III SA/Kr 840/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janusz Bociąga (spr.) Sędziowie WSA Hamina Jakubiec WSA Maria Zawadzka Protokolant specjalista Monika Wójcik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 stycznia 2017 r. sprawy ze skargi M. W. – B. na decyzję Wojewody z dnia 10 maja 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia danych skargę oddala. Burmistrz Miasta decyzją z dnia [...] 2016 r. działając na podstawie art. 104 K.p.a. oraz art. 47 ust. 3 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności po rozpatrzeniu wniosku M. W. – B. orzekł o odmowie udostępnienia danych K. M. tj. adresu zameldowania na pobyt stały, adresu zameldowania na pobyt czasowy, narodowości i obywatelstwa. Organ wskazał, że pismem z dnia 2 września 2014 r. wezwał wnioskodawczynię do złożenia wniosku, zgodnie z wzorem określonym w rozporządzeniu, do uiszczenia opłaty w wysokości 31 zł i wykazania interesu prawnego upoważniającego do pozyskania żądanych danych poprzez przedłożenie do akt sprawy np. wezwania sądowego, wezwania komorniczego, dokumentów potwierdzających zobowiązanie osoby, której dane mają być udostępnione itp. M. W. – B. złożyła prawidłowo wypełniony wniosek z prośbą o zwolnienie z opłaty. Jako uzasadnienie udostępnienia danych K. M. wskazała, iż "potrzebuję wnieść wniosek-pozew do Sądu i jest potrzebne wskazanie adresu tak, aby wezwanie było możliwe". Organ meldunkowy postanowieniem z dnia 30 września 2014 r. odmówił zwolnienia od ponoszenia opłaty w wysokości 31 zł., oraz wezwał ponownie wnioskodawcę do uiszczenia opłaty w wysokości 31 zł., za udostępnienie danych K. M. Na powyższe postanowienie M. W. – B. złożyła zażalenie do Wojewody. Wojewoda postanowieniem z dnia [...] 2014 r. utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 23 września 2015 r., sygn. akt III SA/Kr 2106/14 uchylił postanowienie Wojewody z dnia 17 listopada 2014 r. Wojewoda postanowieniem z dnia [...] 2016 r. uchylił zaskarżone postanowienie w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Burmistrz Miasta postanowieniem z dnia [...] 2016 r., zwolnił M. W. – B. w całości od ponoszenia opłaty. Jednocześnie organ wskazał, że M. W. – B. nie wykazała interesu prawnego upoważniającego do udostępnienia danych K. M. tj. adresu zameldowania na pobyt stały, adresu zameldowania na pobyt czasowy, narodowości i obywatelstwa. Organ podkreślił, że interes prawny musi być interesem "indywidualnym" danego podmiotu czy osoby i mieć charakter "realny" to jest istnieć aktualnie, a nie hipotetycznie i pozostawać w bezpośrednim związku z uzasadnieniem złożonego wniosku. Od tej decyzji odwołanie wniosła M. W. – B. wyrażając swoje niezadowolenie. Wojewoda decyzja z dnia 10 maja 2016 r. nr [...] utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu organ wskazał, że zasady udostępniania danych osobowych z rejestru PESEL, rejestrów mieszkańców oraz rejestrów zamieszkania cudzoziemców reguluje ustawa z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2015 r., póz. 388 ze zm.), która weszła w życie z dniem 1 marca 2015 roku. Przepis art. 46 ust. 2 pkt 1 cytowanej ustawy stanowi, że dane z rejestru PESEL, rejestrów mieszkańców oraz rejestrów zamieszkania cudzoziemców mogą być udostępnione osobom i jednostkom organizacyjnym, jeżeli wykażą w tym interes prawny. W myśl art. 47 ust. 3 ustawy o ewidencji ludności organ rozpatrujący wniosek, o którym mowa w ust. 1, odmawia w drodze decyzji administracyjnej udostępnienia danych jednostkowych, jeżeli nie zostały spełnione warunki określone w art. 46. Oceniając materiał dowodowy zebrany w sprawie organ stwierdził, że wnioskodawca nie wykazał interesu prawnego uprawniającego do otrzymania żądanych danych K. M., gdyż zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych samo powołanie się przez wnioskodawcę na potrzebę przedłożenia danych jakiejś osoby w Sądzie nie oznacza wykazania interesu prawnego w otrzymaniu takich danych. Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniosła M. W. – B. wyrażając ogólne niezadowolenie i dezaprobatę dla postępowania organów administracyjnych. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując przy tym argumentację wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Z tego też powodu w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, trafność wykładni tych przepisów oraz prawidłowość zastosowania przyjętej procedury. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718, ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną. Oznacza to, że sąd bierze z urzędu pod uwagę wszelkie naruszenia prawa procesowego i materialnego niezależnie od treści podnoszonych w skardze zarzutów, jednak w zakresie oceny legalności nie może wykraczać poza sprawę, która była lub winna być przedmiotem postępowania przed organami administracji publicznej i której dotyczy zaskarżone rozstrzygnięcie. Na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a., uwzględnienie skargi na decyzję administracyjną następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). W przypadku braku wskazanych uchybień, jak również braku przyczyn uzasadniających stwierdzenie nieważności aktu bądź stwierdzenia wydania go z naruszeniem prawa (art. 145 § 1 pkt 2 i pkt 3 P.p.s.a.), skarga podlega oddaleniu, na podstawie art. 151 P.p.s.a. Przeprowadzona przez Sąd, według wskazanych wyżej kryteriów, kontrola legalności wydanych w sprawie decyzji wykazała, że akty te nie naruszają przepisów prawa w stopniu uzasadniającym uwzględnienie skargi i orzeczenie na podstawie art. 145 § 1 P.p.s.a. Na wstępie rozważań celowe jest przypomnienie, że przedmiot zaskarżenia stanowi decyzja Wojewody z dnia 10 maja 2016 r. utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza Miasta z dnia [...] 2016 r., na podstawie której odmówiono udostępnienia danych osobowych, tj. adresu, narodowości i obywatelstwa K. M. Materialnoprawną podstawę wydanych w sprawie decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2016 r. poz. 722, ze zm.), zwanej nadal w skrócie ustawą. Zgodnie z art. 46 ust. 2 tej ustawy, dane, o których mowa w ust. 1, to jest z rejestru PESEL, rejestrów mieszkańców oraz rejestrów zamieszkania cudzoziemców, mogą być udostępnione: 1) osobom i jednostkom organizacyjnym, jeżeli wykażą w tym interes prawny; 2) jednostkom organizacyjnym, w celach badawczych, statystycznych, badania opinii publicznej, jeżeli po wykorzystaniu dane te zostaną poddane takiej modyfikacji, która nie pozwoli ustalić tożsamości osób, których dane dotyczą; 3) innym osobom i jednostkom organizacyjnym, jeżeli wykażą interes faktyczny w otrzymaniu danych, pod warunkiem uzyskania zgody osób, których dane dotyczą. Kwestią sporną w rozpatrywanej sprawie było, czy skarżąca posiada interes prawny w rozumieniu art. 46 ust. 2 pkt 1 ustawy o ewidencji ludności, do żądania udostępnienia wnioskowanych danych z rejestru mieszkańców. Wskazać należy, iż pojęcie interesu prawnego nie jest w ustawie o ewidencji ludności i dowodach osobistych zdefiniowane. Dla ustalenia znaczenia tego pojęcia konieczne jest zatem odwołanie się do poglądów wypracowanych w doktrynie i orzecznictwie. Należy przyjąć, że istnienie interesu prawnego uzależnione jest od istnienia przepisu prawa powszechnie obowiązującego, na podstawie którego można żądać skutecznie czynności organu z zamiarem zaspokojenia jakiejś potrzeby albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu sprzecznych z potrzebami danej osoby (por. W. Chróścielewski, J.P. Tarno, Postępowanie administracyjne i postępowanie przed sądami administracyjnymi, Warszawa 2011, s. 85 i n.; por. też wyrok NSA z dnia 5 lutego 2009, II OSK 95/08). Interes prawny musi być interesem "własnym", "osobistym", "indywidualnym" danego podmiotu i mieć charakter "realny", to jest istnieć aktualnie, a nie hipotetycznie oraz pozostawać w bezpośrednim związku z przedmiotem sprawy administracyjnej (por. m.in. wyrok NSA z dnia 22 lutego 1984 r. I SA 1748/83, publik. E. Smoktunowicz, Orzecznictwo Sądu Najwyższego i NSA, Kodeks postępowania administracyjnego, Warszawa 1994, s. 109). O tym, czy w konkretnej sprawie dany podmiot ma interes prawny, decydują przepisy prawa materialnego nie tylko z zakresu prawa administracyjnego, ale również z zakresu np. stosunków cywilnych. O interesie prawnym strony w sprawie o udostępnienie danych osobowych z ewidencji ludności mogłyby świadczyć takie okoliczności, w których sytuacja prawna tej strony byłaby zależna od danych uzyskanych z ewidencji, a więc gdyby te dane były potrzebne do zrealizowania przez wnioskodawcę swoich uprawnień lub poddania się obowiązkom. Odnosząc powyższe do niniejszej sprawy należy uznać, że ustalenie istnienia interesu prawnego skarżącej w uzyskaniu dostępu do danych z rejestru mieszkańców należy oprzeć na sytuacji prawnej skarżącej w tej konkretnej sprawie. W rozpoznawanej sprawie prawidłowo przyjęły organy orzekające w sprawie, że skarżąca nie miała interesu prawnego w uzyskaniu dostępu do danych z rejestru mieszkańców dotyczących K. M. Jako uzasadnienie dla istnienia interesu prawnego skarżąca podała, iż informacja jest jej potrzebna w związku z potrzebą złożenia pisma do sądu. W myśl orzeczeń sądów administracyjnych potrzeba dostępu indywidualnego do ewidencyjnych danych osobowych osób trzecich musi być powiązana z wykazaną obiektywnie i usprawiedliwioną przepisami prawa materialnego koniecznością dysponowania tymi danymi. W niniejszej sprawie M. W. – B. takiej potrzeby nie wykazała. O interesie prawnym strony w sprawie o udostępnienie danych osobowych z ewidencji ludności mogłyby świadczyć takie okoliczności, w których sytuacja prawna tej strony byłaby zależna od danych uzyskanych z ewidencji, a więc gdyby te dane były potrzebne do zrealizowania przez wnioskodawcę swoich uprawnień lub poddania się obowiązkom. Natomiast skarżąca w przypadku złożenia pisma procesowego przeciwko K. M. do Sądu, bez podania jego adresu zostanie wezwana do usunięcia braku formalnego. Wówczas takie wezwanie będzie dla organu stanowić podstawę do ponownej oceny interesu prawnego skarżącej i może być przesłanką do ewentualnego udostępnienia danych. Jeszcze raz podkreślić należy, że zarówno w doktrynie prawa administracyjnego jak i w orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że interes prawny powinien być sprawdzalny obiektywnie, indywidualny, konkretny, a także aktualny. Nałożenie na osobę lub jednostkę organizacyjną obowiązku wykazania interesu prawnego oznacza, że żądający dla skuteczności złożonego żądania udostępnienia informacji z rejestrów ewidencji ludności musi udowodnić w sposób sprawdzalny przez fakty, własny interes prawny. Zamiar zainicjowania postępowania sądowego nie wypełnia istotnych elementarnych wartości na jakich oparty jest interes prawny. Nie jest to bowiem interes prawny konkretny, aktualny, obiektywnie istniejący. Samo deklarowanie zainicjowania w przyszłości postępowania sądowego, przesądza o braku uzasadnionych podstaw prawnych i faktycznych wykazania interesu prawnego. W tym stanie rzeczy, działając na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji wyroku.