III SA/Kr 825/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janusz Kasprzycki (spr.) Sędziowie WSA Janusz Bociąga WSA Barbara Pasternak Protokolant St. sekretarz sądowy Monika Wójcik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 stycznia 2016 r. sprawy ze skargi małoletnich D. Z., O. Z., E. Z. działających przez przedstawiciela ustawowego S. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 30 kwietnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia prawa do świadczenia z funduszu alimentacyjnego skargę oddala. Zaskarżoną decyzją z dnia 30 kwietnia 2015 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy rozstrzygnięcie Prezydenta Miasta z dnia [...] 2015 r., nr [...] o: 1. uchyleniu w całości decyzji Prezydenta Miasta dnia [...] 2014 r., znak: [...], przyznającej świadczenie z funduszu alimentacyjnego na osoby uprawnione: D., O. i E. Z. na okres od 1 października 2014 r. do dnia 30 września 2015 r. w wysokości 500 zł miesięcznie, 2. odmowie przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego na ww. osoby uprawnione: na okres od 1 października 2014 r. do dnia 30 września 2015 r. w wysokości 500 zł miesięcznie, 3. przyznaniu świadczenia z funduszu alimentacyjnego na ww. osoby uprawnione: na okres od 1 października 2014 r. do dnia 30 września 2015 r. w wysokości 450 zł miesięcznie dla D. Z. oraz w wysokości 400 zł miesięcznie na pozostałe dzieci. W podstawie materialno prawnej rozstrzygnięcia powołano: art. 9, art. 10, art. 12, art. 15, art. 18, art. 20 ustawy z 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (t. jedn., Dz. U z 2012 r., poz.1228 ze zm., zwanej dalej ustawą o pomocy osobom uprawnionym do alimentów) w związku z art. 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. jedn., Dz. U. z 2013 r., poz. 1456 ze zm.), rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 7 lipca 2010 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania, sposobu ustalania dochodu oraz wzorów wniosku, zaświadczeń i oświadczeń o ustalenie prawa świadczeń z funduszu alimentacyjnego (Dz.U. z 2010 r. Nr 123, poz. 836) oraz art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 151 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. jedn., Dz. U. 2013 r., poz. 267ze zm., zwanej dalej w skrócie – k.p.a.). Decyzja ta zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy: Decyzją z dnia [...] 2014 r., znak: [...], przyznano S. S. świadczenie z funduszu alimentacyjnego na osoby uprawnione: D., E. i O. Z. na okres od 1 października 2014 r. do dnia 30 września 2015 r. w wysokości 500 zł miesięcznie na każde dziecko. Pismem z dnia 23 grudnia 2014 r. Komornik przy Sądzie Rejonowym poinformował organ, że prowadzi postępowanie egzekucyjne na podstawie nowego tytułu wykonawczego, tj. wyroku Sądu Rejonowego, Wydział III Rodzinny i Nieletnich z dnia 12 sierpnia 2014 r., sygn. akt [...], zgodnie z którym alimenty od dnia 14 listopada 2013 r. na rzecz D. Z. wynoszą 450,00 zł miesięcznie, na rzecz E. Z. i O. Z. wynoszą po 400,00 zł miesięcznie na każde dziecko. Okoliczność powyższa nie była znana organowi l instancji w dniu wydania ww. decyzji z dnia [...] 2014 r. Wobec powyższego, postanowieniem z dnia 9 stycznia 2015 r. wznowiono postępowanie w sprawie o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz ww. uprawnionych. Zgodnie z treścią art. 10 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów świadczenie z funduszu alimentacyjnego przysługuje w wysokości bieżąco ustalonych alimentów, jednakże nie wyższej niż 500 zł. Mając powyższe na uwadze, organ l instancji decyzją, wydaną we wznowionym postępowaniu orzekł w sposób wyżej opisany, skutkiem czego wnioskodawczyni nie była uprawniona do otrzymania świadczenia z funduszu alimentacyjnego w kwocie po 500 zł na każde dziecko w okresie od października 2014 r. do listopada 2015 r. Od decyzji tej odwołanie złożyła S. S., działająca imieniem małoletnich: D. Z., O. Z., E. Z., zarzucając organowi: - naruszenie art. 29 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na zmianie wysokości świadczeń alimentacyjnych z datą wsteczną, a więc za miesiące wcześniejsze niż miesiąc, w którym nastąpiła zmiana wysokości zasądzonych alimentów, tj. począwszy od dnia 1 października 2014 r., zamiast od dnia 1 grudnia 2014. - naruszenie art. 24 ust. 1 ww. ustawy, poprzez zmianę decyzji przyznającej świadczenia z funduszu alimentacyjnego w zakresie praw strony do świadczeń już przez nią otrzymanych, tj. w zakresie świadczeń za październik oraz listopad 2014 r. - naruszenie art. 10 ust. 1 ww. ustawy, poprzez błędną jego wykładnię, polegającą na bezzasadnym przyjęciu, że świadczenia z funduszu alimentacyjnego za miesiąc październik oraz listopad 2014 r. przysługuj skarżącym w wysokości niższej od wysokości bieżąco ustalonych alimentów i niższej od kwoty 500 zł. Mając powyższe na uwadze odwołująca się wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji. Uzasadniając swoje żądania odwołująca powołała się na wyrok WSA w Poznaniu z dnia 31 maja 2011 r., sygn. akt II SA/Po 204/11. Opisaną na wstępie, zaskarżoną do Sądu decyzją z dnia 30 kwietnia 2015 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało ww. rozstrzygnięcie organu I instancji za prawidłowe, a podniesione w odwołaniu zarzuty za nie zasługujące na uwzględnienie. Kolegium uznało, że w przedmiotowej sprawie zachodzi konieczność zmiany wysokości świadczeń przyznanych z funduszu alimentacyjnego, albowiem nastąpiła zmiana wysokości zasądzonych alimentów, czego odwołująca się nie kwestionuje. Sporną kwestią pozostaje natomiast ustalenie od kiedy nastąpiła ta zmiana. Okolicznością nieznaną organowi I instancji w dniu wydania decyzji z dnia [...] 2014 r. (znak: [...]), był opatrzony klauzulą wykonalności wyrok Sądu Rejonowego z dnia 12 sierpnia 2014 r, sygn. akt [...]. Z uwagi na to we wznowionym postępowaniu organ l instancji w trybie art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. uchylił decyzję dotychczasową i orzekł, co do istoty sprawy, w sposób wyżej opisany. Wyjaśniając kwestię sporną wskazano, że Sąd Rejonowy wyrokiem z dnia 12 sierpnia 2014 r., sygn. akt [...]., ustalając wysokość alimentów zasądził je z datą wsteczną, nadając jednocześnie wyrokowi rygor natychmiastowej wykonalności. Zmiana wysokości świadczeń alimentacyjnych nie nastąpiła, więc 11 grudnia 2014 r. tj. z dniem wydania wyroku przez Sąd Okręgowy, oddalającym apelację S. S. Skoro alimenty zostały zasądzone od 14 listopada 2013 r., co oznacza, że w całym okresie zasiłkowym, na jaki zostały przyznane świadczenia z funduszu alimentacyjnego (począwszy od października 2014 r.) wysokość alimentów była niższa aniżeli świadczenia przyznane decyzją z dnia 1 października 2014 r. SKO podkreśliło również, że wysokość miesięcznego świadczenia z funduszu alimentacyjnego wypłacanego przez organ administracji publicznej powiązana jest z wysokością kwoty, jaką zobowiązany do alimentów uiszczałyby na rzecz osoby uprawnionej, gdyby egzekucja była prowadzona skutecznie. W przedmiotowej sprawie zobowiązany do alimentów uiszczałby na rzecz D. Z. kwotę 450,00 zł miesięcznie, na rzecz E. Z. i O. Z. kwotę po 400,00 zł miesięcznie na każde dziecko począwszy od dnia 14 listopada 2013 r. Skutkiem tego SKO uznało, że wnioskodawczyni nie jest uprawniona do otrzymania świadczenia z funduszu alimentacyjnego w kwocie po 500 zł na każde dziecko w okresie od października 2014 r. do listopada 2015 r. W skardze od powyższej decyzji S. S. zarzuciła SKO oraz organowi I instancji: - naruszenie art. 29 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, poprzez jego błędna wykładnię, polegającą na bezzasadnym przyjęciu, iż dopuszczalna jest zmiana wysokości świadczeń alimentacyjnych z datą wsteczną, a wiec za miesiące wcześniejsze niż miesiąc, w którym nastąpiła zmiana wysokości zasądzonych alimentów, tj. począwszy od dnia 1 października 2014 r., zamiast od dnia 1 grudnia 2014 r., czego skutkiem było utrzymane w mocy decyzji organu l instancji, w zakresie objętym zaskarżeniem; naruszenie art. 24 ust. 1 ustawy, poprzez błędną wykładnię i bezzasadne przyjęcie, iż dopuszczalna jest zmiana decyzji administracyjnej, przyznającej świadczenia z funduszu alimentacyjnego w zakresie praw strony do świadczeń już przez nią otrzymanych, tj. w zakresie świadczeń za październik oraz listopad 2014 r., czego skutkiem było utrzymane w mocy decyzji organu l instancji, w zakresie objętym zaskarżeniem; naruszenie art. 10 ust. 1 ustawy, poprzez błędną jego wykładnię, polegająca na bezzasadnym przyjęciu, iż świadczenia z funduszu alimentacyjnego za miesiąc październik i listopad 2014 r. przysługują skarżącym w wysokości niższej od wysokości bieżąco ustalonych alimentów i niższej od kwoty 500 zł, czego skutkiem było utrzymane w mocy decyzji organu l instancji, w zakresie objętym zaskarżeniem. Mając powyższe na względzie strona skarżąca wniosła o uchylenie w całości decyzji SKO oraz decyzji ją poprzedzającej. W odpowiedzi na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko, zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniosło o oddalenie skargi, gdyż podniesione w skardze zarzuty, zdaniem Kolegium, nie zasługują na uwzględnienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn., Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej w skrócie P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd administracyjny nie rozstrzyga więc merytorycznie, lecz ocenia zgodność decyzji z przepisami prawa. Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Analiza nie tylko podstawy materialnoprawnej działania organów, ale i motywów wydania w tej sprawie rozstrzygnięć, wskazuje, że mamy do czynienia z zastosowaniem przez organy, co wymaga podkreślenia, instytucji wznowienia postępowania administracyjnego. Kontrola Sądu musiała zatem obejmować prawidłowość skorzystania przez organy z tej instytucji, czy organy w sposób właściwy ustaliły, że rzeczywiście zaistniała jedna z przesłanek wznowieniowych, wskazanych w art. 145 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. jedn., Dz. U. 2013 r., poz. 267ze zm., zwanej dalej w skrócie – k.p.a.) i czy we wznowionym postępowaniu doszło do wydania prawidłowych decyzji, zgodnie z postanowieniami art. 151 k.p.a. Zdaniem Sądu, organy prawidłowo skorzystały z instytucji wznowienia postępowania. Postępowanie to, będące nadzwyczajnym, ma pierwszeństwo przed trybem materialnoprawnym, mogącym doprowadzić do uchylenia lub zmiany decyzji administracyjnej, na mocy której strona nabyła prawo z funduszu alimentacyjnego, uregulowanym w art. 24 ustawy z 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (t. jedn., Dz. U z 2012 r., poz.1228 ze zm., zwanej dalej ustawą o pomocy osobom uprawnionym do alimentów; por. wyrok NSA z dnia 31 lipca 2002 r., sygn. akt II SA/Gd 441/00, publik. w ONSA 2003, nr 4, poz. 134). Wobec tego organy mogły zastosować tryb wznowieniowy i w związku z tym nie można zarzucić organom naruszenia art. 24 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Zgodzić się też należało z organami, że zaistniała przesłanka wznowieniowa, wskazana w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. – wyjścia na jaw istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji, nieznanych organowi, który wydał decyzję. Chodzi tutaj więc o taką sytuację, że nowe okoliczności faktyczne, czy nowe dowody muszą być nieznane organowi w chwili wydawania decyzji bez względu na przyczynę braku tej wiedzy, muszą się ujawnić po wydaniu ostatecznej decyzji przez organ lecz istnieć w dacie orzekania w postępowaniu zwykłym i być istotnymi dla treści rozstrzygnięcia, bo mające wpływ na zmianę treści decyzji w zasadniczych kwestiach. Mając powyższe na uwadze, stwierdzić należy, że rzeczywiście wyrok Sądu Rejonowego z dnia 12 sierpnia 2014 r, sygn. akt [...], zmieniający wysokość zasądzonych alimentów, z nadaną klauzulą natychmiastowej wykonalności, nie był znany organowi w chwili przyznawania skarżącej świadczeń z funduszu alimentacyjnego decyzją z dnia [...] 2014 r., znak: [...], istniał w dacie orzekania i niewątpliwie miał wpływ na treść decyzji ostatecznej w przedmiocie świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Ocena prawidłowości decyzji wydanej na podstawie art. 151 k.p.a. też jest pozytywna. Zgodnie z § 1 tego przepisu organ administracji publicznej, o którym mowa w art. 150, po przeprowadzeniu postępowania określonego w art. 149 § 2 wydaje decyzję, w której: 1) odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej, gdy stwierdzi brak podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1, art. 145a lub art. 145b, albo 2) uchyla decyzję dotychczasową, gdy stwierdzi istnienie podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1, art. 145a lub art. 145b, i wydaje nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy. Orzekające organy dokładnie postąpiły tak, jak brzmią postanowienia art. 151 § 1 pkt 2 – uchyliły dotychczasową decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] 2014 r., znak: [...], przyznającą świadczenie z funduszu alimentacyjnego i jednocześnie orzekły na nowo co do istoty, jak w pkt 2 i 3 decyzji, w oparciu o aktualny stan faktyczny i prawny. Instytucja wznowienia postępowania pozwala bowiem organowi administracji publicznej na powrót sprawy do odpowiedniego stadium zwykłego postępowania instancyjnego. Nową decyzję, rozstrzygającą co do istoty sprawy, wydaje się, jak gdyby sprawa nie była w danej instancji rozstrzygnięta (por. B. Adamiak w: B. Adamiak, J. Borkowski. Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2005, wyd. 7, s. 673). Wobec tego możliwe było ponowne ustalenie świadczeń z funduszu alimentacyjnego skarżącej na okres od dnia 1 października 2014 r. do dnia 30 września 2015 r. w określonej wysokości biorąc pod uwagę treść wskazanego już wyroku Sądu Rejonowego z dnia 12 sierpnia 2014 r, sygn. akt [...]. Trafnie stwierdzają organy, że z art. 10 ust. 1 ustawy wynika, że ustawodawca powiązał wysokość miesięcznego świadczenia z funduszu alimentacyjnego, wypłaconego przez organ, z wysokością kwoty, jaką zobowiązany do alimentów uiszczałby na rzecz osoby uprawnionej, gdyby egzekucja była prowadzona skutecznie. Współgra z tym regulacja art. 18 ust. 1 ustawy. Świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują bowiem w wysokości bieżąco ustalonych alimentów, począwszy od miesiąca w którym wpłynął wniosek do organu właściwego wierzyciela. Wniosek ten może złożyć wyłącznie osoba uprawniona lub jej przedstawiciel ustawowy, który do wniosku musi dołączyć wyłącznie odpis prawomocnego orzeczenia sądu zasądzającego alimenty, odpis postanowienia o zabezpieczeniu powództwa o alimenty, odpis protokołu zawierającego treść ugody, tak jak stanowią to art. 15 ust. 1 oraz art. 4 ust. 3 lit. d ustawy. Rację mają organy, że z regulacją art. 10 ust. 1 powiązane zostały postanowienia art. 29 ust. 1 ustawy, normujące kwestie zmiany wysokości świadczeń z funduszu na skutek zmiany zasądzonych alimentów. Zgodnie z tym przepisem zmiany wysokości świadczeń z funduszu dokonywane są od miesiąca, w którym nastąpiła zmiana wysokości zasądzonych alimentów. Nie jest więc trafna argumentacja pełnomocnika skarżącej, że niemożliwe było dokonanie zmiany wysokości świadczeń z funduszu alimentacyjnego od dnia 1 października 2014 r., zamiast od dnia 1 grudnia 2014 r. Skarżąca złożyła wniosek 30 września 2014 r. i już w tej dacie istniał "nowy" tytuł wykonawczy, w rozumieniu art. 29 ust. 2 ustawy - wyrok Sądu Rejonowego z dnia 12 sierpnia 2014 r., sygn. akt [...]. Zmianą w rozumieniu wskazanego wyżej art. 29 ust. 2 ustawy jest tytuł wykonawczy, zaś dniem zmiany, dzień, w którym możliwe było wystawienie tytułu wykonawczego. W tym przypadku tym tytułem wykonawczym było najpierw postanowienie o zabezpieczeniu, a następnie wyrok Sądu Rejonowego z dnia 12 sierpnia 2014 r., sygn. akt [...], któremu nadano klauzulę natychmiastowej wykonalności. Dniem zatem zmiany jaka nastąpiła w tym wypadku, w rozumieniu art. 29 ust. 2 ustawy, był dzień - 12 sierpnia 2014 r. W dacie, kiedy skarżąca składała wniosek do organu o przyznaniu jej świadczeń z funduszu alimentacyjnego nie miał już doniosłości prawnej tytuł wykonawczy w postaci postanowienia o zabezpieczeniu, lecz wskazywany już wyrok Sądu Rejonowego z dnia 12 sierpnia 2014 r., sygn. akt [...], który zgodnie z art. 15 ust. 1, skarżąca powinna była dołączyć do wniosku. Prawidłowo zatem orzekły organy co do istoty sprawy dokonując niejako "korekty wysokości świadczeń z funduszu alimentacyjnego" w okresie od dnia 1 października 2014 r. do dnia 30 września 2015 r. Data początkowa tego okresu nie mogła być datą wydania wyroku przez Sąd Okręgowy (tj. dzień 11 grudnia 2014 r.), skoro wyrokowi z dnia 12 sierpnia 2014 r., sygn. akt [...], nadano klauzulę natychmiastowej wykonalności. Sąd nie dopatrzył się więc w tym względzie naruszenia przepisu art. 29 ustawy. Nie doszło w niniejszym postępowaniu ani do naruszenia przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ani do naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na jej wynik. Organy poczyniły więc prawidłowe ustalenia, zgodnie z artykułami: 7, 77 i 80 k.p.a., prawidłową interpretując materialnoprawne przepisy art. 145 § 1 pkt 5, 151 § 1 pkt 2 oraz art. 4 ust. 3 lit. d, art. 10 ust. 1, art. 15 ust. 1 i 18 ust. 1, a także art. 24 i 29 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn., Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.