III SA/Kr 842/09
WyrokWSA w Krakowie2009-11-24
Skład orzekający: NSA Piotr Lechowski, WSA Dorota Dąbek, WSA Bożenna Blitek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy przyznanie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego jednemu z małżonków będących funkcjonariuszami Służby Więziennej wyłącza możliwość przyznania takiej pomocy drugiemu małżonkowi, nawet jeśli oboje ubiegają się o pomoc na ten sam lokal?Ratio decidendi
Pomoc finansowa na uzyskanie lokalu mieszkalnego jest świadczeniem ekwiwalentnym do przydziału lokalu w drodze decyzji administracyjnej. Jeśli jeden z małżonków będących funkcjonariuszami otrzymał już taką pomoc na konkretny lokal, drugi małżonek traci prawo do ubiegania się o analogiczne świadczenie, ponieważ prawo do lokalu lub jego ekwiwalentu może być realizowane tylko raz dla małżeństwa.Stan faktyczny
J. B., funkcjonariusz Służby Więziennej, złożył wniosek o przyznanie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego. Jego żona, również funkcjonariuszka, złożyła podobny wniosek wcześniej, który został rozpatrzony pozytywnie, przyznając jej pomoc na budowę domu jednorodzinnego w miejscowości pobliskiej miejsca służby. Organ I instancji odmówił J. B. przyznania pomocy, argumentując, że prawo do lokalu zostało już zrealizowane przez jego małżonkę. Organ II instancji utrzymał tę decyzję w mocy. J. B. zaskarżył obie decyzje, zarzucając błędną wykładnię przepisów.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Piotr Lechowski Sędziowie WSA Dorota Dąbek (spr.) WSA Bożenna Blitek Protokolant Bernadetta Szczypka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 listopada 2009 r. sprawy ze skargi J. B. na decyzję Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej z dnia 5 czerwca 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego skargę oddala
wyroku WSA w Krakowie z dnia 24 listopada 2009r.
W dniu 13 kwietnia 2006r. J. B. złożył wniosek o przyznanie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego (dofinansowanie kosztów budowy).
Decyzją z dnia [...] 2009r. Nr [...] Dyrektor Zakładu Karnego odmówił przyznania J. B. pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego. W uzasadnieniu decyzji Dyrektor Zakładu Karnego podniósł, że w dniu 13 kwietnia 2006r. wniosek o przyznanie pomocy finansowej na uzyskanie domu mieszkalnego jednorodzinnego w miejscowości S. złożyła również będąca funkcjonariuszem Zakładu Karnego żona J. B. – A. B. W dniu 21 kwietnia 2009r. wniosek A. B. został rozpatrzony pozytywnie i przyznano jej pomoc mieszkaniową na uzyskanie lokalu mieszkalnego (budowę domu jednorodzinnego) położonego w S., a więc w miejscowości pobliskiej miejscu pełnienia służby. Organ I instancji stwierdził, że zgodnie z § 5 ust. 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 czerwca 2003r. w sprawie pomocy finansowej przysługującej funkcjonariuszom Służby Więziennej na uzyskanie lokalu mieszkalnego, rozpatrzenie wniosków o przyznanie pomocy finansowej następuje w kolejności ich składania, a więc wniosek J. B. został rozparzony jako następny, po wniosku A. B.
W dalszej części swojej decyzji Dyrektor Zakładu Karnego wyjaśnił, iż skoro wniosek o pomoc finansową złożony przez małżonkę funkcjonariusza został rozpatrzony pozytywnie, przyznanie funkcjonariuszowi pomocy finansowej w oparciu o te same dokumenty dołączone do wniosku stanowiłoby rozstrzygnięcie dwa razy o tej samej sprawie, a na jeden lokal mieszkalny można przyznać pomoc tylko jednemu ze współmałżonków. Zgodnie bowiem z art. 85 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej funkcjonariuszowi w służbie stałej przysługuje prawo do lokalu mieszkalnego w miejscowości pełnienia służby albo w miejscowości pobliskiej, z uwzględnieniem członków rodziny określonych w art. 86. Zgodnie z art. 86 ust. 1 przy przydziale lokalu uwzględnia się małżonka funkcjonariusza. Prawo do lokalu określone w w/w art. 85 doznaje jednak ograniczenia w sytuacji określonej w art. 91 tej ustawy, który określa przypadki, kiedy funkcjonariuszowi nie może być przydzielony lokal mieszkaniowy. Przyznanie funkcjonariuszowi tej pomocy w trybie art. 90 ust. 1 cyt. ustawy powoduje po stronie Służby Więziennej wygaśnięcie obowiązku zapewnienia funkcjonariuszowi przysługującego mu mieszkania. Gdy oboje małżonkowie są funkcjonariuszami uprawnionymi do lokalu mieszkalnego, to z zasady ich uprawnienia mogą być realizowane przez przydział jednego lokalu mieszkalnego z uwzględnieniem przysługujących norm powierzchni. Zrealizowanie prawa do lokalu w formie zastępczej, tj. przyznanie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego jednemu z małżonków powoduje wygaśniecie tego prawa w stosunku do drugiego z małżonków. Gdyby przyjąć przeciwne rozumowanie, na podstawie art. 85 cyt. wyżej ustawy małżonkom funkcjonariuszom trzeba by było przydzielać dwa lokale mieszkalne.
