkwi jednak implicite stwierdzony deklaratywnie obowiązek pracodawcy umożliwienia pracownikowi wykonywania pracy" (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 12 kwietnia 2017 r., sygn. akt I PK 343/16; por. też uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 22 grudnia 1988 r., sygn. akt III ZP 35/98). Nadanie nieprawomocnemu wyrokowi rygoru natychmiastowej wykonalności powoduje, że skutek w postaci restytucji stosunku pracy oraz autorytatywne stwierdzenie powinności pracodawcy umożliwienia pracownikowi wykonywania pracy – mają zrazu charakter niedefinitywny i wzruszalny, ale są temporalnie powiązane już z chwilą wydania wspomnianego wyroku. Wtedy też powstają skonkretyzowane, aktualne i wykonalne prawa i obowiązki pracodawcy i pracownika w zakresie stosunku pracy. Pracownik, mimo nieprawomocności wyroku, ma instrumenty prawne pozwalające skutecznie dochodzić jego praw względem pracodawcy; od pracownika zależy, czy będzie czynił z nich użytek – nieczynienie użytku z odnośnych instrumentów można kwalifikować jako brak rzeczywistej "gotowości do podjęcia zatrudnienia". W ocenie Sądu, nie sposób twierdzić, że pracownik, który dysponuje wykonalnym wyrokiem przywracającym go do pracy, pozostaje osobą "niezatrudnioną" i "gotową do podjęcia zatrudnienia". Sytuacja prawna ukształtowana wyrokiem nieprawomocnym z rygorem natychmiastowej wykonalności i sytuacja prawna ukształtowana wyrokiem prawomocnym jest w zasadzie tożsama – różni się jedynie stopniem trwałości. Wojewoda prawidłowo uznał zatem, że skarżący utracił status osoby bezrobotnej oraz prawo do zasiłku z dniem 6 listopada 2020 r.; tym samym zarzut skargi okazał się niezasadny. Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.