III SA/Kr 809/14

WyrokWSA w Krakowie2014-11-18

Skład orzekający: Wojciech Jakimowicz, Janusz Bociąga, Hanna Knysiak-Molczyk

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy odprawa emerytalna uzyskana w związku z przejściem na emeryturę powinna być traktowana jako dochód utracony, czy jako dochód podlegający uwzględnieniu przy ustalaniu prawa do zasiłku rodzinnego?
Ratio decidendi
Odprawa emerytalna, jako świadczenie związane z ustaniem stosunku pracy w związku z przejściem na emeryturę, nie może być traktowana jako dochód utracony w rozumieniu ustawy o świadczeniach rodzinnych. Jest to dochód podlegający uwzględnieniu przy ustalaniu dochodu rodziny, a jego błędne zakwalifikowanie jako dochodu utraconego przez organy administracji prowadzi do nieprawidłowego obliczenia dochodu rodziny i może skutkować przedwczesną odmową przyznania zasiłku rodzinnego.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odmowy przyznania prawa do zasiłku rodzinnego i dodatków na dzieci H. B. przez Burmistrza Gminy, co zostało utrzymane w mocy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze. Organy uznały, że miesięczny dochód rodziny przekracza kryterium dochodowe. Skarżąca kwestionowała sposób obliczenia dochodu, w szczególności wliczanie do niego odprawy emerytalnej, bonów świątecznych, barbórki i pozostałych dochodów męża. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił obie decyzje, uznając, że odprawa emerytalna nie powinna być traktowana jako dochód utracony.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Jakimowicz ( spr.) Sędziowie WSA Janusz Bociąga WSA Hanna Knysiak-Molczyk Protokolant Renata Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 listopada 2014 r. sprawy ze skargi H. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 19 marca 2014r. nr [ ] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji Burmistrz Gminy decyzją z dnia [...] 2014 r., nr [...] działając na podstawie art. 4, art. 5, art. 6 ust. 1, art. 8, art. 24 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j.: Dz.U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 z późn. zm.), rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 3 stycznia 2013 r., w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz.U. z 2013 r., poz. 3), § 1 ust. 1 pkt 1-2 oraz § 2 pkt 1 lit. a) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 sierpnia 2012 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych (Dz.U. z 2012 r., poz. 959), odmówił H. B. przyznania prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków na dzieci: D., W., D. i M. na okres zasiłkowy 2013/2014. W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji wskazał przepisy, na których się oparł wydając rozstrzygnięcie i podał, że miesięczny dochód rodziny H. B. przekracza kryterium dochodowe o kwotę 294,71 zł. Jak podał organ pierwszej instancji, w okresie od dnia 1 listopada 2013 r. do dnia 31 października 2014 r. prawo do świadczeń rodzinnych ustala się na podstawie dochodów uzyskanych przez członków rodziny w roku 2012. Ustalono, że na dochód rodziny strony za rok 2012 składa się: dochód H. B. - 0,00 zł, dochód męża W. B. (pomniejszony o składki na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne oraz należny podatek), który wynosi 72 462,19 zł, w tym: dochód z umowy o pracę (zatrudnienie do dnia 23 marca 2012 r)., w kwocie 43 111,40 zł, dochód z emerytury (uprawnienia od dnia 1 marca 2012 r.) w kwocie 29 350,79 zł, oraz dochód niepodlegający opodatkowaniu (dochód z posiadanego gospodarstwa rolnego 0,9600 hap) - 2333,76 zł. Ogółem rodzina w 2012 r. uzyskała dochód w wysokości 74.795,95 zł. Ze zgromadzonych dokumentów wynika, że od 2012 r. uległa zmianie sytuacja finansowa rodziny, bowiem mąż strony – W. B. w okresie od dnia 24 czerwca 1985 r. do dnia 23 marca 2012 r. był zatrudniony na umowę o pracę, a następnie od marca 2012 r., uzyskał uprawnienia do emerytury z ZUS. W związku z tym wynagrodzenie otrzymane przez męża wnioskodawczyni w okresie od dnia 1 stycznia 2012 r. do dnia 23 marca 2012 r., zgodnie z przedłożonym zaświadczeniem od pracodawcy w łącznej kwocie 14 591,02 zł (3269,67 zł - średnie miesięczne wynagrodzenie x 3 miesiące plus 14 pensja za rok 2011) odliczono od dochodu rodziny. Dalej wyjaśniono, że pozostałe składniki wynagrodzenia w łącznej kwocie 28.520,38 zł (15.920,25 zł – odprawa; 418,14 zł - bony świąteczne; 1.503,74 zł - barbórka 2012 r.; 10.676,25 zł - pozostały dochód) podzielono przez 12 miesięcy i wliczono do dochodu rodziny. Miesięczny dochód na osobę w rodzinie z uwzględnieniem dochodu utraconego wyniósł ostatecznie 917,71 zł i przekracza kryterium dochodowe, które w niniejszym przypadku wynosi 623, 00 zł, o 294,71 zł. Od powyższej decyzji odwołanie złożyła H. B. podnosząc, że nie zgadza się z wliczeniem do dochodu rodziny: odprawy, bonów świątecznych, barbórki i pozostałych dochodów. Obecnie rodzina utrzymuje się tylko z emerytury męża oraz świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad dzieckiem niepełnosprawnym. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 19 marca 2014 r., nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Burmistrza Gminy nr [...] z dnia [...] 2014 r. Kolegium w uzasadnieniu swojej decyzji wskazało, że zgodnie z art. 5 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - zasiłek rodzinny przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, tj. rodzicom, jednemu z rodziców albo opiekunowi prawnemu dziecka, opiekunowi faktycznemu dziecka, osobie uczącej się, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 539,00 zł. W przypadku, gdy członkiem rodziny jest dziecko legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności lub orzeczeniem o umiarkowanym albo znacznym stopniu niepełnosprawności, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 623,00 zł. Jak wynika ze zgromadzonych akt w przedmiotowej sprawie zastosowanie będzie miała druga z wymienionych kwot bazowych - 623,00 zł. Kolegium podniosło, że dochodem, który należy uwzględnić dla potrzeb niniejszej sprawy, tzn. przyznania zasiłku na rok 2013/2014 jest zgodnie z ustawą o świadczeniach rodzinnych dochód z 2012 r. Kolegium wskazało, że dochód należy obliczyć zgodnie z art. 3 pkt 1 ustawy - po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Zgodnie z zaświadczeniem wydanym przez Naczelnika Urzędu Skarbowego, nr [...] dotyczącym wysokości dochodów uzyskanych przez W. B. ustalono, że w roku podatkowym 2012 osiągnął dochód w kwocie 72.462,19 zł (po odliczeniu podatku należnego, składek na ubezpieczenie społeczne oraz składek na ubezpieczenie zdrowotne). Na dochód ten składa się dochód z tytułu zatrudnienia w [...] Koncernie [...] S.A. z siedzibą w J - Zakład [...] J w L (43.111,40 zł) oraz emerytura (29.350,79 zł). W. B. oświadczył, że posiada gospodarstwo rolne o powierzchni 0,96 ha przeliczeniowego. Zgodnie z art. 5 ust. 8 ustawy - w przypadku ustalania dochodu z gospodarstwa rolnego, przyjmuje się, że z 1 ha przeliczeniowego uzyskuje się dochód miesięczny w wysokości 1/12 dochodu ogłaszanego corocznie w drodze obwieszczenia przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie art. 18 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (Dz.U. z 2006 r. Nr 136, poz. 969, z późn. zm.). Według Obwieszczenia Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 23 września 2013 r. w sprawie wysokości przeciętnego dochodu z pracy w indywidualnych gospodarstwach rolnych z 1 ha przeliczeniowego w 2012 r.- przeciętny dochód z pracy w indywidualnych gospodarstwach rolnych z 1 ha przeliczeniowego wynosił w 2012 r. - 2.431 zł. Zatem dokonujemy obliczenia dochodu z gospodarstwa rolnego - 2,63 ha x 202,583 x 12 mies. = 2.333,76 zł. Łącznie dochód rodziny w 2012 r., wyniósł zatem 74 795,95 zł. Z akt sprawy wynika, że w rodzinie nastąpiła utrata i uzyskanie dochodu. Mianowicie W. B. w okresie od dnia 24 czerwca 1985 r. do dnia 23 marca 2012 r., był zatrudniony na umowę o pracę, a następnie od marca 2012 r. uzyskał uprawnienia do emerytury z ZUS. W myśl art. 3 pkt 23 lit. c ustawy o świadczeniach rodzinnych, ilekroć w ustawie jest mowa o utracie dochodu oznacza to utratę zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, z wyłączeniem pracy wykonywanej na podstawie umowy o dzieło. Natomiast zgodnie z art. 5 ust. 4 ustawy, w przypadku utraty dochodu przez członka rodziny, osobę uczącą się lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy lub po tym roku, ustalając ich dochód, nie uwzględnia się dochodu utraconego. W związku z powyższym przy ustalaniu dochodu rodziny należy nie uwzględnić dochodu uzyskanego w 2012 r. przez W. B., w związku z utratą zatrudnienia w [...] Koncernie [...] S.A. z siedzibą w J - Zakład Górniczy J w L. Organ pierwszej instancji jako dochód utracony uznał kwotę 14.591,02 zł (3269,67 zł - średnie miesięczne wynagrodzenie x 3 miesiące plus 14 pensja za rok 2011), natomiast pozostałe składniki wynagrodzenia w wysokości 28.520,38 zł (15.920,25 zł – odprawa; 418,14 zł - bony świąteczne, 1.503,74 zł - barbórka 2012 r., 10.676,25 zł - pozostały dochód) wliczono do dochodu. Wskazano, że w zaświadczeniu pracodawca zaznaczył, że