III SA/Kr 854/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Jakubiec Sędziowie NSA Grażyna Danielec WSA Tadeusz Wołek (spr.) Protokolant Agnieszka Sotnicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 października 2009 r. ze skargi Z. B. na postanowienie Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 20.08.2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania I. uchyla zaskarżone postanowienie II. zasądza od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na rzecz adwokat M. S. – K. z Kancelarii Adwokackiej ul. [...], kwotę 240,- (słownie: dwieście czterdzieści złotych) podwyższoną o stawkę podatku od towarów i usług obowiązującą dla tego rodzaju czynności w dniu orzekania, tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu W dniu 11 maja 2006 r. do Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wpłynął wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2006 podpisany przez Z. B. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa skierowaną do Z. B. decyzją z dnia [...] 2007 r. nr [...] po rozpoznaniu powyższego wniosku - umorzył postępowanie w sprawie w całości. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazał art. 104 ustawy kodeks postępowania administracyjnego i art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru (Dz. U. z 2004 r., nr 6, poz. 40 ze zm.). Decyzja zawierała pouczenie o prawie wniesienia odwołania od decyzji w terminie 14 dni od jej otrzymania i została doręczona przesyłką listową poleconą na adres skarżącego Z. B. w dniu 21 czerwca 2007 r. W miejscu "podpis odbiorcy" widnieje na zwrotnym poświadczeniu odbioru nieczytelny podpis, pod którym znajduje się odręczny zapis "P. B. (DOMOW-przekreślony- CIOTKA)". Skarżący Z. B. w dniu 1 sierpnia 2007 r. wniósł od powyższej decyzji odwołanie zawierając w nim wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Wskazał, że uchybienie terminu zostało dokonane nie z jego winy gdyż powziął widomość o wydaniu decyzji dopiero z analizy treści odpowiedzi na skargę Dyrektora Oddziału Regionalnego z dnia [...] 2007 r. [...] a dostarczonej skarżącemu w dniu 30 lipca 2007 r. Przedmiotem skargi była bezczynność organu. Decyzję odebrał domownik i dostarczył skarżącemu w terminie najszybszym jak mógł. Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa postanowieniem z dnia 20 sierpnia 2007 r. nr [...] odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazał art. 58 i art. 59 ustawy kodeks postępowania administracyjnego w związku z art. 5a ust 4 ustawy z dnia 29 grudnia 1993 r. o utworzeniu Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (tj. Dz. U z 2005 r., nr 31 poz. 264 ze zm.). W uzasadnieniu rozstrzygnięcia przywołując treść przepisów art. 129 §2, art. 107 § 1, art. 39, art. 57 § 1, art. 58, art. 59 kodeksu postępowania administracyjnego oraz orzecznictwo sądów administracyjnych wskazał, że w sprawie brak reakcji na prawidłowo doręczone pismo jest przejawem braku staranności. Tym samym nie jest to element winy. W tym przypadku dopuszczenie się przez osobę zainteresowaną nawet najmniejszego niedbalstwa wyklucza zdaniem Dyrektora, możliwość przywrócenia terminu. W przypadku prawidłowego pouczenia o trybie i terminie złożenia wyjaśnień składający je powinien zadbać o to, aby korekta została wniesiona osobiście lub za pośrednictwem poczty na czas. Z. B. wniósł skargę na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Zarzucając naruszenie przepisów postępowania art. 6, 7, 8, 9 i art. 43 kodeksu postępowania administracyjnego wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia bądź jego zmianę przez uznanie, że odwołanie wniesiono w terminie lub przywrócenie terminu i rozpoznanie odwołania. Skarżący powtórzył twierdzenia zawarte w odwołaniu, podnosząc także, że domownik, który odebrał korespondencje nie otwierał jej. Przepisy nie ustanawiają obowiązku oddania "zaraz" adresatowi przesyłki. Po otrzymaniu korespondencji skarżący natychmiast złożył odwołanie. Skarżący poddał w wątpliwość czy w tej sytuacji termin został uchybiony. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wniósł o jej oddalenie powtarzając argumentację zawartą w zaskarżonym rozstrzygnięciu. Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2002 r., nr 153, poz.1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność z prawem zaskarżonej decyzji lub postanowienia, przy czym w sprawowaniu tej kontroli nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną rozstrzygając w granicach danej sprawy (art. 134 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2002 r., nr 153, poz.1270 ze zm.). Usunięcie z obrotu prawnego decyzji lub postanowienia może nastąpić tylko wtedy, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji lub postanowienia organy administracji publicznej naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art.145 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Skarga zasługuje na uwzględnienie. W niniejszej sprawie przedmiotem rozstrzygnięcia zaskarżonego postanowienia była odmowa przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji. Dlatego też na wstępie należy zauważyć, że skarżący Z. B. nie kwestionuje doręczenia do rąk domownika przesyłki pocztowej zawierającej decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia [...] 2007 r. nr [...]. Przepis art. 43 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. z 2000 r., nr.98, poz. 1071 ze zm.) zwanej dalej kpa, określa, że: w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. O doręczeniu pisma sąsiadowi lub dozorcy zawiadamia się adresata, umieszczając zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy to nie jest możliwe, w drzwiach mieszkania. Doręczenie przewidziane w tym przepisie jest skuteczne, jeżeli spełnione są następujące przesłanki: a) adresat jest nieobecny w mieszkaniu w czasie doręczania pisma, b) pismo zostało przyjęte za pokwitowaniem przez dorosłego domownika, sąsiada lub dozorcę, c) osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi, d) w przypadku, gdy pismo zostało przyjęte przez sąsiada lub dozorcę o doręczeniu pisma tym osobom umieszczono zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej lub na drzwiach mieszkania adresata. 1. Z treści art. 43 k.p.a. nie wynika, że norma prawna zawarta w nim wymaga, aby "podjęcie się oddania pisma adresatowi" miało formułę, "wyraźnego oświadczenia, w którego treści powinna znaleźć się zgoda odbiorcy na przyjęcie pisma i zobowiązanie się do osobistego przekazania pisma adresatowi". Przepis ten nie wymaga stosowania tak sformalizowanego uzewnętrznienia gotowości przyjęcia pisma i podjęcia się oddania go adresatowi. Natomiast wystarczy, aby na podpisywanym przez osobę jako domownika "potwierdzeniu" odbioru pisma znajdowała się informacja, że doręczenie następuje, jeżeli osoba ta podjęła się oddania pisma adresatowi. Takie pokwitowanie jest wystarczającym dowodem podjęcia się oddania pisma adresatowi. 2. Określony w art. 43 k.p.a. sposób tzw. zastępczego doręczenia pisma opiera się na domniemaniu, że osoba wskazana na potwierdzeniu odbioru pisma jako domownik adresata i która pokwitowała odbiór pisma, przyjęła je w celu oddania go adresatowi oraz że pismo to zostało mu doręczone. (wyrok NSA, 2007.03.14, sygn. II GSK 315/06, LEX nr 321253). Okoliczność, że osoba, której wręczono pismo za pokwitowaniem, nie oddała pisma adresatowi, nie ma wpływu na skuteczność doręczenia. "Okoliczność, iż dorosły domownik nie doręczył w stosownym czasie przyjętego pisma do rąk adresata, nie ma wpływu na bieg terminu do wniesienia odwołania" (wyrok NSA z dnia 12 lutego 1997 r., sygn. I SA/Łd 163/96, Lex nr 29034). Doręczenie pisma w sposób określony we wskazanym przepisie stwarza domniemanie doręczenia pisma adresatowi, które jednak może być obalone dowodem przeciwnym. Domniemanie to może zostać obalone, gdy adresat udowodni, że mimo zastosowania zastępczej formy doręczenia pismo nie zostało mu doręczone z przyczyn od niego niezależnych. Obalenie domniemania o doręczeniu pisma rodzi prawo do przywrócenia stronie terminu do dokonania określonej czynności prawnej. Zgodnie z treścią art. 58. § 1 kpa: W razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. § 2. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. Organ administracji publicznej jest obowiązany przywrócić termin, gdy zostaną spełnione łącznie następujące przesłanki: a) uchybienie terminowi nastąpiło bez winy zainteresowanego i brak winy zostanie uprawdopodobniony, b) zainteresowany złożył wniosek o przywrócenie terminu w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminu, c) zainteresowany dopełnił czynności, dla której określony był termin jednocześnie ze złożeniem wniosku o przywrócenie terminu. Kodeks postępowania administracyjnego wymaga uprawdopodobnienia okoliczności, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy zainteresowanego a więc uprawdopodobnieniem faktu (okoliczności), które czyni istnienie pewnego faktu tylko prawdopodobnym. Strona powinna, zatem uprawdopodobnić, że mimo zachowania należytej staranności nie mogła dokonać czynności w terminie z powodu istnienia przeszkody od niej niezależnej, trudnej w danych warunkach do przezwyciężenia. Przeszkoda ta musi istnieć przez cały czas biegu terminu przepisanego dla dokonania danej czynności. Sam fakt występowania w art. 58 § 1 k.p.a. instytucji uprawdopodobnienia nie zwalnia organu, wydającego na jego podstawie stosownego postanowienia, z obowiązku podjęcia wszelkich działań, których celem, z uwagi na słuszny interes obywateli, będzie dokładne wyjaśnienie okoliczności sprawy. Przepis ten nie zwalnia organu z konieczności podjęcia wszelkich działań, których efektem będzie potwierdzenie, przez osobę wnioskującą, wiarygodności okoliczności, na które powołała się, podając przyczynę niedopełnienia w terminie określonych czynności procesowych (wyrok NSA W-wa 2006.10.06, sygn. I OSK 1330/05, LEX nr 289259). W toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art.7 kpa). W sprawie poddanej kontroli na skutek wniesionej skargi, Sąd podzielając powyżej przedstawione stanowiska sądów administracyjnych, uznał, że organ uchybił powyższym obowiązkom, nie podejmując próby wyjaśnienia okoliczności wskazanych przez skarżącego we wniosku o przywrócenie terminu zwłaszcza, że jak wskazano domniemanie skuteczności doręczenia zastępczego może zostać obalone, co z kolei rodzi prawo do przywrócenia stronie terminu do dokonania określonej czynności prawnej. Wyjaśnieniu podlegać, więc powinna okoliczność podnoszona przez skarżącego, że domownik, który odebrał korespondencję zawierającą decyzję nie doręczył jej skarżącemu oraz kiedy faktycznie skarżący decyzję od domownika otrzymał zwłaszcza, że na zwrotnym poświadczeniu odbioru brak jest informacji, iż osoba ta podjęła się oddania pisma adresatowi. Należy też wyjaśnić wskazywane przez skarżącego okoliczności wiążące się z powzięciem informacji o wydaniu decyzji, które łatwo poddają się weryfikacji a w szczególności, że powziął widomość o wydaniu decyzji dopiero z analizy treści odpowiedzi na skargę Dyrektora Oddziału Regionalnego z dnia [...] 2007 r. [...] a dostarczonej skarżącemu w dniu 30 lipca 2007 r., której przedmiotem była bezczynność organu. Uznając, że zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem przepisów postępowania w zakresie wyżej opisanym, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, Sąd działając na podstawie art.145 § 1 pkt 1 c ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – orzekł jak w sentencji. Przy ponownym prowadzeniu postępowania organ uwzględni oceny prawne i wskazania powyżej wyrażone zgodnie z dyspozycją art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wydając rozstrzygnięcie, którego uzasadnienie spełniać będzie wymogi określone w art. 107 § 3 kpa. Należy zauważyć, ze wyrok niniejszy nie przesądza treści rozstrzygnięcia, jakie zapadnie w sprawie po prawidłowo przeprowadzonym postępowaniu. Wobec złożenia przez adwokata-pełnomocnika skarżącego wniosku o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu i oświadczenia, że opłaty nie zostały zapłacone w całości lub w części, o kosztach tych orzeczono na podstawie art. 250 p.p.s.a. Zgodnie z treścią wskazanego przepisu wyznaczony adwokat, radca prawny, doradca podatkowy albo rzecznik patentowy otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Na podstawie art. 29 ust.1 ustawy z dnia z dnia 26 maja 1982 r. –Prawo o adwokaturze (t.j. Dz.U. z 2002r., nr 123, poz. 1058 ze zm.), koszty nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu ponosi Skarb Państwa. Zgodnie z treścią § 18 ust. 1 pkt 1 c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. z 2002 r., nr 163, poz. 1348 z p. zm.): Stawki minimalne wynoszą w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w pierwszej instancji: w innej sprawie - 240 zł. Powyższe opłaty Sąd podwyższył o stawkę podatku od towarów i usług przewidziana dla tego rodzaju czynności w przepisach o podatku od towarów i usług, obowiązującą w dniu orzekania o tych opłatach (§ 2 ust. 3 wskazanego rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości). Sąd nie uwzględnił wniosku pełnomocnika skarżącego o zasądzenie opłaty skarbowej od złożonego pełnomocnictwa ponieważ nie przedłożono dokumentu potwierdzającego, że opłata skarbowa od złożonego pełnomocnictwa została uiszczona.