III SA/Kr 88/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Dąbek Sędziowie WSA Halina Jakubiec (spr.) NSA Grażyna Danielec Protokolant Monika Wójcik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 lipca 2010 r. sprawy ze skargi Ł. A. zastąpionego przez przedstawiciela dla nieobecnego I. B. na decyzję Wojewody z dnia 27 listopada 2009 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania I. skargę oddala, II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na rzecz przedstawiciela nieobecnego I. B. Kancelaria Adwokacka ul. [...] kwotę 120,00 (słownie: sto dwadzieścia) złotych tytułem wynagrodzenia. Zaskarżoną przez Ł. A., reprezentowanego przez I. B., kuratora dla nieobecnego, decyzją z dnia 27.11.2009r. znak [...] Wojewoda utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] 2009r. znak [...] o wymeldowaniu Ł. A. z pobytu stałego z lokalu przy ul. A w K. Jako podstawę prawną decyzji wskazano art. 138 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) oraz art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. Nr 139, poz. 993 ze zm.). Decyzję poprzedziły następujące ustalenia dotyczące stanu faktycznego: W dniu 08.10.2008r. L. J. – K. reprezentująca Administrację Domów B wniosła do Prezydenta Miasta o wymeldowanie z urzędu z lokalu przy ul. A w K. Ł. A. z uwagi na fakt, że nie zamieszkuje on w tym lokalu od 13.09.2006r. Decyzją z dnia [...] 2009r. znak [...] Prezydent Miasta, powołując się na art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych orzekł o wymeldowaniu Ł. A. z pobytu stałego z lokalu przy ul. A w K. Powołał się przy tym na ustalenia faktyczne wskazujące na to, że Ł. A. nie zamieszkuje w w/w lokalu od 2006r., przy czym informację tę uzyskano od administratora budynku. Świadczy o tym również protokół zdawczo – odbiorczy lokalu sporządzony w dniu 13.09.2006r., z którego wynika opróżnienie lokalu z rzeczy Ł. A. Z wyjaśnień złożonych przez przedstawiciela administracji – J. W. – wynika, że w imieniu rodziny A. podpisał protokół i zdał mieszkanie ojciec Ł. A. – W. A. Wydanie lokalu było dobrowolne i nie zaszła potrzeba przeprowadzenia czynności egzekucyjnych w związku z wyrokiem zaocznym Sądu Rejonowego Wydział I Cywilny sygn. akt [...] z 30.10.2006r. nakazującym między innymi Ł. A. opuszczenie i opróżnienie w/w lokalu. Fakt niezamieszkiwania Ł. A. w lokalu przy ul. A w K. został potwierdzony również przez Komisariat Policji w relacji z dnia 10.11.2008r. sporządzonej w oparciu o kontrolę dyscypliny meldunkowej i wywiad środowiskowy, w którym sąsiedzi oświadczyli, że rodzina A., w tym Ł. A., nie mieszkają od dłuższego czasu w w/w lokalu i prawdopodobnie wyjechali do Wielkiej Brytanii. Powyższe fakty doprowadziły organ do wniosków tego rodzaju, że nastąpiło w sprawie trwałe opuszczenie przez Ł. A. lokalu przy ul. A w K., które skutkuje obowiązkiem wymeldowania z pobytu stałego. Na skutek orzeczonej wyrokiem Sądu eksmisji Ł. A. utracił prawo do zajmowania lokalu przy ul. A. Ewentualny powrót jest nierealny i stanowiłby naruszenie prawomocnego wyroku nakazującego Ł. A. opuszczenie przedmiotowego lokalu. Dobrowolność opuszczenia lokalu przejawiła się w braku konieczności uruchomienia czynności egzekucyjnych. Utrzymywanie zameldowania Ł. A. w lokalu przy ul. A byłoby wyłącznie fikcją meldunkową tj. stanem niezgodnym z faktycznym miejscem pobytu a zadaniem organu administracji publicznej jest ochrona ewidencji ludności i likwidacja fikcji meldunkowych polegających na rozbieżności stanu ewidencji ludności ze stanem faktycznym. Ł. A. nie brał udziału w postępowaniu administracyjnym a organowi nie udało się ustalić jego aktualnego miejsca zamieszkania, stąd został uznany za osobę nieznaną z miejsca pobytu. Sąd Rejonowy Wydział II Rodzinny i Nieletnich postanowieniem z dnia 17.06.2009r. sygn. akt [...] ustanowił kuratora dla nieobecnego w miejscu pobytu stałego Ł. A. w osobie I. B. Kurator I. B. wniosła w imieniu Ł. A. odwołanie od w/w decyzji, podnosząc, że nie zostały w sprawie spełnione przesłanki z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji (...), ponieważ opuszczenie miejsca pobytu należy wiązać nie tylko z fizycznym nieprzebywaniem w lokalu, ale też z zamiarem stałego związania się z innym miejscem i urządzeniem w nim centrum życiowego. Przesłanki tej organ nie wykazał, tak samo jaki i tego, że Ł. A. faktycznie opuścił lokal