w 2012 r. wypłacono W. B. dodatkowe wynagrodzenie: - w styczniu 2012 r. 14-tka w kwocie 4.782,01 zł, - w marcu 2012 r. odprawa emerytalna 15.920,25 zł, - w kwietniu 2012 r. bony świąteczne 418,14 zł, - w grudniu 2012 r. Barbórka 1.503,74 zł. Kolegium wskazało, że odprawa emerytalna przysługuje pracownikowi spełniającemu warunki uprawniające do emerytury, którego stosunek pracy ustał w związku z przejściem na emeryturę, ma ona charakter jednorazowy i nie jest składnikiem wynagrodzenia uzyskanym ze stosunku pracy. Zatem odprawa emerytalna otrzymana przez W. B. nie może być potraktowana jako utracony dochód. Natomiast pozostałe składniki wynagrodzenia wymienione powyżej, tj. 14-tka, bony świąteczne i Barbórka są utraconym dochodem. Wobec powyższego jako dochód utracony należy uznać dochód z tytułu utraty zatrudnienia oprócz odprawy emerytalnej w wysokości 15.920,25 zł, którą należy wliczyć do dochodu rodziny. W związku z przejściem W. B. na emeryturę doszło także do uzyskania dochodu w 2012 r. Należy mieć na uwadze, iż zgodnie z art. 5 ust. 4a ustawy: "W przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny, osobę uczącą się lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, ustalając dochód członka rodziny, osoby uczącej się lub dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, uzyskany w tym roku dochód dzieli się przez liczbę miesięcy, w których dochód ten został osiągnięty, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w dniu ustalania prawa do świadczeń rodzinnych". W. B. w 2012 r. uzyskał dochód w wysokości 29.350,79 zł, z tytułu emerytury. Dochód ten dzielimy przez liczbę miesięcy, w których dochód ten został osiągnięty, tj. 10 miesięcy (od marca do grudnia 2012 r.), a zatem kwotę 29.350,79 zł dzielimy przez 10 i otrzymujemy kwotę 2.935,08 zł. Dochód rodziny to zatem: 1.326,69 zł (odprawa) + 2.935,08 zł emerytura + 194,48 zł (gospodarstwo rolne) = 4.456,25 zł, to jest miesięczny dochód. Natomiast w przeliczeniu na osobę dochód wyniósł: 742,71 zł. Zatem dochód ten przekracza ustawowe kryterium, tj. 623,00 zł. W przypadku przekroczenia dochodu w kolejnym roku kalendarzowym zasiłek rodzinny nie przysługuje. Dochód na członka rodziny (742,71 zł) przekroczył dochód graniczny (623,00 zł) o kwotę wyższą od kwoty najniższego zasiłku rodzinnego (77,00 zł) w związku z tym zastosowanie art. 5 ust. 3 ww. ustawy nie jest możliwe. Kolegium wyjaśniło, że różnica co do wysokości dochodu między ustaleniem organu I instancji (917,71 zł) i Kolegium (742,71 zł) wynika z tego, iż organ pierwszej instancji nie uznał jako utraty dochodu następujących składników wynagrodzenia W. B.: odprawy, bonów świątecznych, barbórki, pozostałych dochodów, natomiast Kolegium ustaliło, iż jedynie odprawa emerytalna nie może zostać potraktowana jako dochód utracony, co w uzasadnieniu powyżej zostało wyjaśnione. Kolegium stwierdziło, że wskazana różnica w obliczeniach nie wpływa na ustalenia, że zasadna jest odmowa przyznania wnioskowanych świadczeń, z uwagi na przekroczenie kryterium dochodowego. Skargę na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 19 marca 2014 r., nr [...] wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego H. B. Skarżąca wskazała na pismo z dnia 12 marca 2014 r. z Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej, z którego wynika, że wszelkie składniki dochodu utraconego z tytułu utraty zatrudnienia powinny zostać potraktowane jako dochód utracony. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie w pełni podtrzymując swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zakwestionowanej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Podstawowa zasada polskiego sądownictwa administracyjnego została określona w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz.1269), zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę legalności działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Zasada, zgodnie z którą sądy administracyjne dokonują kontroli działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, została również wyartykułowana w art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.). Z istoty kontroli wynika, że zasadność zaskarżonego postanowienia podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania zaskarżonego rozstrzygnięcia. Ze względu na powyższą zasadę kontroli oraz treść art. 134 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którym sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, konieczne jest podkreślenie, że przedmiotem kontroli Sądu w przedmiotowej sprawie była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 