III SA/Kr 875/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Jakimowicz ( spr.) Sędziowie WSA Janusz Bociąga WSA Hanna Knysiak-Molczyk Protokolant Renata Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 listopada 2014 r. sprawy ze skargi "A" Sp. z o.o. w K. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia 9 kwietnia 2014r. nr [ ] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania I. uchyla zaskarżone postanowienie, II. zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz strony skarżącej kwotę 457 zł (słownie: czterysta pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Dyrektor Izby Celnej decyzją z dnia [...] 2014 r. nr [...] stwierdził nieważność decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z [...] 2013 r., nr [...] udzielającej A Spółce z.o.o. z siedzibą w K zezwolenia na prowadzenie składu podatkowego w zakresie produkcji wyrobu E klasyfikowanego do kodu CN 3824 90 97, nieprzeznaczonego do celów opałowych ani napędowych. Decyzja ta została doręczona Spółce w dniu 19 lutego 2014 r. Zwrotne potwierdzenie odbioru decyzji zostało podpisane przez J. C. Na zwrotnym potwierdzeniu odbioru widnieje pieczęć Urzędu Pocztowego, z którego wynika, że przesyłka z decyzją została nadana w dniu 4 lutego 2014 r. W dniu 10 lutego 2014 r. radca prawny P. G. stawił się w siedzibie organu z upoważnieniem datowanym na dzień 30 stycznia 2014 r. do zapoznania się z aktami sprawy, z którego treści wynikało, że upoważnienie to "nie stanowi pełnomocnictwa do reprezentowania Spółki w trakcie prowadzonego postępowania i w szczególności nie upoważnia do składania w imieniu Spółki jakichkolwiek oświadczeń lub wyjaśnień oraz do odbierania jakiejkolwiek korespondencji przeznaczonej dla Spółki". W oparciu o powyższe upoważnienie radca prawny P. G. wykonał fotokopię decyzji z dnia [...] 2014 r. nr [...]. Pismem datowanym na dzień 5 marca 2014 r. radca prawny P. G. wskazując, że reprezentuje A Spółkę z.o.o. z siedzibą w K złożył odwołanie od decyzji Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] 2014 r. nr [...] wskazując, że decyzja ta została doręczona Spółce w dniu 19 lutego 2014 r. Na wezwanie organu pełnomocnik uzupełnił brak formalny odwołania przedkładając przy piśmie z dnia 26 marca 2014 r. pełnomocnictwo datowane na dzień 30 stycznia 2014 r. do reprezentowania Spółki m.in. w postępowaniu odwoławczym w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z [...] 2013 r., nr [...]. Dyrektor Izby Celnej postanowieniem z dnia 9 kwietnia 2014 r. nr [...], działając na podstawie przepisu art. 228 § 1 pkt 2 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j.: Dz.U. z 2012 r., poz. 749 z późn. zm.), stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] 2014 r., nr [...], stwierdzającej nieważność decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z [...] 2013 r. nr [...]. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że decyzja Dyrektora Izby Celnej z [...] 2014 r. została doręczona spółce w siedzibie organu w dniu 10 lutego 2014 r. na podstawie art. 145 § 2 w związku z art. 148 § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej. Stosownie do art. 145 § 2 powołanej ustawy, jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi. Zgodnie z art. 148 § 2 pkt 1 cyt. ustawy, pisma mogą być również doręczane w siedzibie organu podatkowego. W myśl art. 151 ww. ustawy, osobom prawnym oraz jednostkom organizacyjnym niemającym osobowości prawnej pisma doręcza się w lokalu ich siedziby lub w miejscu prowadzenia działalności - osobie upoważnionej do odbioru korespondencji. Przepisy art. 146, art. 148 § 2 pkt 1 oraz art. 150 stosuje się odpowiednio. Organ podał, że z protokołu z dnia 10 lutego 2014 r. wynika, że tego dnia w siedzibie organu stawił się radca prawny P. G., który przedłożył "UPOWAŻNIENIE do zapoznania się z aktami sprawy" z dnia 30 stycznia 2014 r. i wykonał fotokopię zaskarżonej decyzji (co potwierdził własnoręcznym podpisem), wysłanej uprzednio 4 lutego 2014 r. za pośrednictwem Poczty Polskiej na adres Spółki, która - według stanu wiedzy organu odwoławczego na dzień dokonywania wysyłki - nie ustanowiła pełnomocnika właściwego do doręczeń. Przesyłka zawierająca decyzję została doręczona bezpośrednio na adres Spółki w dniu 19 lutego 2014 r. Zauważono, że pełnomocnik zapoznał się z decyzją w siedzibie organu w dniu 10 lutego 2014 r., a więc już 4 dni po awizowaniu przesyłki w dniu 6 lutego 2014 r. Następnie radca prawny P. G., powołując się na udzielone mu pełnomocnictwo, w dniu 5 marca 2014 r. wniósł odwołanie w imieniu Spółki. W związku z faktem, iż do pisma nie zostało dołączone pełnomocnictwo, na które powołano się w odwołaniu, Dyrektor Izby Celnej wezwał wnoszącego podanie o uzupełnienie braków formalnych podania (wezwanie z dnia 19 marca 2014 r.). W odpowiedzi konwalidowano powyższe braki - pełnomocnik przedłożył "PEŁNOMOCNICTWO" z dnia 30 stycznia 2014 r. "do reprezentacji w postępowaniu prowadzonym przez Dyrektora Izby Celnej w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] 2013 r. nr [...] o wydaniu zezwolenia na prowadzenie składu podatkowego, we wszystkich instancjach sprawy, tj. w ewentualnym postępowaniu odwoławczym, przed właściwym wojewódzkim sądem (...)". Wobec powyższego stwierdzono, że dnia 10 lutego 2014 r., kiedy to pełnomocnik zapoznał się z aktami sprawy i "wykonał fotokopię decyzji" był upoważniony nie tylko do "zapoznania się z aktami sprawy", ale do pełnego reprezentowania Spółki, ze wszystkimi tego konsekwencjami, w tym z koniecznością doręczania mu pism stosownie do przepisu art. 145 § 2 Ordynacji podatkowej. Mając na uwadze powyższe, stwierdzono, że decyzję nr [...] doręczono w dniu 10 lutego 2014 r. (dowód: protokół podpisany przez funkcjonariusza celnego oraz osobę upoważnioną do reprezentowania Spółki). Zgodnie z przepisem art. 223 § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie. Zatem, stwierdzono, że termin do wniesienia odwołania upłynął w dniu 24 lutego 2014 r. Odwołanie wniesiono za pośrednictwem poczty w dniu 5 marca 2014 r. (dowód: koperta ze stemplem pocztowym wraz z datą nadania), co oznacza, że uchybiono ustawowo określonemu terminowi. W niniejszej sprawie Spółka nie złożyła wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Dyrektor Izby Celnej podniósł, że przyjęcie, że w niniejszej sprawie ustawowy, 14-dniowy termin do wniesienia odwołania należałoby liczyć dopiero od dnia 19 lutego 2014 r., spowodowałoby w istocie bezzasadne wydłużenie dla Spółki tego terminu do 23 dni. W świetle art. 228 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej organ odwoławczy stwierdza w formie postanowienia uchybienie terminowi do wniesienia odwołania. Skargę na powyższe postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia 9 kwietnia 2014 r. nr [...] złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie A Spółka z o.o. z siedzibą w K. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. rażące naruszenie: - art. 223 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - przez jego błędną interpretację polegającą na przyjęciu, że odwołanie od decyzji wnosi się nie w terminie 14 dni od dnia "doręczenia decyzji stronie", lecz w terminie 14 od dnia "zapoznania się z treścią decyzji", - art. 144 i art. 152 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - przez ich błędną interpretację polegającą na przyjęciu, że w postępowaniu administracyjnym możliwe jest uznanie pisma za doręczone w sytuacji, gdy doręczenie nie zostało dokonane "za pokwitowaniem", a nadto, gdy odbierający pismo nie potwierdził doręczenia pisma "własnoręcznym podpisem", - art. 178 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - przez jego błędną interpretację polegającą na przyjęciu, że wykonanie przez stronę postępowania swego prawa wglądu, na każdym etapie sprawy, w akta sprawy, sporządzania z nich notatek i odpisów na każdym etapie, zarazem stanowi o skutecznym doręczeniu korespondencji wchodzącej w skład akt, z którymi strona się zapoznawała, - w konsekwencji powyższego także rażące naruszenie art. 228 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - przez jego nieprawidłowe zastosowanie polegające na stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania mimo braku podstaw prawnych i faktycznych do takiego postąpienia. W oparciu o powyższe zarzuty skarżąca spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz o zasądzenie od Dyrektora Izby Celnej na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że stosownie do przepisu art. 223 § 2 Ordynacji podatkowej odwołanie, jako wnoszony za pośrednictwem organu podatkowego pierwszej instancji środek zaskarżenia decyzji tego organu, wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia stronie tej decyzji. Termin do wniesienia odwołania liczy się od dnia, w którym nastąpiło zdarzenie, jakim jest doręczenie stronie (podatnikowi) decyzji organu pierwszej instancji. Organ podatkowy doręcza pisma za pokwitowaniem przez pocztę, przez swoich pracowników lub przez osoby uprawnione na podstawie odrębnych przepisów (art. 144) oraz że pisma doręcza się stronie (podatnikowi) albo działającemu za nią przedstawicielowi lub ustanowionemu pełnomocnikowi (art. 145 § 1 i 2). Wskazane przepisy wyraźnie mówią o "doręczeniu" decyzji jako o zdarzeniu prawnym powodującym otwarcie terminu do wniesienia odwołania. Strona za pośrednictwem swego pełnomocnika wykonała natomiast prawo uzyskania wglądu w akta sprawy, a organ akta udostępnił, co ważne - nie doręczając decyzji w tym dniu i nawet nie podejmując takiej próby. W tych okolicznościach nie było podstaw do przyjęcia, że w niniejszej sprawie doszło do przekroczenia terminu i pozostawienia wniesionego środka zaskarżenia bez rozpatrzenia, tym samym strona, skoro nie wniosła odwołania po terminie, nie miała żadnych podstaw do wystąpienia z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia. Podniesiono, że instytucja doręczenia jako wywierająca istotne skutki dla praw uczestników postępowania musi być stosowana bardzo restrykcyjnie i każde odstępstwo od przewidzianych w niej unormowań musi skutkować przyjęciem, że w istocie nie doszło do doręczenia pisma (por. np. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 6 grudnia 2012 r., I SA/Sz 373/12). W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie w pełni podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Podstawowa zasada polskiego sądownictwa administracyjnego została określona w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269), zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę legalności działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Zasada, że sądy administracyjne dokonują kontroli działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, została również wyartykułowana w art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.). Z istoty kontroli wynika, że zasadność zaskarżonego postanowienia podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania zaskarżonego rozstrzygnięcia. Podkreślić należy, że w świetle art. 134 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd nie ma obowiązku, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, do badania tych zarzutów i wniosków, które nie mają znaczenia dla oceny legalności zaskarżonego aktu (tak NSA w wyroku z dnia 11 października 2005 r., sygn. akt: FSK 2326/04). Ze względu na wyżej wskazane kryteria kontroli oraz treść art. 134 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którym sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, konieczne jest podkreślenie, że przedmiotem kontroli Sądu w przedmiotowej sprawie był akt o charakterze procesowym, tj. postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia 9 kwietnia 2014 r. nr [...] stwierdzające uchybienie terminowi do wniesienia odwołania od decyzji Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] 2014 r., nr [...], stwierdzającej nieważność decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z [...] 2013 r. nr [...]. Zgodnie z art. 228 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j.: Dz.U. z 2012 r., poz. 749 z późn. zm.) organ odwoławczy stwierdza w formie postanowienia uchybienie terminowi do wniesienia odwołania. Oznacza to obowiązek organu wydania postanowienia o uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania w razie stwierdzenia, że termin ten upłynął i nie został przywrócony. Jak stanowi art. 223 § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie. Z akt sprawy wynika bezspornie, że decyzja Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] 2014 r. nr [...] została doręczona Spółce w dniu 19 lutego 2014 r. Zgodnie z art. 144 Ordynacji podatkowej, organ podatkowy doręcza pisma za pokwitowaniem przez operatora pocztowego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe, swoich pracowników lub przez osoby uprawnione na podstawie odrębnych przepisów. W przypadku gdy organem podatkowym jest wójt, burmistrz (prezydent miasta), pisma może doręczać sołtys za pokwitowaniem. Z kolei art. 145 § 1 i 2 cyt. ustawy stanowi, że pisma doręcza się stronie, a gdy strona działa przez przedstawiciela - temu przedstawicielowi. Jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi. Wreszcie z art. 151 Ordynacji podatkowej wynika, że osobom prawnym oraz jednostkom organizacyjnym niemającym osobowości prawnej pisma doręcza się w lokalu ich siedziby lub w miejscu prowadzenia działalności - osobie upoważnionej do odbioru korespondencji. Przepisy art. 146, art. 148 § 2 pkt 1 oraz art. 150 stosuje się odpowiednio. Z akt sprawy wynika bezspornie, że do dnia ekspediowania przesyłki zawierającej decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] 2014 r. nr [...] do akt tych nie przedłożono pełnomocnictwa do reprezentowania Spółki. Prawidłowo zatem organ za pośrednictwem operatora pocztowego skierował