i to dobrowolnie. Dowodem nie może być protokół zdawczo – odbiorczy, gdyż jest podpisany jedynie nazwiskiem A. Ponadto nie ustalono kto dokładnie podpisał protokół i kogo dotyczy, w świetle tego, że w lokalu zamieszkiwały cztery osoby o nazwisku A. Po rozpoznaniu odwołania Wojewoda wydał opisaną na wstępie decyzję, w uzasadnieniu której podzielił ustalenia faktyczne dokonane przez organ pierwszej instancji , zaznaczając, że podjęte zostały wszystkie przewidziane prawem czynności mające na celu ustalenie spełnienia przesłanek wymeldowania. Ze swej strony dodał, że Ł. A. trwale i dobrowolnie opuścił lokal przy ul. A w K., przy czym opuszczenie lokalu w głównej mierze spowodowane zostało wyrokiem eksmisyjnym. Znaczenie w sprawie ma także okoliczność występowania w sprawie kuratora dla nieobecnego Ł. A. Dodał, że zameldowanie jest wyłącznie czynnością rejestracyjną potwierdzającą fakt pobytu osoby pod danym adresem. Pozostawienie zameldowania Ł. A. przy ul. A w K. stanowiłoby jedynie fikcję meldunkową i byłoby niezgodne z obowiązującymi przepisami prawa. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na decyzję Wojewody skarżący działający przez kuratora I. B. powtórzył argumentację zawartą w odwołaniu, koncentrując ponownie zarzuty na niewykazaniu przez organ tego, że Ł. A. faktycznie opuścił lokal, w którym był zameldowany na pobyt stały, a nawet przyjąwszy, że tak się stało, w ocenie skarżącego organ wydał decyzję o wymeldowaniu pomimo braku dowodów świadczących o tym, że opuszczenie lokalu przez Ł. A. miało charakter dobrowolny. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wojewódzki Sąd Administracyjny zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – p.p.s.a (Dz. U. nr 153, poz. 1270) sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej a stosownie do przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jednocześnie w oparciu o art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. Kryterium legalności umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzję, jeżeli stwierdzi on naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie dopatrzył się podstaw do uwzględnienia skargi Ł. A. zastąpionego przez kuratora dla nieobecnego I. B. Przystępując do oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji należy wskazać, że materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 roku o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jedn. Dz. U. z 2001 r., Nr 87, poz. 960 ze zm.). Zgodnie z treścią art. 15 ust. 2 tej ustawy, organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Pobytem stałym, zgodnie z art. 6 ust. 1, jest natomiast zamieszkiwanie osoby w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego lub długotrwałego przebywania, z wolą koncentracji w danym miejscu swoich spraw życiowych. Z powyższego przepisu wynika, że warunkiem decydującym o wymeldowaniu danej osoby jest jednoznaczne ustalenie przez organ administracyjny, czy osoba ta faktycznie opuściła bez wymeldowania się dotychczasowe miejsce pobytu stałego i czy opuszczenie to miało charakter trwały i dobrowolny. W orzecznictwie sądów administracyjnych wielokrotnie podkreślano, że o opuszczeniu miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 15 ust. 2 powołanej ustawy można mówić wówczas, gdy osoba fizyczna nie przebywa w lokalu mieszkalnym, w którym poprzednio miała zorganizowane centrum życiowe oraz gdy nieprzebywanie jest wynikiem woli, zamiaru tej osoby. Nieprzebywanie przez Ł. A. w lokalu przy ul. A w K. jest wbrew zarzutowi skargi ustalone w sposób niewątpliwy. W dniu 13.09.2006 r. ojciec Ł. A. – W. A. przekazał administracji w/w lokal, czego dowodem był protokół zdawczo – odbiorczy. Świadczy to o opuszczeniu lokalu przez rodzinę A. Pod protokołem widnieje rzeczywiście jako podpis jedynie nazwisko A. – jednak wbrew zarzutom skargi – ustalone zostało przez organ pierwszej instancji, że podpis pochodzi od ojca skarżącego. Z racji niemożności określenia aktualnego miejsca zamieszkania Ł. A., co pociągnęło za sobą niemożność jego przesłuchania w toku postępowania administracyjnego – organ miał ograniczoną możliwość dowiedzenia wszelkich okoliczności opuszczenia lokalu przez Ł. A. Jednak zeznania zarówno przedstawicieli administracji budynku jak i dane wynikające z wywiadu i relacji Komisariatu Policji w ramach kontroli dyscypliny meldunkowej potwierdziły, że Ł. A. nie przebywa w w/w lokalu od roku 2006. Nie był tam od tego roku widziany a prawdopodobnie miał wyjechać za granicę. Jeśli chodzi o kwestie zamiaru osoby opuszczającej lokal, uważa się , że przy jego ustaleniu nie można poprzestać jedynie na oświadczeniach zainteresowanej osoby, zwłaszcza, że w praktyce występują sytuacje jak w niniejszej sprawie – gdy nie jest znane aktualne miejsce pobytu osoby podlegającej wymeldowaniu. Dla oceny zamiaru opuszczenia lokalu istotne znaczenie będzie mieć czy okoliczności istniejące w sprawie potwierdzają wolę osoby zainteresowanej, czy też pozostają z nią w sprzeczności. Ogólnie rzecz ujmując, do okoliczności takich należeć będą: sposób opuszczenia lokalu, koncentracja interesów życiowych w danym miejscu (przebywanie w nim w sensie fizycznym, praca, nauka), a także obiektywna możliwość realizacji woli przebywania w nim. Podobne stanowisko zaprezentował Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z dnia: 18 grudnia 2001 roku, sygn. akt II SA/Ka 613/00 – niepubl. z dnia 28 listopada 2001 roku, sygn. akt SA/Rz 685/00 - niepubl. i z dnia 6 lutego 2002 roku, sygn. akt SA/Sz 1278/00 - niepubl. Odnosząc się natomiast do zarzutów podniesionych w skardze, że opuszczenie miejsca stałego zameldowania przez skarżącego nie było dobrowolne, gdyż odbyło się w warunkach wydania w dniu 30.10.2006r. wyroku o eksmisji przez Sąd Rejonowy Wydział sygn. akt [...] należy podkreślić, że wyrok eksmisyjny zwykle związany jest z brakiem dobrowolności opuszczenia spornego lokalu. Dlatego też, nieistotne dla rozstrzygnięcia sprawy jest w takim przypadku badanie w toku postępowania administracyjnego woli czy zamiaru osoby opuszczającej lokal, skoro osoba ta nie ma uprawnień do przebywania w lokalu i wyprowadza się z miejsca pobytu stałego wykonując prawomocny wyrok sądowy lub na skutek podjętych czynności egzekucyjnych. Mimo, że z orzecznictwa sądów administracyjnych wynika, że w postępowaniu w sprawie o wymeldowanie osoby z pobytu stałego organy winny badać, czy opuszczenie lokalu nastąpiło w sposób dobrowolny, jednak nie odnosi się to do sytuacji, gdy orzeczona została eksmisja z tego lokalu. Nieprzebywanie w miejscu stałego zameldowania w związku z utratą uprawnień do przebywania w lokalu jest aktem równoznacznym z ustaniem pobytu w tym lokalu w rozumieniu art. 6 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych (podobnie wyrok WSA w Łodzi z 11.09.2008r. sygn. akt III SA/Łd 827/07). Jak słusznie zatem zauważyły organy orzekające w niniejszej sprawie, opuszczenie lokalu wskutek wykonania wyroku orzekającego eksmisję jest opuszczeniem lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, które w konsekwencji uzasadnia orzeczenie o wymeldowaniu osoby eksmitowanej. Mając powyższe na uwadze, należy stwierdzić, iż dalsze utrzymywanie zameldowania skarżącego w miejscu, w którym nie przebywa z uwagi na prawomocne orzeczenie eksmisji ze spornego lokalu, stanowiłoby ewidentną fikcję meldunkową. Tak jak bowiem zameldowanie, również wymeldowanie jest tylko i wyłącznie aktem rejestracji danych dotyczących pobytu określonej osoby, o ustaniu jej pobytu w dotychczasowym miejscu (o jego opuszczeniu). Z tego też powodu dla zapewnienia zgodności pomiędzy stanem faktycznym a zapisami w ewidencji ludności niezbędne jest, aby organy meldunkowe mogły wymuszać na obywatelu pewne czynności służące rejestracji miejsca pobytu osoby podlegającej obowiązkowi meldunkowemu lub też poprzez własne rozstrzygnięcia zastępować takie czynności w celu uzyskania zgodności między ewidencją a istniejącym stanem rzeczy. Poza tym, zaznaczyć trzeba, że orzekając o wymeldowaniu organ nie przesądza o prawie do lokalu, ani tym bardziej, nie jest zobowiązany do zapewnienia osobie wymeldowanej lokalu zastępczego. Z tych wszystkich względów, uznając, iż zaskarżona decyzja nie narusza prawa materialnego ani też przepisów postępowania, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji. O wynagrodzeniu kuratora orzekł na podstawie § 3 rozporządzenia Ministra sprawiedliwości z dnia 28 sierpnia 1982r. w sprawie stawek, warunków przyznawania i wypłaty ryczałtu przysługującego sędziom i pracownikom sądowym za dokonanie oględzin oraz stawek należności kuratorów ( Dz.U. z 1982r., Nr 27, poz. 197) w zw. z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. z 2002r., Nr 163, poz. 1348).