III SA/Kr 865/10

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Grzegorz Karcz po rozpoznaniu w dniu 10 listopada 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Syndyka masy upadłości A Sp. z o.o. w upadłości o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Syndyka masy upadłości A Sp. z o.o. w upadłości na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia 31 maja 2010 r. nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego za miesiąc styczeń 2006 r. zarządza: oddalić wniosek. W złożonym na urzędowym formularzu "PPPr" wniosku o przyznanie prawa pomocy Syndyk masy upadłości A Sp. z. o.o. w K. domagała się zwolnienia od kosztów sądowych. W rubryce 6 formularza przeznaczonym na określenie wysokości kapitału zakładowego, majątku lub środków finansowych poczyniła adnotację o ujemnej wartości kapitału na dzień 22.07.2009 r. wpisując kwotę 25.380.041,15 zł. W rubryce 7 przeznaczonej na określenie wartości środków trwałych ograniczyła się do wzmianki nt. likwidacji majątku w postępowaniu upadłościowym. Wysokość straty na dzień 22.07.2009 r. określiła na kwotę 30.033.615,46 zł. Ujawniając jeden rachunek bankowy w Banku [...] poprzestała na enigmatycznym wskazaniu, że znajdują się tam wyłącznie środki z likwidacji masy. Uzasadniając swoje starania ograniczyła się do wyjaśnienia, że w dniu 26 lipca 2009 r. właściwy sąd ogłosił upadłość likwidacyjna spółki A. Odnosząc się do okoliczności nurtującej ją sprawy administracyjnej podniosła, że z uwagi na stanowisko organów celnych zmuszona jest skorzystać z przysługującego jej "środka odwoławczego" do sądu administracyjnego. Realizacja tego uprawnienia jest jednak możliwa zdaniem Syndyk tylko po przyznaniu prawa pomocy. Wskazując na to przedstawiała swój pogląd wywodząc, że Syndyk nie prowadząc działalności gospodarczej nie osiąga dochodów, które mógłby przeznaczać na prowadzenie bądź kontynuowanie postępowań cywilnych czy administracyjnych gdyż w toku postępowania syndyk uzyskuje przychody wyłącznie z likwidacji (sprzedaży) majątku upadłego i środki te winny być przeznaczane na zaspokojenie wierzycieli upadłego. Zdaniem Syndyk ogłoszenie upadłości podmiotu nie może też doprowadzić do sytuacji, w której ze względu na brak środków finansowych – wobec nie prowadzenia działalności gospodarczej - syndyk zostaje pozbawiony realnej możliwości skorzystania z przysługujących mu środków odwoławczych w postaci skargi do WSA. Nadmieniła, że prócz niniejszej sprawy przed WSA w Krakowie toczy się 16 innych postępowań i tam na mocy postanowień z dnia 22 kwietnia 2010 r. uzyskała zwolnienie z kosztów powyżej kwoty 500 zł w każdej ze spraw. Jak powiada sytuacja podmiotu od tego czasu nie uległa zmianie - kontynuowane jest postępowanie upadłościowe. Z uwagi, na fakt że syndyk nie ujawniła w rubryce 9.3 formularza PPPr stanu konta w Banku [...] SA, ani wartości środków trwałych w rubryce 7, zaś treść jej pozostałych oświadczeń była niewystarczająca, więc zarządzeniem z dnia 15 października 2010 r. wezwano syndyk o: ▪ przedłożenie wyciągu z rachunków bankowych, na których przechowywane są środki pieniężne znajdujące się w masie upadłości, zawierające wskazanie wszystkich operacji przeprowadzonych w ciągu ostatnich trzech miesięcy, ▪ wyjaśnienie jakie nieruchomości i ruchomości o wartości przekraczającej 3 tyś. euro wchodzą w skład masy upadłości wraz z szacunkowym określeniem wyceny poszczególnych składników majątku upadłej spółki, ▪ zestawienie zobowiązań masy upadłości na dzień otrzymania wezwania, ▪ zestawienie wierzytelności masy upadłości, ▪ zestawienie wpływów i wydatków masy upadłości, ▪ wyjaśnienie czy upadła spółka otrzymuje przychody z tytułu dzierżawy części majątku (stacje LPG) i określenie miesięcznej wysokości tych przychodów? Zarządzenie nie zostało wykonane zgodnie z treścią. Pełnomocnik syndyka nie przedstawił wymaganych wyciągów z rachunków bankowych poprzestając tylko na okazaniu wydruku stanu dostępnego salda na rachunku w Banku [...] na dzień 25.10.2010 r. a także powtórzeniu twierdzeń syndyka, że środki uzyskane z likwidacji masy mogą być przeznaczane wyłącznie na zaspokojenie wierzycieli zgłoszonych do masy, natomiast środki pieniężne będące w posiadaniu syndyk muszą wystarczyć na postępowanie upadłościowe planowane jeszcze na kilkanaście miesięcy. Pełnomocnik syndyka nie okazał też wymaganych zestawień majątku masy, zobowiązań masy, wierzytelności masy, wpływów i wydatków masy. Oświadczył jedynie, że ponieważ zgodnie z bilansem sporządzonym na koniec roku 2009 r. zobowiązania masy wobec osób trzeci przekraczają 36 mln zł a szacunkowa wartość księgowa aktywów wynosi nieco ponad 10 mln, więc niedobór majątkowy masy wynosi 26 mln złotych. Pełnomocnik syndyka wyjaśnił, że z tytułu dzierżawy majątku masy syndyk otrzymuje przychody w wysokości określonej w załączniku pn: "Sprzedaż w danym okresie (poszczególni kontrahenci). Z załącznika tego wynika, że na dzień 1 września 2010 r. była to kwota 5250 zł netto. W ślad za syndykiem zaakcentował, że w sprawach zapisanych do sygn. akt III SA/Kr 673/09 – 687/09 syndykowi przyznano prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie z obowiązku uiszczenia wpisu od skargi ponad kwotę 500 zł. Z własnej inicjatywy pełnomocnik syndyka dołączył plik kopii dokumentów źródłowych o które nie był wzywany. Chodzi tu o wprowadzenie do sprawozdania finansowego datowane na dzień 29.04.2009 r., dodatkowe informacje i objaśnienia datowane na dzień 21.08.2009 r. bilans a także rachunek zysków i strat na dzień 22.07.2009, zmiany w stanie środków trwałych od 01.01.2009 do 22.07.2009 r. kopia zeznania CIT 8 za rok podatkowy od 01.01.2009 do 22.07.2009 r. wyciąg z konta w [...] Banku w okresie od 30.06.2009 r. do 22.07.2009 r. zaświadczenie z [...] w BP datowane na dzień 07.08.2009 r., zestawienie rachunków w [...] na dzień 5.08.2009 r., wyciągi z rachunków w [...] BP za okres od 01.07.2009 r. do 31.07.2009 r., raport kasowy z 22.07.2009 r., zeznanie CIT – 8 za rok podatkowy od 23.07.2009 r. do 31.12.2009 r., wprowadzenie do sprawozdania finansowego za okres od 23.07.2009 r. do 31.12.2009 r. bilans na dzień 31.12.2009 r., rachunek zysków i strat w okresie od 22.07.2009 r. do 31.12.2009 r. wraz z dodatkowymi informacjami i objaśnieniami do tych dokumentów. Mając na uwadze powyższe zważyć należało co następuje: Z uwagi na fakt, że syndyk masy upadłości działa we własnym imieniu ale na rzecz upadłego oznacza to, że wchodzi w sytuację prawną upadłego. Na gruncie postępowania przed sądem administracyjnym jest więc traktowany tak samo jakby stroną był sam upadły. Zgodnie z art. 246 § 2 pkt. 2 ppsa prawo pomocy w zakresie częściowym przysługuje osobie prawnej w razie wykazania, że nie posiada dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Treść tego przepisu wskazuje, że przy ocenie istnienia przesłanek prawa pomocy w sytuacji gdy ubiega się o nie osoba prawna badaniu podlega jej stan majątkowy i dochody, a przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych może nastąpić wtedy i w takiej części w jakiej środki znajdujące się w posiadaniu wnioskodawcy nie wystarczą na pokrycie kosztów sądowych. W przypadku spółki co do której ogłoszono upadłość należy przyjąć, że stan upadłości, i brak prowadzenia przez syndyka działalności w jej toku nie jest równoznaczny z brakiem środków na pokrycie kosztów sądowych gdyż samo jej ogłoszenie stosownie do art. 13 ustawy z dnia 28.02.2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze( Dz. U. z dnia 9.04. 2003r., Nr 60 poz.535 z późn. zm.) uwarunkowane jest posiadaniem środków na koszty postępowania (por. postanowienie WSA w Krakowie z 14 maja 2008 r. I SA/Kr 766/06 – CBOiIoS). Przychylić należy się też do poglądu, że gdyby intencją ustawodawcy było zwolnienie podmiotu zobowiązanego do likwidacji majątku upadłego od opłat sądowych przed sądami administracyjnymi to dałby temu wyraz wprowadzając w tym zakresie stosowną regulację ustawową (por. postanowienie NSA z dnia 11 czerwca 2008 r. sygn. I FZ 203/08). Analiza złożonego przez syndyka wniosku o przyznanie prawa pomocy uzupełnionego następnie w sposób dowolny i niekompletny przez jego pełnomocnika nakazuje uznać, że strona skarżąca nie wykazała, iż zasługuje na sfinansowanie sprawy ze środków budżetu państwa. Chociaż bowiem w ujęciu najbardziej ogólnym tzn. opierając się na ostatnio sporządzonym bilansie można przyjąć, iż na dzień 31 grudnia 2009 r. zobowiązania masy upadłości przekraczały znacznie aktywa, to jednak zachowaniem niezrozumiałym i wzbudzającym uzasadnione wątpliwości jest uchylanie się przez syndyka przed okazaniem kluczowego dokumentu źródłowego w postaci wyciągu z rachunku bankowego, na którym przechowywane są środki pieniężne znajdujące się w masie upadłości. Wskazując na tę okoliczność zauważyć należy, że w postępowaniach zapisanych do sygn. III SA/Kr 672-687/09 syndyk nie wykazywała takich oporów a to pozwoliło sądowi stwierdzić wówczas m.in. ten fakt, że w dniu 31 grudnia 2009 r. na rachunek spółki Biura Syndyka wpłynęła kwota 229.788,99 zł. Z uwagi na upływ czasu od tego momentu, konieczne było jednak prześledzenie historii tego rachunku przynajmniej z okresu ostatnich trzech miesięcy. Poprzestanie natomiast na okazaniu wydruku stanu dostępnego salda na rachunku w Banku [...] w dowolnie wybranym dniu jest niewystarczające. Zarazem syndyk nie potrafił w sposób logiczny wytłumaczyć swego zachowania. W szczególności zachowania syndyka nie wyjaśniają tłumaczenia pełnomocnika, iż uiszczenie wpisu sądowego ze środków wchodzących w skład masy upadłości narusza prawa wierzycieli i przez to prowadzi do rażącego naruszenia przepisów prawa upadłościowego i naprawczego. Pełnomocnik syndyka nie przytoczył bowiem na korzyść tej tezy wystarczających argumentów prawnych. Samo zaś takie stwierdzenie jest mocno dyskusyjne (por. I FZ 203/08) albowiem koszty sądowe jako należności budżetu państwa należy uiszczać na równi z innymi koniecznymi wydatkami obciążającymi skarżącego a wskazane we wniosku zobowiązania strony jako podmiotu, wobec którego ogłoszono upadłość nie korzystają z prawa pierwszeństwa wobec należności Skarbu Państwa. Refleksem zignorowania przez syndyka wezwania w tym zakresie i dowolnej jego interpretacji w pozostałej części pozostaje więc to, że przy bezdyskusyjnym ogłoszeniu upadłości podmiotu, niewiadomo jednak jakiemu obciążeniu syndyk jest w stanie podołać. Akcentowanie, że we wcześniejszych sprawach otrzymał prawo pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych ponad kwotę 500 zł nie jest argumentem per se bo takie lakoniczne powoływanie się na postanowienia w innych sprawach nie przesądza o wystąpieniu przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy w analogicznym zakresie (por. post. WSA w Warszawie z 20 lutego 2006 r. III SAB/Wa 15/04). Nie można przy tym tracić z pola widzenia kilku kwestii. Syndyk dysponuje majątkiem upadłego o znacznej wartości (k. 63 i 64). Z tytułu dzierżawy części majątku masy otrzymuje przychody w wysokości określonej w załączniku pn: "Sprzedaż w danym okresie (poszczególni kontrahenci) tzn. 5250 zł netto (k. 28). Za rok podatkowy od dnia 23.07.2009 r. do 31.12.2009 r. przychody upadłej spółki wyniosły 306.115.04 (CIT-8 k. 53). Po drugie dokonanie prostej operacji arytmetycznej uzmysławia, że jeśli syndyk był w stanie uiścić kwotę 500 zł wpisu od skargi w każdym z 16 postępowań, to okoliczność ta - przy przyjęciu twierdzenia syndyka, że "sytuacja podmiotu od tego czasu nie uległa zmianie" (vide: rubryka 10 PPPr k. 18) - oznacza, że poziom obciążeń finansowych którym syndyk może podołać w niniejszym postępowaniu szacować należy na co najmniej 8000 zł. Wyliczenia te mogą odbiegać zarówno na korzyść jak i nie korzyść syndyka. Szkopuł jednak w tym, że poprzez unikanie jednoznacznego wyjaśnienia kwestii o które był wzywany, syndyk uniemożliwił dokonanie oceny jak naprawdę kształtują się jego możliwości płatnicze. W ślad za Naczelnym Sądem Administracyjnym przypomnieć zaś wypada, że ponieważ prawo do sądu nie ma charakteru absolutnego i może być przedmiotem uzasadnionych prawnie ograniczeń (postan. NSA z 15 marca 2006 r. II OZ 258/06), to sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy (por. postan. NSA z 31 marca 2005 r. I FZ 63/05). Syndyk powinien uzmysłowić też sobie, że niedostosowanie się do wezwania o którym mowa w art. 255 ppsa należy interpretować na niekorzyść wnioskodawcy (por. postan. NSA z 12 stycznia 2006 r. II OZ 1405/05). Mając na uwadze powyższe postanowiono jak w sentencji działając na podstawie art. 243 §1 oraz art. 252 i art. 255 w związku z art. 246 §2 pkt. 2 i art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).