III SA/Kr 823/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Bożenna Blitek Sędziowie: WSA Janusz Bociąga (spr.) WSA Maria Zawadzka po rozpoznaniu w dniu 29 czerwca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi K. J. na postanowienie Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia 29 czerwca 2017 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia uchyla zaskarżone postanowienie Komendant Wojewódzki Policji postanowieniem z dnia 29 czerwca 2017 r. nr [...] działając na podstawie art. 134 w związku z art. 144 K.p.a. po rozpatrzeniu zażalenia K. J. na przewlekłość organu I instancji w załatwieniu sprawy zainicjowanej wnioskiem z dnia 6 maja 2017 r. stwierdził uchybienie terminu do wniesienia zażalenia. W uzasadnieniu organ wskazał, że zażalenie K. J. dotyczyło przewlekłości organu I instancji w załatwieniu jego sprawy zainicjowanej wnioskiem z dnia 6 maja 2017 r. o wyjaśnienie wątpliwości i wykładnię postanowienia nr [...]. Organ stwierdził, że postanowieniem z dnia [...] 2017 r. odmówiono wykładni i wyjaśnienia wątpliwości postanowienia Komendanta Powiatowego Policji z dnia [...] 2016 r. Przedmiotowe postanowienie w związku z problemami technicznymi związanymi z funkcjonowaniem portalu ePuap zostało doręczone pocztą elektroniczną w dniu 15 maja 2017 r. Natomiast zażalenie w trybie art. 37 K.p.a. zostało złożone drogą elektroniczną w dniu 28 maja 2017 r. Organ uznał, że w myśl art. 141 § 2 K.p.a. zażalenie na postanowienie wydane w toku postępowania służy stronie w terminie siedmiu dni od dnia jego doręczenia. K. J. wniósł zażalenie z uchybieniem terminu, dlatego też organ odwoławczy nie miał innej możliwości, niż wydanie postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia zażalenia na podstawie art. 134 K.p.a. Pismem z dnia 5 lipca 2017 r. K. J. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na postanowienie Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia 29 czerwca 2017 r. nr [...] twierdząc, że nie sposób zgodzić się z poprawnością rozstrzygnięcia zapadłego w niniejszej sprawie. W odpowiedzi na skargę Komendant Wojewódzki Policji wniósł o jej oddalenie jako bezzasadnej. Podniósł, że skarżący wyraźnie uchybił terminowi do wniesienia zażalenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017, poz. 1369 ze zm. - dalej "P.p.s.a."), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. Zgodnie z art.134 § 1 P.p.s.a. sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Stosownie zaś do treści art. 119 pkt 3 P.p.s.a, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Zaskarżone postanowienie Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia 29 czerwca 2017 r. nr [...] zapadło z naruszeniem art. 37 K.p.a., które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z tej racji postanowienie to należało wyeliminować z obrotu prawnego. Z analizy akt sprawy jednoznacznie wynika, że pismem z dnia 28 maja 2017 r. K. J. wniósł zażalenie w trybie art. 37 K.p.a. na bezczynność organu I instancji czyli Komendanta Powiatowego Policji. Skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie (art. 52 § 1 P.p.s.a.). W myśl art. 52 § 2 (w brzmieniu ustawy sprzed 1 czerwca 2017 r.) przez wyczerpanie środków zaskarżenia należało rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługiwał żaden środek zaskarżenia, jak np. zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie. Zgodnie z art. 37 § 1 K.p.a. (w brzmieniu sprzed 1 czerwca 2017 r.) na niezałatwienie sprawy w terminie lub na przewlekłe prowadzenie postępowania stronie służyło zażalenie do organu wyższego stopnia, a jeżeli nie ma takiego organu - wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. Wniesienie skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania lub niezałatwienie sprawy w terminie dopuszczalne było wówczas, gdy strona wyczerpała tryb przewidziany w art. 37 § 1 K.p.a. Postępowanie mające na celu rozpoznanie zażalenia na niezałatwienie sprawy głównej w terminie ma jedynie charakter wpadkowy, incydentalny. Wniesienie zażalenia w trybie art. 37 § 1 K.p.a. jest wyłącznie warunkiem formalnym wystąpienia przez osobę zainteresowaną ze skargą do sądu administracyjnego na bezczynność organu i nie może być traktowane jako odrębne i samodzielne postępowanie administracyjne (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 maja 2001 r., sygn. akt IV SA 572/99). Zażalenie z art. 37 § 1 K.p.a. jest szczególnym środkiem zaskarżenia. Nie jest ono wnoszone jako środek zaskarżenia postanowienia lecz albo służy kwestionowaniu przekroczenia ustawowego maksymalnego terminu albo też stanowi zaskarżenie wykonania postanowienia organu o wyznaczeniu drugiego terminu załatwienia sprawy (zob. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wydawnictwo C.H.BECK, Warszawa 2016, str. 269). Zażalenie to przysługuje, gdy organ prowadzący postępowanie: 1) nie załatwił sprawy niezwłocznie (art. 35 § 2, 2) nie załatwił sprawy przed upływem terminu określonego w art. 35 § 3, chociaż był obowiązany do załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki jeszcze przed upływem terminu, 3) nie załatwił sprawy w terminie określonym w art. 35 § 3, 4 nie załatwił sprawy w terminie określonym w przepisach szczególnych (art. 35 § 4, 5 zawiadomił stronę o zwłoce w załatwieniu sprawy i wyznaczył nowy termin, lecz strona kwestionuje termin wyznaczony w myśl art. 36 § 1, 6 zawiadomił stronę o zwłoce w załatwieniu sprawy i wyznaczył nowy termin, lecz nie załatwił sprawy w tym nowym terminie. Stanowisko organu wyższego stopnia wydawane w trybie art. 37 K.p.a. również ma charakter procesowy i wypadkowy (incydentalny) w stosunku do przedmiotu postępowania administracyjnego głównego i dlatego też rozpoznanie zażalenia następuje w formie postanowienia, na które nie służy zażalenie. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 31 stycznia 2013 r., sygn. akt I OSK 74/13 (LEX nr 1273832) stwierdził, że organ administracyjny właściwy do rozpoznania zażalenia wniesionego na podstawie art. 37 § 1 K.p.a. wydaje w celu jego załatwienia postanowienie, o jakim mowa w art. 123 K.p.a. Jest to postanowienie zaliczane do grupy wydawanych w toku postępowania administracyjnego, dotyczących poszczególnych kwestii wynikających w toku tego postępowania, a nie rozstrzygających o istocie sprawy. Nie jest to też postanowienie kończące postępowanie, a także nie przysługuje od niego zażalenie. Zauważyć przy tym należy, że w razie uznania zasadności zażalenia organ wyższego stopnia w postanowieniu takim: 1) wyznacza dodatkowy termin załatwienia sprawy, 2) zarządza wyjaśnienie przyczyn zwłoki, 3) zarządza w razie potrzeby podjęcie środków zapobiegających naruszeniu terminów załatwiania spraw w przyszłości, 4) sprawdza jednocześnie, czy niezałatwienie sprawy w terminie odbyło się z rażącym naruszeniem prawa. Właściwy organ wydaje postanowienie również w wypadku, gdy uznaje zażalenie za nieuzasadnione (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 kwietnia 2001 r., sygn. akt IV SA 1866/00, ONSA 2002, Nr 4, poz. 144). Jednakże, wniesienie zażalenia nieuzasadnionego powinno powodować wydanie postanowienia o uznaniu zażalenia za nieuzasadnione. Tym samym prawidłową formą załatwienia wniesionego przez skarżącego zażalenia na niezałatwienie sprawy, w przypadku uznania go za nieuzasadnione, nie mogło być postanowienie wydane na podstawie art. 134 K.p.a. W żadnym z przepisów Kodeksu postepowania administracyjnego nie ustanowiono bowiem terminu siedmiodniowego na wniesienie zażalenia na niezałatwienie sprawy w terminie. W tym stanie rzeczy uznać należy, że obowiązkiem organu będzie merytoryczne rozpoznanie zażalenia skarżącego wniesionego w trybie art. 37 K.p.a. Dlatego też, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, uchylił zaskarżone postanowienie jako wydane z naruszeniem przepisów prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, o czym orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a.