III SA/Kr 869/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Maria Zawadzka po rozpoznaniu w dniu 18 sierpnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. J. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi J. J. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 19 marca 2012 r., nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej postanawia: oddalić wniosek W wykonaniu zarządzenia przewodniczącego Wydziału II Izby Ogólnoadministracyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny przekazał według właściwości wniosek J. J. o przyznanie prawa pomocy. Z informacji zawartych w tym wniosku wynikało, że skarżący ubiega się o przyznanie prawa pomocy w związku z zamiarem sporządzenia i wniesienia skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem postanowienia NSA z 27 września 2013 r. sygn. akt II OPP 42/13. Z uwagi na fakt, że niezachowanie przez skarżącego warunków formalnych uniemożliwiało nadanie dalszego biegu wnioskowi, zarządzeniem z dnia 8 kwietnia 2016 r. wezwano skarżącego o wypełnienie i podpisania przesyłanego urzędowego formularza wniosku PPF zgodnego z aktualnie obowiązującym wzorem. Jednocześnie poproszono skarżącego o wyjaśnienie: w jaki sposób przy deklarowanym braku dochodów jest w stanie prowadzić jednoosobowe gospodarstwo domowe; jak kształtuje się obecnie wysokość miesięcznych obciążeń gospodarstwa domowego na opłaty za prąd, gaz, dostawę wody, wywóz nieczystości, telefony, RTV, leki i przedłożenie na tę okoliczność kopii stosownych rachunków albo pokwitowań z ostatniego miesiąca albo za ostatni okres rozliczeniowy. W przypadku nieterminowego regulowania tych należności wezwano skarżącego o przedłożenie kopii stosownych monitów, wezwań o zapłatę, nakazów, wyroków zasądzających. Skarżący złożył w zakreślonym terminie na obowiązującym wzorze formularza PPF wniosek o prawo pomocy, domagając się w nim zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego. Zmodyfikował jednak przedmiot zaskarżenia informując, że skargą o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia zamierza objąć "Wyrok sygn. akt III SA/Kr 869/12 z dnia 7 grudnia 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie" Opisując swoją sytuacją materialną skarżący zadeklarował brak osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym i stwierdził, że nie posiada żadnego majątku. Przy dochodach poczynił adnotację o treści: "z pomocy społecznej – nie posiadam". Uzasadniając swoje starania podniósł w obszernych wywodach, że opisanym wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie naruszył szereg przepisów proceduralnych, ustrojowych i konstytucyjnych, a w związku z tym wyrządził skarżącemu szkodę. Powyższe stanowi również zagrożenie życia i zdrowia skarżącego. Jednocześnie skarżący nie udzielił odpowiedzi, o które był proszony. Z urzędu stwierdza się, że na kartach 609-632 zalegają kopie dokumentów źródłowych w postaci dokumentacji medycznej skarżącego, zaświadczenia PUP z 2011 r., że w okresie od 2005 do 2010 roku skarżący był zarejestrowany jako osoba bezrobotna, kilka decyzji GOPS z lat 2005 – 2011 o przyznawanej skarżącemu pomocy, a także odmowna decyzja z 2011 r., w treści której stwierdzono, że skarżący jest 44 letnim mężczyzną, który choć nie legitymuje się orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności (poprzednie utraciło ważność) to równocześnie nie pracuje zawodowo i nie rejestruje się we właściwym PUP. W tym samym domu co skarżący mieszka również jego matka. Postanowieniem z dnia 14 czerwca 2016 r. referendarz sądowy oddalił wniosek skarżącego. Na powyższe postanowienie skarżący wniósł skutecznie sprzeciw. Podniósł w nim min., że skarżący żyje w zagrożeniu życia, zmuszony jest żebrać o żywność, leki oraz opał. Podał również, że zgodnie ze stanem konta ubezpieczeniowego jak przejdzie na emeryturę za 18 lat, otrzyma z tego tytułu kwotę 744,72 zł co jest poniżej granicy ubóstwa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje. W pierwszej kolejności wskazać należy, że zgodnie z nowelizacją z dnia 9 kwietnia 2015 r. ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2015, poz. 658), przepis art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r. poz. 718) - dalej: "P.p.s.a.") w brzmieniu nadanym tą nowelizacją, stosuje się do postępowań wszczętych po 15 sierpnia 2015 r. W niniejszej sprawie skarga została wniesiona przed dniem 15 sierpnia 2015 r. zatem do rozpoznania sprzeciwu od postanowienia referendarza w przedmiocie prawa pomocy zastosować należy przepis art. 260 P.p.s.a. w brzmieniu obowiązującym do dnia 15 sierpnia 2015 r. Zgodnie z art. 260 P.p.s.a w brzmieniu mającym zastosowanie w niniejszej sprawie, zaskarżenie postanowienia referendarza sądowego w sprawie prawa pomocy wywołuje ten skutek, iż sąd rozpoznaje wniosek o przyznanie prawa pomocy od początku, tzn. tak, jakby wniosek ten nie był jeszcze przedmiotem analizy, oceny i rozpoznania. Sąd nie wypowiada się, więc o zasadności zaskarżonego sprzeciwem postanowienia i nie dokonuje merytorycznego rozpoznania sprzeciwu. Skutkiem wniesionego przez skarżącego sprzeciwu jest utrata mocy zaskarżonego postanowienia i konieczność ponownego merytorycznego rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy. Zgodnie z 245 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2). W myśl art. 246 § 1 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Należy wskazać, że prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. W orzecznictwie sądowym powszechnie prezentowane jest stanowisko, że przyznanie prawa pomocy powinno mieć charakter wyjątkowy i winno być stosowane w stosunku do osób pozostających w faktycznym ubóstwie. Prawo pomocy może dotyczyć zatem wyłącznie osób na tyle ubogich, iż ich rzeczywiste zdolności płatnicze uniemożliwiają wywiązanie się z obowiązku partycypowania w kosztach postępowania sądowoadministracyjnego (por. postanowienie NSA z dnia 10 września 2013 r., sygn. akt II OZ 725/13; LEX nr 1437287). Co równie istotne, to na ubiegającym się o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar wykazania, w jakiej sytuacji się znajduje i że jest to sytuacja uprawniająca go do przyznania prawa pomocy. Orzeczenie Sądu w zakresie przyznania stronie prawa pomocy zależy od tego, czy strona wykaże przesłanki, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. (zob. postanowienie NSA z dnia 28 stycznia 2015 r., sygn. akt II OZ 43/15; LEX nr 1640593). Przenosząc te rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że skarżący w złożonym wniosku nie przedstawił w wystarczający sposób sytuacji materialnej swojego gospodarstwa domowego. Skarżący nie udzielił też dodatkowych wyjaśnień, o które była proszony w trybie art. 255 P.p.s.a. Sądowi zatem nie są znane podstawowe informacje o aktualnej sytuacji materialnej skarżącego, chociażby skąd czerpie środki do życia i jakie ma wydatki. Skarżący nie wykazał również, że jego sytuacja materialna jest tak zła, że musi żebrać żeby przeżyć. Swoje twierdzenia w tej kwestii nie poparł żadnymi okolicznościami, natomiast przedłożone decyzje w przedmiocie przyznania świadczeń z pomocy społecznej dotyczyły okresu 2005 – 2011 r. Jednocześnie Sąd ponownie podkreśla, że to na skarżącym spoczywał ciężar wykazania zasadności wniosku. Wobec tego, że skarżący nie przedstawił informacji ani dokumentów, które mogłyby zobrazować Sądowi jego aktualną sytuację finansową, Sąd rozpoznający wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy został pozbawiony możliwości oceny zdolności finansowych skarżącego związanych kosztami sądowymi oraz kosztami ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika. To zaś oznacza, że skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wobec powyższego Sąd oddalił wniosek o prawo pomocy, stosownie do art. 246 § 1 w zw. z art. 260 P.p.s.a. Mając powyższe na uwadze, postanowiono, jak w sentencji.