Mając powyższe na uwadze Dyrektor Zakładu Karnego uznał, że prawo do lokalu wynikające z art. 85 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej zostało zrealizowane wobec małżonki J. B. poprzez przyznanie jej pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego decyzją z dnia [...] 2009r. i dlatego prawo to już nie przysługuje funkcjonariuszowi, a tym samym pomoc finansowa nie może zostać udzielona.
Od powyższej decyzji J. B., reprezentowany przez pełnomocnika, wniósł odwołanie domagając się jej uchylenia. Decyzji organu I instancji zarzucił naruszenie art. 90 ust. 1 w zw. z art. 85 ust. 1 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996r. o Służbie Więziennej przez błędną jego wykładnię polegającą na potraktowaniu przyznania pomocy finansowej na nabycie domu jednorodzinnego małżonkowi funkcjonariusza jako przesłanki wyłączającej możliwość przyznania funkcjonariuszowi pomocy finansowej na nabycie tego samego domu jednorodzinnego. Jak bowiem wyjaśnił pełnomocnik odwołującego się, prawo funkcjonariusza do lokalu mieszkalnego w miejscowości pełnienia służby nie doznaje żadnych ograniczeń przez wzgląd na pozostawanie w związku małżeńskim z innym funkcjonariuszem. Istotne jest to, czy tenże małżonek funkcjonariusza, stosownie do treści art. 91 ust. 1 pkt 1 i 2, zajmuje w miejscowości pełnienia służby lub w miejscowości pobliskiej lokal mieszkalny na podstawie decyzji administracyjnej, umowy najmu lub spółdzielczego prawa do lokalu, odpowiadający co najmniej przysługującej mu powierzchni mieszkalnej, lub dom; względnie który jest właścicielem lub współwłaścicielem, w części odpowiadającej co najmniej przysługującej mu powierzchni mieszkalnej, lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość lub domu, położonych w miejscowości pełnienia służby lub w miejscowości pobliskiej. Przesłanek tych małżonka J. B. nie spełnia. Dopiero bowiem zaczęli budowę i z pewnością bez pomocy finansowej jej nie zakończą. Ponadto pełnomocnik odwołującego się podniósł, iż przepisów przewidujących wyjątki od zasady ogólnej, wyrażonej w art. 85 ustawy o Służbie Więziennej, organ nie może wykładać w sposób rozszerzający. Nieuprawniony jest także, jego zdaniem, pogląd organu, jakoby w związku z rozpoznaniem wniosku małżonki funkcjonariusza decyzją (na dzień wydania zaskarżonej decyzji jeszcze nieostateczną), zachodziła przesłanka powagi rzeczy osądzonej, albowiem nie ma tożsamości podmiotowej sprawy. J. B. to raczej inna osoba niż A. B. Ten sam stan faktyczny, ta sama podstawa prawna i ten sam właściwy organ mógłby co najwyżej uzasadniać wszczęcie i prowadzenie jednego postępowania (art. 62 Kpa).
