III SA/Kr 861/09

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Grzegorz Karcz po rozpoznaniu w dniu 29 października 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. P. o ustanowienie radcy prawnego lub adwokata w sprawie ze skargi J. P. na decyzję postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 15 grudnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania postanawia: ustanowić dla skarżącego adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka. Skarżący w złożonym na urzędowym formularzu "PPF" wniosku o przyznanie prawa pomocy domagał się ustanowienia radcy prawnego lub adwokata. Oświadczył, że nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z jakimkolwiek kwalifikowanym pełnomocnikiem. Objaśniając swoją sytuację rodzinną podał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną. Określając majątek swój i osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym uwidocznił, że w jego skład wchodzi dom o powierzchni 80 m2. Nie posiada zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. Miesięczne dochody gospodarstwa domowego stanowi emerytura małżonki w wysokości 920 zł. Uzasadniając swoje starania skarżący wyjaśnił, że aktualnie jest bez pracy i pozostaje na utrzymaniu żony. Na prąd wydają ok. 100 zł, na wodę ok. 50 zł, na telewizję 36 zł. Do tego dochodzi 260 zł tytułem raty do ZUS i 60 zł podatku. Mając na uwadze powyższe zważyć należało co następuje: Stosownie do art. 252 ppsa w związku z art. 246 §1 pkt. 2 ppsa osoba fizyczna może domagać się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym m.in. ustanowienie adwokata lub radcy prawnego o ile wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów wynagrodzenia takiego pełnomocnika bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Skarżący złożył oświadczenie o jakim mowa w art. 252 ppsa wskazując na swój stan rodzinny, posiadany majątek, aktualną wysokość i źródło dochodów. Sytuacja skarżącego tak jak ją przedstawia nie należy do łatwych. Z zasad doświadczenia życiowego wynika, że przy niewielkich dochodach gospodarstwa domowego skarżącego, środki jakie pozostają małżonkom po uiszczeniu wskazywanych obciążeń wystarczają na opędzenie najpilniejszych potrzeb życia codziennego. Nie bez znaczenia pozostaje też sygnalizowany problem bezrobocia, który dotknął skarżącego. Okoliczność, że należy do niego mieszkanie gdzie zamieszkuje z żoną nie powinna być w realiach tego przypadku rozstrzygająca na niekorzyść skarżącego. Zarówno bowiem jego sprzedaż jak i obciążenie w celu zdobycia środków na pełnomocnika z wyboru stanowiłoby w istocie pozbawienie małżonków koniecznego utrzymania. Mając to na uwadze i przewidując tylko minimalny koszt opłat za czynności adwokatów w postępowaniu przed sądami administracyjnymi można stwierdzić, że przy wskazywanych dochodach i obciążeniach skarżącego nie będzie stać na wynajęcie kwalifikowanego pełnomocnika. Skoro zaś skarżący nie jest w stanie bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i rodziny opłacić kosztów pełnomocnika z wyboru to należało w takim zakresie, zgodnie z wnioskiem udzielić mu pomocy o którym to prawie traktują przepisy oddziału 2 rozdziału III działu V ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i zgodnie z wnioskiem ustanowić adwokata opłacanego ze środków budżetowych Skarbu Państwa. Okoliczność, że w niniejszej sprawie wydane przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowienie o odrzuceniu skargi jest prawomocne od dnia 7 sierpnia 2010 r. nie sprzeciwia się takiemu rozstrzygnięciu. Chociaż bowiem w myśl art. 243 §1 ppsa prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania, to jednak praktyka orzecznicza Naczelnego Sądu Administracyjnego dopuszcza takie rozumienie określenia "tok postępowania", które obejmuje także postępowanie zainicjowane przez stronę po uprawomocnieniu się orzeczenia kończącego postępowania w sprawie, które ma poprzez przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej doprowadzić do wzruszenia prawomocnego orzeczenia (por. postan. NSA z 21 marca 2006 r. I OZ 346/06). W realiach rozstrzyganego przypadku skarżący wyraził w sposób jednoznaczny intencję zaskarżenia postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 21 czerwca 2010 r. sygn. III SA/Kr 861/09. Wskazuje na to "Informacja o przedmiocie zaskarżenia" (vide: rubryka 3 PPF). Sytuacja taka jest zbieżna z przypadkiem rozstrzygniętym przez Naczelny Sądu Administracyjny w postanowieniu z dnia 28 lipca 2009 r. sygn. akt. I OZ 745/09 a także będącym ostatnimi czasy przedmiotem zainteresowania Biura Orzecznictwa NSA w związku ze skargą powszechną na działalność Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy przy sprawie prowadzonej do sygn. akt. II SA/Bd 1080/09. Skoro więc z okoliczności niniejszej sprawy wynika, że intencją skarżącego jest wniesienie skargi kasacyjnej objętej przymusem adwokacko-radcowskim na postanowienie tutejszego wojewódzkiego sądu administracyjnego odrzucające jego skargę i w tym celu złożył on wniosek o przyznanie prawa pomocy, to wniosek ten podlegał rozpoznaniu. Przyjmowanie bowiem jakichkolwiek apriorycznych założeń gdy chodzi skuteczność starań strony, które mają doprowadzić do wzruszenia prawomocnego orzeczenia nie jest wskazane. Skarżącemu trudno czynić zarzut, że nie wystąpił z jasno sformułowanym wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej jeśli uwzględni się, że w myśl art. 87 §4 ppsa równocześnie z takim wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie. Szkopuł bowiem w tym, że skarga kasacyjna powinna być sporządzona przez adwokata lub radcę (art. 175 §1 ppsa). Równocześnie trzeba też mieć świadomość, że na etapie złożenia przez stronę wniosku o przyznanie prawa pomocy nie sposób ocenić, czy istnieje możliwość skutecznego wniesienia przez stronę wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Z przytoczonych względów orzeczono więc jak w sentencji na podstawie art. 246 §1 pkt. 2 ppsa w związku z art. 245 §3 ppsa.