III SA/Kr 834/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Wojciech Jakimowicz po rozpoznaniu w dniu 18 grudnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Z. Ś. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata z urzędu w sprawie ze skargi Z. Ś. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 6 maja 2014 r. nr: [...] w przedmiocie przekazania odwołania organowi właściwemu postanawia: 1. umorzyć postępowanie w części obejmującej żądanie zwolnienia od kosztów sądowych, 2. oddalić wniosek o ustanowienie adwokata. Skarżący w złożonym na urzędowym formularzu "PPF" wniosku o przyznanie prawa pomocy domagał się zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata z urzędu. Podał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną oraz trzema córkami. Jako majątek podał: mieszkanie o powierzchni 41 m2. Wskazał, że nie posiada zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. Przy dochodach gospodarstwa domowego skarżący podał kwotę "20 gr/na dzień" przyznanych żonie z MOPS. Uzasadniając swoje starania powołał się na art. 108 k.p.a. Postanowieniem z dnia 22 sierpnia 2014 r., sygn. akt: III SA/Kr 834/14 referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie umorzył postępowanie w części obejmującej żądanie zwolnienia od kosztów sądowych oraz oddalił wniosek o ustanowienie adwokata. W piśmie z dnia 1 września 2014 r. Z. Ś. złożył sprzeciw od powyższego postanowienia. Skarżący nie odpowiedział na wezwanie Sądu z dnia 19 września 2014 r. do złożenia dodatkowego oświadczenia dotyczącego jego sytuacji finansowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 239 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz.U. z 2014 r., poz. 270 z późn. zm.), obowiązek uiszczenia kosztów sądowych nie ciąży na stronie skarżącej działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej. Niniejsza sprawa, w której skarżący wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy jest sprawą z zakresu pomocy społecznej. W konsekwencji uznania, że strona korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych - co oznacza całkowite zwolnienie z obowiązku wnoszenia zarówno opłat sądowych jak i ponoszenia wydatków - wniosek w tym zakresie należało uznać za bezprzedmiotowy, a w związku z tym postanowiono jak w punkcie 1 sentencji działając na zasadzie art. 161 § 1 pkt 3 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (zob. postanowienie NSA z dnia 2 września 2010 r., I OZ 651/10, LEX nr 741897; postanowienie NSA z dnia 20 lutego 2008 r., I OZ 74/08). Stosownie do art. 252 § 1 w związku z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, osoba fizyczna może domagać się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść tych kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i rodziny. Przy tym wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie strony o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Prawo do sądu nie ma charakteru absolutnego i może być przedmiotem uzasadnionych prawnie ograniczeń (por. postanowienie NSA z dnia 15 marca 2006 r. II OZ 258/06). Sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 31 marca 2005 r. I FZ 63/05). Instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana wobec osób o bardzo trudnej sytuacji materialnej, czyli takich, które ze względu na okoliczności życiowe są pozbawione jakichkolwiek środków do życia lub środki te są tak bardzo ograniczone, że wystarczają jedynie na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Sytuacja materialna wnioskodawcy stanowi jedyną podstawę faktyczną udzielenia prawa pomocy a ciężar udowodnienia okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy. Dlatego też zgodnie z art. 252 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać m.in. oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. Odnosząc powyższe do niniejszej sprawy stwierdzić należy, że skarżący nie uczynił zadość wymogom przepisu art. 246 § 1 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w sposób wystarczający do oceny jego sytuacji majątkowej, gdyż nie przedstawił żadnych danych o wysokości dochodów, wydatków miesięcznych jego i rodziny, co uniemożliwia weryfikację wiarygodności twierdzeń skarżącego. Ten fakt przemawia za oddaleniem wniosku skarżącego na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 cyt. ustawy. Zgodnie z art. 255 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Skarżący pomimo wezwania do uzupełnienia złożonego wniosku poprzez udokumentowanie swoich miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem swoim i członków swojej rodziny, na wezwanie to nie odpowiedział. W konsekwencji niekorzystne dla skarżącego rozstrzygnięcie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie zawarte w punkcie 2 sentencji postanowienia spowodowane jest wyłącznie wybiórczym, a co za tym idzie, nieprzekonującym zaprezentowaniem przez skarżącego własnej sytuacji majątkowej. Z przytoczonych względów orzeczono jak w punkcie drugim sentencji na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.