W dniu 5 czerwca 2009r., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) oraz art. 85, 87, 90 i 91 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996r. o Służbie Więziennej (Dz. U. z 2002r. nr 207, poz. 1761 z późn. zm.), Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej wydał decyzję nr [...], którą utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Zakładu Karnego z dnia [...] 2009r. nr [...]. W uzasadnieniu decyzji organ II instancji stwierdził, iż porównanie art. 85 ust. 1 w związku z art. 90 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej prowadzi do wniosku, iż przysługujące funkcjonariuszowi prawo do lokalu mieszkalnego jest realizowane przede wszystkim przez przydzielenie takiego lokalu, a dopiero gdy przydziału takiego nie dokonano, funkcjonariuszowi w służbie stałej przysługuje pomoc finansowa. Pomoc ta jest zatem konsekwencją niezrealizowania uprawnienia funkcjonariusza, który nie ma lokalu mieszkalnego w miejscowości pełnienia służby lub miejscowości pobliskiej, do otrzymania lokalu mieszkalnego. Dlatego też przyznanie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu lub domu możliwe jest tylko w sytuacji, gdy funkcjonariusz taki spełnia warunki do uzyskania przydziału lokalu mieszkalnego, lecz lokalu takiego nie otrzymał. Natomiast jeśli funkcjonariusz ma zaspokojone potrzeby mieszkaniowe w miejscowości pełnienia służby lub miejscowości pobliskiej, to nie spełnia on warunków do uzyskania prawa pomocy finansowej. Organ odwoławczy nie zgodził się z argumentacją J. B., że warunek niezaspokojonych potrzeb mieszkaniowych jest wyłącznie niezbędny do uzyskania lokalu mieszkalnego w drodze decyzji administracyjnej, ale nie dofinansowania na jego zakup. Prawo to jest bowiem powiązane z przesłanką niezaspokojonych potrzeb mieszkaniowych i nie może być interpretowane w oderwaniu od przepisu art. 91 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej. Zgodnie z tym przepisem (art. 91 ust. 1 pkt 3) lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej nie przydziela się funkcjonariuszowi, którego małżonek spełnia następujące warunki:
- zajmuje, w miejscowości pełnienia służby lub w miejscowości pobliskiej, lokal mieszkalny na podstawie decyzji administracyjnej, umowy najmu lub spółdzielczego prawa do lokalu, odpowiadający co najmniej przysługującej mu powierzchni mieszkalnej, lub dom;
- który jest właścicielem lub współwłaścicielem, w części odpowiadającej co najmniej przysługującej mu powierzchni mieszkalnej, lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość lub domu, położonych w miejscowości pełnienia służby lub w miejscowości pobliskiej.
Organ II instancji wyjaśnił, że z dokonanych ustaleń wynika, iż Dyrektor Zakładu Karnego zrealizował prawo A. B., żony J. B. do lokalu mieszkalnego. Sytuacja prawna wnioskodawcy uległa więc zmianie. W jej konsekwencji J. B. przestał spełniać niezbędne przesłanki przyznania pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego. Na poparcie swojego stanowiska organ przytoczył treść wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 lutego 2006r., sygn. akt I OSK 434/205 oraz wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 28 lutego 2008r., sygn. akt III SA/Kr 979/07.
Z powyższą decyzją nie zgodził się J. B. i pismem z dnia 30 czerwca 2009r. jego pełnomocnik wniósł na nią skargę domagając się uchylenia decyzji organu II instancji, jak i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Zaskarżonej decyzji Dyrektora Okręgowej Służby Więziennej skarżący zarzucił naruszenie art. 90 ust. 1 i art. 91 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996r. o Służbie Więziennej przez błędną ich wykładnię polegającą na uznaniu za przesłankę wyłączającą możliwość przyznania funkcjonariuszowi służby więziennej prawa do pomocy finansowej okoliczności uprzedniego przyznania tej pomocy małżonkowi funkcjonariusza, w sytuacji nieposiadania ani przez funkcjonariusza, ani jego małżonka prawa do lokalu w miejscu pełnienia służby na dzień wydania decyzji.
Pełnomocnik skarżącego stwierdził w skardze, iż skarżący podziela w części zarówno stanowisko organu jak i stanowisko WSA w Krakowie zaprezentowane w cytowanym przez organ II instancji wyroku w zakresie ekwiwalentności świadczenia pieniężnego i świadczenia rzeczowego, lecz ekwiwalentności pod kątem celu, jakie oba te świadczenia mają spełniać, a mianowicie zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych funkcjonariusza służby więziennej. Pełnomocnik skarżącego zauważył jednak, że bardziej właściwe byłoby określenie "świadczenie zastępcze" nie zaś ekwiwalentne, na co zwracał uwagę NSA w wyroku z dnia 4 października 2006r., sygn. akt I OSK 1206/05.