19 marca 2014 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłku rodzinnego. Badana sprawa dotyczy odmowy przyznania skarżącemu zasiłku rodzinnego oraz dodatków na dzieci na podstawie przepisów ustawy z dnia z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j.: Dz.U. z 2013 r., poz. 1456 z późn. zm.). Zgodnie z art. 4 powołanej ustawy zasiłek rodzinny ma na celu częściowe pokrycie wydatków na utrzymanie dziecka i przyznawany jest m. in. rodzicom lub jednemu z rodziców. Ustawa o świadczeniach rodzinnych ustanawia przy tym ścisłe kryteria przyznawania zasiłku rodzinnego, uzależnione od dochodu wnioskodawcy. W art. 5 ust. 1 powołanej ustawy w brzmieniu na dzień wydania zaskarżonej decyzji postanowiono, że zasiłek rodzinny przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 539 zł (§ 1 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 sierpnia 2012 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych (Dz.U. z 2012 r. poz.959). Zgodnie zaś z ust. 2 w przypadku gdy członkiem rodziny jest dziecko legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności lub orzeczeniem o umiarkowanym albo o znacznym stopniu niepełnosprawności, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 623 zł (§ 1 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 sierpnia 2012 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych (Dz.U. z 2012 r., poz. 959). W aktach sprawy znajduje się orzeczenie o niepełnosprawności D. B. – syna wnioskodawczyni i W. B., dlatego kryterium dochodowe w niniejszej sprawie wynosi 623 zł. W art. 5 ust. 3 ustawa dopuszcza możliwość przyznania zasiłku rodzinnego osobom o dochodach przekraczających wskazane kryterium dochodowe. Zgodnie z przywołanym przepisem w przypadku, gdy dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie lub dochód osoby uczącej się przekracza kwotę uprawniającą daną rodzinę lub osobę uczącą się do zasiłku rodzinnego o kwotę niższą lub równą kwocie odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu (tj. 77,00 zł) przysługującemu w okresie, na który jest ustalany, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli przysługiwał w poprzednim okresie zasiłkowym. W przypadku przekroczenia dochodu w kolejnym roku kalendarzowym zasiłek rodzinny nie przysługuje. Wyjaśnienia także wymaga pojęcie dochodu w rozumieniu ustawy o świadczeniach rodzinnych. Definicję dochodu zawiera art. 3 pkt 1 ustawy wskazując, że ilekroć w ustawie jest mowa o dochodzie - oznacza to, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób: a. przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, 30b, 30c i 30e ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2010 r. Nr 51, poz. 307, z późn. zm.), pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne. Nadto za (art. 3 ust. 23 ustawy) utratę dochodu uznaje się utratę dochodu spowodowaną m.in.: a) uzyskaniem prawa do urlopu wychowawczego, b) utratą prawa do zasiłku lub stypendium dla bezrobotnych, c) utratą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, z wyłączeniem pracy wykonywanej na podstawie umowy o dzieło, d) utratą zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, a także emerytury lub renty, renty rodzinnej lub renty socjalnej, z wyjątkiem rent przyznanych rolnikom w związku z przekazaniem lub dzierżawą gospodarstwa rolnego, f) wyrejestrowaniem pozarolniczej działalności gospodarczej. Zgodnie z ust. 24 uzyskanie dochodu oznacza uzyskanie dochodu spowodowane m.in.: a) zakończeniem urlopu wychowawczego, b) uzyskaniem prawa do zasiłku lub stypendium dla bezrobotnych, c) uzyskaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, z wyłączeniem pracy wykonywanej na podstawie umowy o dzieło, d) uzyskaniem zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, a także emerytury lub renty, renty rodzinnej lub renty socjalnej, z wyjątkiem rent przyznanych rolnikom w związku z przekazaniem lub dzierżawą gospodarstwa rolnego, f) rozpoczęciem pozarolniczej działalności gospodarczej. W punkcie 2 art. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych wskazano, że dochód rodziny stanowi suma dochodów członków rodziny. Natomiast (ust. 2a) dochód członka rodziny oznacza przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, z zastrzeżeniem art. 5 ust. 4-4b. W art. 5 ust. 4 ustawodawca przewidział kwestię utraty dochodu przez członka rodziny wskazując, że w przypadku utraty dochodu przez członka rodziny w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy lub po tym roku, ustalając ich dochód, nie uwzględnia się dochodu utraconego. Natomiast w ust. 4a ustalono, że w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, ustalając dochód członka rodziny, osoby uczącej się lub dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, uzyskany w tym roku dochód dzieli się przez liczbę miesięcy, w których dochód ten został osiągnięty, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w dniu ustalania prawa do świadczeń rodzinnych. Z kolei wg ust. 4b - w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny, osobę uczącą się lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy dochód ich ustala się na podstawie dochodu członka rodziny powiększonego o kwotę uzyskanego dochodu z miesiąca następującego po miesiącu, w którym dochód został osiągnięty, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w dniu ustalania prawa do świadczeń rodzinnych. Kwestią sporną w niniejszej sprawie wymagającą rozstrzygnięcia jest to, czy do dochodu rodziny skarżącej za rok 2012 należy doliczać kwotę odprawy emerytalnej W. B., czy jest to dochód utracony nie podlegający uwzględnieniu. Odnosząc powyższej przytoczone przepisy mające zastosowanie w sprawie do stanu faktycznego sprawy Sąd stwierdza, powołując się na orzecznictwo sądowoadministracyjne (por. teza do wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 10 czerwca 2010 r., sygn. akt IV SA/Po 278/10 opubl. LEX nr 675175), że zdarzenie niewymienione expressis verbis w art. 3 pkt 23 ustawy o świadczeniach rodzinnych nie może uprawniać do obniżenia dochodu przyjmowanego jako podstawę ustaleń w postępowaniu o zasiłek rodzinny, albowiem wyliczenie to ma charakter zamknięty. Sąd podziela także stanowisko judykatury (np. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 7 lipca 2010 r., sygn. akt II SA/Po 112/10, opubl. LEX nr 666427), że "dla ustalenia prawa do zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłku ustawodawca uznał za decydujący dochód rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy i od jego wysokości uzależnił prawo strony do wnioskowanego świadczenia. Zasady korygowania tego dochodu na potrzeby ustalenia dochodu rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie - z uwzględnieniem utraty lub uzyskania dochodu po roku kalendarzowym, za który ustalono dochód rodziny - wyczerpująco określa art. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych". Z art. 3 pkt 23 lit. c ustawy wynika, że dochód utracony, to taki dochód, którego utrata spowodowana jest utratą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, z wyłączeniem pracy wykonywanej na podstawie umowy o dzieło. Należy zwrócić uwagę, że ustawodawca nie wskazał, że dochodem utraconym jest utrata wynagrodzenia zasadniczego w związku utratą zatrudnienia, lecz każdy dochód pozostający w związku z utratą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Dochodem pozostającym w związku z zatrudnieniem jest zatem zarówno dochód obejmujący wynagrodzenie zasadnicze, jak i dodatkowy dochód wynikający z faktu zatrudnienia. W realiach niniejszej sprawy będą to zatem również kwoty uzyskane przez W. B. z tytułu odprawy emerytalnej, bonów świątecznych, barbórki 2012 i 14 pensji za 2011 r. W tym stanie rzeczy należy stwierdzić, że organy dokonując błędnej wykładni art. 3 pkt 23 lit. c ustawy o świadczeniach rodzinnych, niewłaściwie obliczyły dochód rodziny skarżącej w przeliczeniu na osobę, a uchybienie to miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż bezpośrednio zdeterminowało treść zaskarżonego rozstrzygnięcia, tj. odmowę przyznania skarżącej prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku z powodu przekroczenia kryterium dochodowego, które to rozstrzygnięcie w zaistniałym stanie rzeczy było przedwczesne. Zgodnie z treścią art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. W przedmiotowej sprawie należy stwierdzić, że wskazane wyżej uchybienia dotyczy decyzji organów obydwu instancji i nie może być konwalidowane w postępowaniu przed organem drugiej instancji, gdyż działanie takie naruszałoby zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. W związku z tym uchylenie decyzji organów obydwu instancji jest niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy. Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy, organy powinny uwzględnić przedstawioną wyżej ocenę prawną przy rozpatrywaniu wniosku H. B. o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego. W tym stanie rzeczy - mając na uwadze treść art. 145 § 1 pkt 1a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało uchylić zaskarżoną decyzję, jak i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło