III SA/Kr 876/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Pasternak Sędziowie WSA Janusz Bociąga (spr.) WSA Maria Zawadzka Protokolant Monika Wójcik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 lutego 2014 r. sprawy ze skargi M. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 10 czerwca 2013 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych I. skargę oddala, II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na rzecz adwokata A. G. - Kancelaria Adwokacka w K, ul. [...] tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę 240 zł (słownie: dwieście czterdzieści złotych) podwyższoną o podatek od towarów i usług przewidziany dla tego rodzaju czynności. Prezydent Miasta decyzją z dnia [...] 2013 r. nr [...] działając na podstawie art. 20 w związku z art. 3 pkt 11, art. 7, art. 11 a, art. 30 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych oraz art. 104, art. 107 K.p.a. zobowiązał M. N. do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych tj. zasiłku rodzinnego na rzecz dziecka A. T. za okres od dnia 1 kwietnia 2010 r. do dnia 31 października 2010 r. w kwocie 68,00 zł miesięcznie oraz dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka za okres od dnia 1 kwietnia 2010 r. do dnia 31 października 2010 r. w kwocie 170,00 zł miesięcznie, co daje łącznie kwotę 1 666,00 zł plus ustawowe odsetki liczone do dnia spłaty. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że decyzją Prezydenta Miasta z dnia [...] 2009 r. przyznano M. N. jako opiekunowi prawnemu małoletniej J. N. zasiłek rodzinny oraz dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka na rzecz: A. T. w okresie zasiłkowym 2009/2010 tj. od dnia 1 grudnia 2009 r. do dnia 31 października 2010 r. Dnia 5 kwietnia 2012 r. J. N. już jako osoba pełnoletnia złożyła pisemną prośbę o uchylenie powyższej decyzji od dnia [...] 2010r. i potrącenie nienależnie pobranego zasiłku rodzinnego oraz dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka z bieżących świadczeń rodzinnych. Dnia [...] 2012 r. decyzją Prezydenta Miasta ustalono wysokość nienależnie pobranych świadczeń i zobowiązano do zwrotu, zgodnie z oświadczeniem J. N. Dnia 7 maja 2012 r. wniesione zostało odwołanie od powyższej decyzji do Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] 2012 r. uchyliło zaskarżoną decyzję i umorzyło postępowanie przed organem I instancji. Samorządowe Kolegium podniosło, iż J. N. w dniu urodzenia córki A. T. ([...] 2009 r.) oraz w dniu ustalenia prawa do zasiłku rodzinnego i dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka była osobą małoletnią, którą reprezentowała matka M. N. jako jej opiekun prawny. Kolejno organ wskazał przesłanki nabycia prawa do świadczeń rodzinnych, oraz zasady ustalania przyznawania i wypłacania tych świadczeń regulują przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych. Za przepisy znajdujące zastosowanie w niniejszej sprawie organ uznał art. 20 w związku z art. 3 pkt 11, art. 7, art. 11a oraz art. 30 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.). Decyzją Prezydenta Miasta z dnia [...] 2012 r. ustalono wysokość nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych. Powyższa decyzja została utrzymana w mocy decyzją SKO z dnia [...] 2012 r. Pismem z dnia 7 lutego 2013 r. tutejszy organ wszczął postępowanie w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych wyznaczając jednocześnie M. N. termin 7 dni od daty odebrania niniejszego pisma, na zgłoszenie się w celu zapoznania się z aktami sprawy. Mając na uwadze powyższe niniejszą decyzją zobowiązano M. N. do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń w okresie od dnia 1 kwietnia 2010 r. do dnia 31 października 2010 r. do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych w kwocie 1 666 zł łącznie z ustawowymi odsetkami liczonymi do dnia spłaty. Od niniejszej decyzji M. N. wniosła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego, zwracając się o umorzenie jej zaległości z tytułu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych, swoją prośbę uzasadniając tym, iż jej sytuacja osobista i materialna nie pozwala jej na spłatę długu. Decyzją z dnia 10 czerwca Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. Organ powołał się na tożsamy z ustalonym przez organ I instancji materiał dowodowy i stan faktyczny. Wskazał ponadto, iż w myśl art. 30 ust. 9 ustawy o świadczeniach rodzinnych, organ właściwy, który wydał decyzję w sprawie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych, może umorzyć kwotę nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, jeżeli zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji rodziny. Kończąc organ pouczył skarżącą, iż może złożyć wniosek do organu I instancji o umorzenie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych bądź o rozłożenie ich na raty. Od powyższej decyzji skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniosła M. N. Nie zgadzając się z zaskarżoną decyzją i poprzedzającą ją decyzją organu I instancji, podniosła, są one błędne oraz naruszają przepisy prawa materialnego i postępowania administracyjnego. Zdaniem skarżącej organ nie wziął pod uwagę, iż jako opiekun prawny małoletniego, nie wiedziała, że ojciec dziecka uznał je przed sądem. Nadto M. N. podniosła, iż organy I i II instancji nie wzięły pod uwagę, że nie została prawidłowo pouczona, że pobranie nienależnego świadczenia rodzinnego spowoduje obowiązek jego zwrotu. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując przy tym całość argumentacji zawartej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd administracyjny bada, zatem, czy zaskarżony akt administracyjny (decyzja, postanowienie) pozostaje zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz normami proceduralnymi, normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej. W odniesieniu do zaskarżonej decyzji zauważyć trzeba, że przytoczone w niej wskazane okoliczności potwierdzają, iż Samorządowe Kolegium Odwoławcze dokonało powtórnej oceny i analizy zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz - zgodnie z wymogami art. 107 § 3 K.p.a. - przedstawiło w uzasadnieniu okoliczności i fakty przemawiające za uznaniem decyzji organu pierwszej instancji za zgodną z prawem. Na wstępie należy zauważyć, że Prezydent Miasta decyzją z dnia [...] 2012r nr [...] ustalił że M. N. pobrała nienależne świadczenia rodzinne w łącznej kwocie 1666 zł z ustawowymi odsetkami liczonymi do dnia spłaty. W ramach kontroli instancyjnej, Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] 2012r sygn. akt [...] podzieliło to stanowisko organu I instancji i utrzymało decyzję w mocy. Decyzja ta, co jest istotne w sprawie, nie została zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Decyzja stała się decyzją ostateczną. Wskutek powyższego uznać należy, że świadczenia pobrane przez M. N. na podstawie pierwotnego rozstrzygnięcia stały się świadczeniami nienależnie pobranymi. Istnieje decyzja ostateczna. Natomiast konsekwencją nienależnie pobranych świadczeń, a więc tej decyzji ostatecznej, stał się obowiązek ich zwrotu, co wynika z art. 30 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 oraz ust. 8 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych. Dopiero, zatem decyzje w tym zakresie, a więc wyłącznie o zwrocie nienależnych świadczeń są przedmiotem postępowania, bowiem jak wskazano organy w innym postępowaniu już ustaliły, że świadczenia te zostały nienależnie pobrane. Niniejsze postępowanie ma charakter "wykonawczy" w stosunku do postępowania o nienależne świadczenia rodzinne. Zatem Prezydent Miasta decyzją z dnia [...] 2013r, nr [...] zobowiązał M. N. do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych w łącznej kwocie 1666 zł z ustawowymi odsetkami, a Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało tą decyzję w mocy. Natomiast Sąd stwierdza, że zarzuty skargi dotyczą wyłącznie decyzji ostatecznej ustalenia nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych, która nie jest przedmiotem postępowania, wiec zarzuty nie mogą zostać uwzględnione. Kwota nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych podlega zwrotowi razem z odsetkami, naliczanymi od pierwszego dnia miesiąca następującego po dniu wypłaty świadczeń rodzinnych do dnia spłaty. Wysokość odsetek wynika wprost z obowiązujących przepisów, określanie ich wysokości w decyzji jest niecelowe, tym bardziej, iż odsetki te naliczane są nie do czasu wydania decyzji, ale do czasu spłaty zobowiązania. Na marginesie należy zauważyć, że pierwotną intencją skarżącej w niniejszej sprawie było raczej wszczęcie postępowania o umorzenie kwoty nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych, co wynika z pisma z 18 marca 2013 r. Zatem należy wskazać na art. 30 ust. 9 ustawy o świadczeniach rodzinnych, wedle którego organ właściwy, który wydał decyzję w sprawie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych, może umorzyć kwotę nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, jeżeli zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji rodziny. Orzeczenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie - sygn. akt I OSK 988/11 z dnia 28 października 2011 r. ponadto wskazuje, iż nie jest dopuszczalne, by sprawa o umorzenie nienależnie pobranego świadczenia była prowadzona przez organ administracji z urzędu. (...) Czym innym jest bowiem kwestia zwrotu (...) świadczenia nienależnie pobranego, a czym innym ewentualne umorzenie takiego świadczenia. Podkreślić bowiem należy, że o tym, iż świadczenie jest nienależnie pobrane organ administracji orzeka w drodze decyzji z urzędu, zaś o jego ewentualnym umorzeniu organ orzeka także w drodze decyzji administracyjnej, lecz na wniosek osoby zainteresowanej. Są to zatem dwa odrębne postępowania. Zatem M. N., o ile jest w trudnej sytuacji finansowej powinna zwrócić się do organu I instancji, czyli Prezydenta Miasta z wnioskiem o umorzenie lub rozłożenie na raty nienależnie pobranego świadczenia rodzinnego. Organ na jej wniosek rozstrzygnie kwestię ewentualnego umorzenia lub rozłożenia na raty w/w nienależnie pobranego dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka . W świetle powyższego należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, gdyż ani argumentacja skargi, ani też analiza akt sprawy nie ujawniła wad tego rodzaju, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy, dlatego Sąd działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. Podstawą prawną wynagrodzenia adwokata wyznaczonego dla skarżącego jest art. 250 p.p.s.a. w związku z art. 29 ust.1 ustawy z dnia z dnia 26 maja 1982 r. –Prawo o adwokaturze ( Dz.U. z 2009 r., nr 146, poz. 1188 ze zm.), określając ich wysokość na podstawie §19 pkt 1 i §18 ust. 1 pkt 1 c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. z 2013 r., poz. 461).