Przechodząc z kolei do meritum pełnomocnik skarżącego stwierdził, iż skarżący nie zgadza się z wnioskiem organu wyprowadzonym ze stanowiska o ekwiwalentności świadczenia rzeczowego i finansowego z jednego powodu, a mianowicie przepis art. 85 ustawy o Służbie Więziennej, wprowadzający pojęcie prawa funkcjonariusza do lokalu mieszkalnego w miejscu pełnienia służby traktować należy jako zasadę, która doznaje ograniczeń, przewidzianych w art. 91 tej ustawy. Podobnie ma się sytuacja pomiędzy relacją art. 90 przewidującego prawo funkcjonariusza do pomocy finansowej do art. 91 ustawy o Służbie Więziennej. Wprawdzie z literalnego brzmienia art. 91 ustawy o Służbie Więziennej można wnioskować, że wyjątki w nim sformułowane dotyczą wyłącznie możliwości przydzielenia funkcjonariuszowi lokalu mieszkalnego nie zaś świadczenia pieniężnego, niemniej jednak za utrwaloną można już uznać linię orzecznictwa, zgodnie z którą przepisu art. 90 ustawy o Służbie Więziennej nie można interpretować w oderwaniu od art. 91 tej ustawy, a zatem, że możliwość przyznania pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego doznaje tych samych ograniczeń co możliwość przydzielenia lokalu mieszkalnego. Pełnomocnik skarżącego podkreślił przy tym, że niezależnie od rodzaju pomocy, o jaką ubiega się funkcjonariusz, przesłanki negatywne uzyskania tej pomocy są identyczne. Lokalu mieszkalnego, względnie pomocy finansowej nie przyznaje się, jeżeli funkcjonariusz, lub jego małżonek:
1. zajmuje, w miejscowości pełnienia służby lub w miejscowości pobliskiej, lokal mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej, umowy najmu lub spółdzielczego prawa do lokalu, odpowiadający co najmniej przysługującej mu powierzchni mieszkalnej, lub dom;
2. jest właścicielem lub współwłaścicielem, w części odpowiadającej co najmniej przysługującej mu powierzchni mieszkalnej, lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość lub domu, położonych w miejscowości pełnienia służby lub w miejscowości pobliskiej;
3. zbył własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego, lokalu stanowiącego odrębną nieruchomość lub domu, położonych w miejscowości pełnienia służby lub miejscowości pobliskiej.
Żadna z powyższych przesłanek nie dotyczy skarżącego. Brak jest z kolei w ustawie innych przesłanek negatywnych, w szczególności tej, na którą powołuje się organ, a mianowicie uprzedniego przyznania małżonkowi funkcjonariusza pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego. Zdaniem pełnomocnika skarżącego, w treści zaskarżonej decyzji organ II instancji nie tyle dokonał wykładni rozszerzającej wyjątku opisanego w art. 91 ust. 1 pkt 2, co stworzył nowy wyjątek w ogóle w ustawie nieprzewidziany.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej wniósł o oddalenie skargi. W uzasadnieniu organ stwierdził, iż nie sposób zgodzić się ze stanowiskiem prezentowanym przez skarżącego oraz dokonaną interpretacją przepisów art. 90 i 91 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996r. o Służbie Więziennej. Przepisy te nie przypadkowo ustawodawca umieścił w jednym rozdziale w/w ustawy zatytułowanym "Mieszkania funkcjonariuszy". Chodziło bowiem o całościowe uregulowanie problematyki związanej z zaspokajaniem potrzeb mieszkaniowych funkcjonariuszy Służby Więziennej. Podstawową zasadą w tym zakresie jest wynikające z art. 85 tej ustawy prawo funkcjonariusza do mieszkania dla niego i jego rodziny. Ustawodawca nie określił, iż każdemu funkcjonariuszowi należy przydzielić mieszkanie (lub przyznać świadczenia ekwiwalentne), a jedynie funkcjonariuszowi nie posiadającemu takiego mieszkania. Jeżeli funkcjonariusz owo mieszkanie posiada – nie istotne zresztą z jakiego tytułu – to nie może ubiegać się o przydział mieszkania, jak również o równoważnik za jego brak, a także o pomoc finansową na uzyskanie mieszkania. Tak więc osoba przyjęta do Służby Więziennej, która posiada mieszkanie nie jest traktowana na równi z inną, która lokalu nie posiada, gdyż ta pierwsza jest wyłączona z kręgu uprawnionych do ubiegania się o przydział lokalu czy pomoc finansową. Tak rozumiana nierówność jest celowym zabiegiem ustawodawcy, gdyż celem powyższych unormowań było nie tyle zapewnienie funkcjonariuszom Służby Więziennej jakiegokolwiek lokalu mieszkalnego, lecz takiego, z którego bez nadmiernych utrudnień funkcjonariusz będzie w stanie szybko dojechać do miejsca pełnienia służby w razie gdyby wyniknęła nagła tego konieczność. Wiąże się to z daleko idącą dyspozycyjnością funkcjonariuszy Służby Więziennej wynikającą ze specyfiki ich stosunku służbowego. Sytuacja w jakiej znalazł się skarżący zbliżona jest właśnie do sytuacji osób, które przychodząc do służby już posiadały odpowiadający ich potrzebom lokal mieszkalny, z tą jednak różnicą, iż jego żona jako funkcjonariusz Służby Więziennej skorzystała z pomocy finansowej na uzyskanie lokalu i to w rozmiarze uwzględniającym uprawnienia do powierzchni mieszkalnej należnej skarżącemu. Zdaniem organu, gdyby stanąć na stanowisku prezentowanym przez skarżącego należałoby zażądać od jego żony zwrotu uzyskanej przez nią pomocy finansowej w części uwzględniającej uprawnienia J. B., a następnie przyznać ową pomoc skarżącemu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje:
Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. (Dz. U. Nr 153, poz.1270) - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej i stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Dokonując w niniejszej sprawie kontroli legalności zaskarżonej przez J. B. decyzji, Sąd ocenił, że organ administracyjny nie naruszył prawa.
Podstawę prawną przyznania funkcjonariuszowi służby więziennej pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego stanowi Ustawa z dnia 26 kwietnia 1996r. o Służbie Więziennej (tekst jednolity: Dz. U. z 2002r., Nr 207, poz. 1761 z późn. zm.). Z art. 85 tej ustawy wynika uprawnienie funkcjonariusza w służbie stałej do lokalu mieszkalnego w miejscowości, w której stale pełni służbę, lub w miejscowości pobliskiej, z uwzględnieniem członków rodziny (określonych w art. 86) oraz ich uprawnień wynikających z przepisów odrębnych. W ustawie sprecyzowano między innymi zasady uwzględniania stanu rodzinnego funkcjonariusza przy ustalaniu przysługującej temu funkcjonariuszowi powierzchni mieszkalnej. Z art. 85 ust. 1 tej ustawy wynika zatem, że funkcjonariuszowi przysługuje prawo do lokalu "z uwzględnieniem członków rodziny", a więc żonie skarżącego także będącej funkcjonariuszem, przysługiwało prawo do lokalu z uwzględnieniem m.in. męża, tj. skarżącego, a skarżącemu, jako funkcjonariuszowi przysługiwało prawo do lokalu z uwzględnieniem żony. Z treści art. 85 ust. 2 omawianej ustawy wynika także, że przy ustalaniu powierzchni mieszkalnej przysługującej jednemu z małżonków - uwzględnia się drugiego z małżonków.
W ocenie Sądu orzekającego w niniejszej sprawie, będące przedmiotem sporu
prawo do pomocy finansowej, o którym mowa w art. 90 omawianej ustawy o Służbie Więziennej, jest świadczeniem ekwiwalentnym w stosunku do otrzymania lokalu w drodze decyzji administracyjnej. Jest ono zatem uregulowane w ten sam sposób, jak omówione powyżej prawo do przydziału lokalu w drodze decyzji administracyjnej.
Z treści art. 90 ust. 1 ustawy wynika, że dopóki żadnemu z małżonków nie przydzielono lokalu mieszkalnego (z uwzględnieniem członków rodziny, a więc także drugiego z małżonków) - każdemu z małżonków przysługiwało świadczenie ekwiwalentne, jakim jest prawo do pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego. Jednocześnie jednak, zdaniem Sądu, z treści art. 91 ust. 1 pkt 1-3 omawianej ustawy o Służbie Więziennej wynika, że funkcjonariusz traci prawo do przydziału lokalu mieszkalnego, jeśli jego małżonek jest właścicielem lokalu mieszkalnego w miejscowości pełnienia służby lub miejscowości pobliskiej, a to - zdaniem Sądu - oznacza, że funkcjonariusz traci prawo do przydziału lokalu mieszkalnego, jeśli jego małżonek otrzymał pomoc finansową na uzyskanie lokalu mieszkalnego w miejscowości pełnienia służby lub miejscowości pobliskiej.
Zdaniem Sądu trafny jest zatem pogląd organów administracyjnych obu instancji, że jeżeli skarżącemu funkcjonariuszowi nie przysługuje prawo do przydziału lokalu mieszkalnego w drodze decyzji administracyjnej, to tym samym nie przysługuje mu prawo do świadczenia ekwiwalentnego, jakim jest prawo do pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego. Należy bowiem zauważyć, że celem unormowań przepisów ustawy dotyczących mieszkań funkcjonariuszy jest zapewnienie funkcjonariuszom nie jakiegokolwiek lokalu mieszkalnego, ale takiego, z którego funkcjonariusz będzie mógł jak najszybciej dojechać do miejsca pełnienia służby w razie powstania takiej potrzeby. Ma rację organ odwoławczy podkreślając, że cel tych przepisów wiąże się z daleko idącą dyspozycyjnością funkcjonariuszy Służby Więziennej wynikającą ze specyfiki ich stosunku służbowego. W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie podziela w pełnym zakresie stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie zawarte w uzasadnieniu wyroku z dnia 3 lutego 2006r., sygn. akt I OSK 434/2005, LEX nr 194060, że przewidziana ustawą z dnia 26 kwietnia 1996r. o Służbie Więziennej pomoc finansowa w celu nabycia mieszkania na własność nie została ukształtowana jako prawo z tytułu pełnienia służby w charakterze funkcjonariusza Służby Więziennej. Pomoc ta jest tylko jedną z przewidzianych ustawą form pomocy tym funkcjonariuszom w uzyskaniu mieszkania w miejscu pełnienia służby. W przeciwnym razie musiałaby być traktowana jako przywilej funkcjonariuszy, budzący wątpliwości z punktu widzenia zasady równego traktowania obywateli.
Wobec powyższego - zdaniem Sądu - mają rację organy administracyjne wskazując, iż pomoc finansowa jest surogatem prawa do lokalu realizowanym w sytuacji, gdy lokalu przydzielić nie można, a skoro tak, to prawidłowy jest wniosek tych organów, iż wobec przyznania jednemu z małżonków będących funkcjonariuszem świadczenia ekwiwalentnego w postaci pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego - drugiemu z małżonków, także funkcjonariuszowi Służby Więziennej, takie świadczenie już nie przysługuje. Sąd orzekający w niniejszym składzie podziela poglądy orzecznictwa akceptujące taki sposób rozumienia prawa do pomocy finansowej (m.in. wyrok WSA w Krakowie z dnia 28 lutego 2008, sygn. akt III SA/Kr 979/07).
Powyższy wniosek potwierdza też treść Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 czerwca 2003r. w sprawie pomocy finansowej przysługującej funkcjonariuszom Służby Więziennej na uzyskanie lokalu mieszkalnego (Dz. U. Nr 132, poz.1235), które m. in. stanowi w § 2 ust. 1, że pomoc finansową przyznaje się jednorazowo funkcjonariuszowi, który spełnia warunki do przydzielenia mu lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej, a lokalu takiego nie otrzymał. Z treści powyższego aktu wykonawczego wynika więc wprost, że pomoc finansowa jest świadczeniem ekwiwalentnym przysługującym wówczas, gdy występują dwie przesłanki łącznie, tj. po pierwsze - funkcjonariusz nie ma lokalu mieszkalnego w miejscowości, w której pełni służbę lub miejscowości pobliskiej i po drugie - gdy takiego lokalu mieszkalnego nie otrzymał w drodze decyzji administracyjnej.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie stwierdza, że organy administracyjne obu instancji nie naruszyły prawa uznając, że prawo do pomocy finansowej, o którym mowa w art. 90 ustawy o Służbie Więziennej, jest świadczeniem ekwiwalentnym w stosunku świadczenia rzeczowego w postaci otrzymania lokalu w drodze decyzji administracyjnej, a wobec powyższego brak jest podstaw prawnych do przyznania pomocy finansowej skarżącemu w chwili, gdy już taką pomoc finansową na uzyskanie lokalu mieszkalnego otrzymała żona skarżącego. Z tego powodu niniejsza skarga nie mogła zostać uwzględniona.
Mając powyższe na uwadze, sąd skargę oddalił, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło