III SA/Kr 82/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Dąbek Sędziowie WSA Halina Jakubiec (spr.) NSA Grażyna Danielec Protokolant Monika Wójcik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 lipca 2010 r. sprawy ze skargi I. Ś. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 19 listopada 2009 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą decyzję organu pierwszej instancji, II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na rzecz adwokata E. K. Kancelaria Adwokacka ul. [...] kwotę 240,00 (słownie: dwieście czterdzieści) złotych tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, podwyższoną o stawkę podatku od towarów i usług obowiązującą dla tego rodzaju czynności w dniu orzekania. Decyzją z dnia [...] 2009 r. znak [...] Prezydent Miasta zmienił swoją decyzję z dnia [...] 2004 znak [...] w ten sposób, że od dnia 01.08.2009 r świadczenie w formie zasiłku stałego przyznane I. Ś. nie przysługuje. Decyzją która została zmieniona (z dnia 17 maja 2004 r.) przyznano I. Ś. zasiłek stały od dnia 1 maja 2004 r. na stałe w kwocie 418 zł miesięcznie, a decyzją z dnia [...] 2006 r. świadczenie poddano waloryzacji , w ten sposób, że począwszy od dnia 1 października 2006 r. wysokość zasiłku stałego wynosiła 444 zł. W uzasadnieniu decyzji z dnia [...] 2009 r. organ wskazał, że p. I. Ś. w dniu 23 lipca 2007 r. zobowiązała się do zgłoszenia się na terapię w Centrum Profilaktyki Uzależnień w NZOZ przy ul. [...] i do dostarczenia do 30 lipca 2009 r. potwierdzenia podjęcia leczenia. Wskazał również, że w dniu 4 sierpnia 2009 r. oświadczyła ,że nie podjęła tej terapii. Ponadto nie współpracuje ona z pracownikiem socjalnym, ani nie podjęła żadnych działań zmierzających do poprawy swojej sytuacji, nie wywiązywała się z uzgodnień zawartych z pracownikiem socjalnym, nie podjęła też terapii. Tym samym w przekonaniu organu jej zachowanie spełniło dwa niezależne od siebie warunki do uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia w formie zasiłku stałego, wskazane w przepisie art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej ( Dz.U. z 2008 Nr115 poz.728 stanowiącym, że "brak współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudniej sytuacji życiowej [...], odmowa podjęcia leczenia odwykowego w zakładzie lecznictwa odwykowego przez osobę uzależnioną mogą stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia, lub wstrzymania świadczeń z pomocy społecznej. Dodatkowo organ wskazał na okoliczność, że skarżąca marnotrawi przyznane jej środki, przez co zachodzi kolejna podstawa do ograniczenia jej świadczeń wskazana w przepisie art. 11 ust. 1 w/w ustawy. Od tej decyzji skarżąca odwołała się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego, wskazując, że wprawdzie nie zawsze współpracowała z pracownikiem socjalnym, ale było to spowodowane jej stanem psychicznym wywołanym chorobą alkoholową, że od czasu do czasu zdarza jej się spożyć alkohol pod wpływem jej otoczenia, ale pieniędzy na alkohol nie wydawała. Wskazała również, iż zgłosiła się do Centrum Profilaktyki Uzależnień, a nadto wielokrotnie przychodziła tam na kurację, co mogą potwierdzić pracownicy tego ośrodka. W odwołaniu przyznała również, że nie dostarczyła odpowiedniego zaświadczenia, ale nastąpiło to w wyniku zaników pamięci, które ją dotykały. Zobowiązała się również do podjęcia natychmiastowego leczenia odwykowego i dołączyła zaświadczenie Centrum Leczenia Uzależnień z dnia 9.09.2009r. o objęciu jej pomocą terapeutyczna Ośrodka. Decyzją z dnia 19 listopada 2009 r. Kolegium utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu l Instancji. Podzieliło przy tym w zupełności wskazaną w niej argumentację. Podkreślono przy tym, że skarżąca podczas spotkań z pracownikami MOPS-u była pod wpływem alkoholu, a próba przeprowadzenia w stosunku do jej osoby wywiadu środowiskowego nie powiodła się, ze względu na to, że nie przebywała ona w miejscu zamieszkania w czasie, gdy pracownicy socjalni próbowali przeprowadzić wywiad środowiskowy tj. w dniu 30 lipca 2009 r. Z tak ustalonego stanu faktycznego organ wyciągnął wniosek, że Skarżąca nie chce skorzystać z form pomocy państwa, a jedynie oczekuje dalszych świadczeń pieniężnych. Powyższe okoliczności faktyczne zostały udokumentowane notatkami służbowymi sporządzonymi przez pracowników Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej – E. G. i M. S. Notatka służbowa z dnia 4 sierpnia 2009 r. potwierdza, że skarżąca nie była obecna w miejscu zamieszkania w trakcie wizyty, ponieważ zapomniała o umówionej wizycie pracownika socjalnego. Wynika z niej także, że pracownik socjalny skontaktował się z Centrum Profilaktyki i Leczenia Uzależnień, do którego skarżąca została skierowana, i uzyskał informację że w dniach 27-30 lipca 2009 r. skarżąca miała możliwość zgłosić się na wizytę, ponieważ wtedy obecny był lekarz u którego mogłaby ona podjąć leczenie. Decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego stała się przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w której I. Ś. domagała się uchylenia tej decyzji . Zarzuciła, że decyzję wydano w oparciu o błędne ustalenia