przesyłkę na adres A Spółki z.o.o. z siedzibą w K i doręczył ją za pokwitowaniem w siedzibie Spółki, tj. pod adresem: ul. F, K - Prezesowi Zarządu Spółki J. C. uprawnionemu do reprezentacji podmiotu (wypis z KRS w aktach sprawy). Z pokwitowania, tj. zwrotnego potwierdzenia odbioru decyzji wynika, że została ona doręczona w dniu 19 lutego 2014 r. po uprzednim awizowaniu. Oznacza to, że czternastodniowy termin do złożenia odwołania upływał z dniem 5 marca 2014 r. i w tym dniu odwołanie Spółki zostało nadane w urzędzie pocztowym. Odwołanie zatem zostało złożone w ustawowym terminie, wobec czego stwierdzenie uchybienie terminowi do jego złożenia jest niezgodne z prawem. Nie znajduje podstaw w obowiązujących przepisach prawa stanowisko organu, że udostępnienie dostępu do akt pełnomocnikowi strony i powzięcie przez niego wiadomości o treści wydanej decyzji stanowi skuteczne doręczenie tej decyzji. Sposób doręczania pism regulują przepisy art. 144 – art. 154c Ordynacji podatkowej, które nie znają formy doręczenia decyzji poprzez umożliwienie pełnomocnikowi strony zapoznania się z jej treścią w ramach realizowania prawa zapoznania się z aktami sprawy. Nieprawidłowe było zatem przyjęcie przez organ, że doręczenie decyzji miało miejsce w dniu 10 lutego 2014 r., tj. w dniu, w którym pełnomocnik spółki zapoznawał się z aktami sprawy. Z protokołu z dnia 10 lutego 2014 r. podpisanego również przez pełnomocnika wynika jedynie, że zapoznawał się on z aktami sprawy, a zwłaszcza nie wynika, że została mu doręczona za pokwitowaniem decyzja Naczelnika Urzędu Celnego z [...] 2013 r., nr [...]. Niezależnie jednak od powyższej okoliczności należy stwierdzić, że ustalenie przez organ, czy doręczenie powinno nastąpić do rąk pełnomocnika, w tym to, czy pełnomocnik ten jest prawidłowo umocowany do działania za stronę, musi nastąpić w dacie nadania pisma (zob. postanowienie NSA z dnia 28 sierpnia 2013 r., I FSK 1231/13, LEX nr 1360627 i cytowane tam orzecznictwo). Skoro w dacie nadania przesyłki zawierającej decyzję, tj. w dniu 4 lutego 2014 r. organ nie miał informacji o tym, że Spółka jest reprezentowana przez pełnomocnika, to niedopuszczalne byłoby zatasowanie trybu doręczenia z art. 145 § 2 Ordynacji podatkowej. W konsekwencji tego w realiach niniejszej sprawy, nawet gdyby doręczono pełnomocnikowi Spółki za pokwitowaniem decyzję w dniu 10 lutego 2014 r., to nie byłoby to doręczenie skuteczne, skoro w dniu ekspediowania przesyłki organ nie miał informacji o tym, że strona jest reprezentowana przez pełnomocnika. Dopiero skuteczne ustanowienie pełnomocnictwa - tj. poparte złożonym do akt prawidłowym pełnomocnictwem - obliguje organ podatkowy do dokonywania doręczeń według zasady określonej w art. 145 § 2 Ordynacji podatkowej (zob. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 28 października 2013 r., I SA/Gl 144/13, LEX nr 1412868). Okoliczność, że umocowanie pełnomocnika stwierdzone zostało dokumentem pełnomocnictwa sporządzonym w dniu 30 stycznia 2014 r. nie mogłoby uzasadniać zastosowania trybu doręczenia z art. 145 § 2 Ordynacji podatkowej, skoro o fakcie tym organ powziął wiadomość już po wyekspediowaniu przesyłki w dniu 4 lutego 2014 r. Powołane przez organ orzecznictwo dotyczące regulacji art. 162 § 2 Ordynacji podatkowej nie dotyczy kwestii skutecznego doręczania decyzji administracyjnych przez organ podatkowy, lecz zachowania terminu do złożenia podania o przywrócenie terminu, a zatem nie dotyczy okoliczności istotnych w niniejszej sprawie. W tym stanie rzeczy skarga była zasadna, a podniesione w niej zarzuty trafne. Organ stwierdzając uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] 2014 r., nr [...], stwierdzającej nieważność decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z [...] 2013 r. nr [...] naruszył art. 228 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, a uchybienie to miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż w sposób bezpośredni zdeterminowało treść zaskarżonego postanowienia, które w sposób nieuprawniony zamknęło stronie skarżącej drogę do ponownego rozpoznania sprawy, w której wydano decyzję z dnia [...] 2014 r., nr [...]. Zaskarżone postanowienie podlegało zatem uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W toku ponownie prowadzonego postępowania Dyrektor Izby Celnej rozpozna odwołanie A Spółki z.o.o. z siedzibą w K od decyzji Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] 2014 r., nr [...], stwierdzającej nieważność decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z [...] 2013 r. nr [...]. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.