faktyczne polegające na przyjęciu, że nie współpracuje z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu jej trudnej sytuacji życiowej, oraz że nie poddała się terapii i Rehabilitacji przeciwalkoholowej. Wskazała przy tym, że od dnia 9 września 2009 r. pozostaje ona w regularnym kontakcie terapeutycznym z rozpoznaniem uzależnienia od alkoholu, utrzymuje abstynencję od alkoholu i deklaruje dalszy udział w leczeniu, na dowód czego przedstawiła zaświadczenie z NZOZ Centrum Profilaktyki i Leczenia Uzależnień z dnia 23 grudnia 2009 r., z którego wynika, że skarżąca w dniu 9 września 2009 r. podjęła tam leczenie, a dodatkowo, że współpracuje z tym Ośrodkiem i poddaje się zaleconej terapii. W odpowiedzi na Skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko argumentację wskazaną w uzasadnieniu decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269, ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej przepisu , kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie. Badając zaskarżoną decyzję w tym zakresie Sąd uznał, że skargę należało uwzględnić. Należy przypomnieć i podkreślić , że organ odwoławczy ma obowiązek wziąć pod uwagę stan faktyczny istniejący w dniu wydania decyzji przez ten organ. Teza ta została ugruntowana zarówno w doktrynie (por. B. Adamiak / J. Borkowski Kodeks Postępowania Administracyjnego Komentarz 9 wydanie, Warszawa 2008, Art. 136 Nb. 2.) jak i orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego i Sądów Administracyjnych, przede wszystkim w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 lipca 1988 r., IV SA 451/88 (Kpa z orzecznictwem s 281) w brzmieniu: Organ odwoławczy o charakterze reformatoryjnym ma obowiązek uwzględnić zmiany stanu faktycznego i prawnego, które nastąpiły po wydaniu decyzji przez organ l Instancji. Rozstrzygnięcie organu II instancji zapadło w dniu 19 listopada 2009 r., czyli po ponad dwóch miesiącach od dnia podjęcia przez skarżącą leczenia choroby alkoholowej, podczas którego wykazywała się - jak to wynika z zaświadczenia -chęcią współpracy, a także determinacją, zmierzającą do poprawy jej sytuacji życiowej udając się na leczenie. Organ odwoławczy nie ustosunkował się do tych okoliczności i nie skorzystał z uprawnień wynikających z art. 136 k.pa. Ustalony przez organ l instancji stan faktyczny w świetle załączonego już do odwołania zaświadczenia z dnia 9.092009r. nie pozwalał na przyjęcie, że skarżąca nie współpracuje z organem, oraz że nie wyraziła woli podjęcia się leczeniu odwykowemu. Uwzględnienia wymaga także okoliczność, że skarżącej wyznaczono bardzo krótki termin do zgłoszenia się do ośrodka przeprowadzającego leczenie odwykowe - tzn. 5 dni roboczych, a także charakter choroby alkoholowej. Samo zgłoszenie się do ośrodka, jest tylko jednym z elementów skutecznej terapii antyalkoholowej, kolejnym jest chęć trwałego poddania się leczeniu, którą skarżąca wyraziła, natomiast leczenie jest procesem skomplikowanym i długotrwałym. Nie można oczekiwać natychmiastowego efektu i uzależnić od tego przyznanie świadczeń Uwzględnienia wymagał również fakt, że skarżąca wskutek choroby alkoholowej cierpi na zaniki pamięci, dlatego organ nie powinien się ograniczać tylko do przeprowadzania wywiadów środowiskowych Pogląd taki został wielokrotnie wyrażony w orzecznictwie sądów administracyjnych. Np. w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z 9 czerwca 2009 r. (II SA/Bd 266/09) wyrażone zostało stanowiskowe Brak współdziałania o którym mowa w art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej musi być wykazany [...] Nawet gdyby brak współdziałania był ewidentny, to za przyznaniem pomocy społecznej mogą przemawiać jej cele oraz szczególnie uzasadnione okoliczności danej sprawy. [...] Sam fakt odmowy nie jest wystarczający do stwierdzenia braku współdziałania z pracownikiem socjalnym. Należy bowiem w pierwszej kolejności wyjaśnić przyczynę odmowy, a więc zobowiązać skarżącego do udowodnienia, ewentualnie uwiarygodnienia powoływanych przez niego okoliczności, a dopiero później po dokonaniu wnikliwej oceny wyjaśnień Skarżącego w tym zakresie oraz po przedłożeniu przez niego dowodów, ewentualnie stwierdzić, że odmówił uczestnictwa w programie. Organy takiej gruntownej i wnikliwej oceny zachowania się skarżącej nie dokonały opierając się tyko na notatkach służbowych swoich pracowników, które w dużej mierze wynikały z ich spostrzeżeń, odczuć. Przez to nie pozwalały na kategoryczne stwierdzenie, że skarżąca odmawia współpracy z pracownikami socjalnymi, nie poddaje się leczeniu, czy marnotrawi otrzymywane środki z pomocy społecznej. W związku z powyższym naruszone zostały zasady postępowania administracyjnego wyrażone w przepisach art. 7, oraz 77 k.p.a., , co odpowiada dyspozycji art. 145 § 1 pktl lit.c p.p.s.a., dlatego mną mocy tego przepisu oraz art. 134 §1 p.p.s.a. uchylono zaskarżoną decyzję jak i poprzedzającą ja decyzję organu pierwszej instancji. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 250 p.p.s.a w zw. z § 2 ust. 1 i § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu ( Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).