III SA/Kr 888/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący : Sędzia NSA Piotr Lechowski Sędziowie : WSA Bożenna Blitek WSA Elżbieta Kremer spr. Protokolant Urszula Ogrodzińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 stycznia 2010 r. sprawy ze skargi Zakładów [...] S.A. w K. na decyzję Okręgowego Inspektora Pracy z dnia 27 czerwca 2008 r. , Nr : [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku wypłaty nagród jubileuszowych s k a r g ę o d d a l a . Zaskarżoną przez Zakłady [...] SA decyzją z dnia 27.06.2008r. znak [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) i art. 19 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007r. o Państwowej Inspekcji Pracy (Dz. U. Nr 89, poz. 589) Okręgowy Inspektor Pracy utrzymał w mocy nakaz z dnia [...] 2008r. Nr [...], w którym inspektor pracy nakazał wypłacić skarżącej Spółce 35 pracownikom nagrody jubileuszowe w łącznej kwocie 53.211, 20 zł. Decyzja zapadła w następujących okolicznościach stanu faktycznego: Inspektor Pracy Okręgowego Inspektoratu Pracy po przeprowadzeniu kontroli w Zakładach [...] SA w K. w dniach 14.02., 20.02. i 22.02.2008r. wydał na podstawie art. 11 pkt 7 i 38 ust. 1 pkt 1 ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy, art. 94 pkt 5 ustawy z dnia 26 czerwca 1974r. Kodeks pracy (Dz. U. z 1998r., Nr 21, poz. 94) i na podstawie art. 18 i 20 ust. 4 Zakładowego Układu Zbiorowego Pracy Zakładom [...] SA nakaz wypłaty nagród jubileuszowych 35 pracownikom wymienionym w nakazie. Decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności. W uzasadnieniu organ podniósł, że w okresie od 25.12.2006r. do 18.02.2008r. w/w 35 pracowników Zakładu nabyło uprawnienia do nagrody jubileuszowej w terminach i kwotach wskazanych w załączniku nr 1 do protokołu kontroli inspektora pracy nr [...]. Zgodnie z art. 20 ust. 4 układu zbiorowego nagrody jubileuszowe powinny być wypłacone w terminie nabycia do nich uprawnień. Do dnia kontroli tj. do 22.02.2008r. pracodawca nie zapewnił wypłacenia tych nagród jubileuszowych. Odwołując się od powyższego nakazu Spółka wniosła o jego uchylenie w całości i zniesienie rygoru natychmiastowej wykonalności i o umorzenie postępowania, ewentualnie o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez nakreślenie terminu wykonania nakazu na [...] 2008r. Nie kwestionując ustaleń faktycznych organu, brak zasadności wypłaty uzasadniła trudną sytuacją finansową Spółki, podając, że w roku 2005 i 2006 strata zakładu przekroczyła 10 mln zł. Pomimo, że Zakłady zostały sprywatyzowane wielomilionowe zadłużenie nie pozwala wprowadzić stanu stabilności finansowej Spółki. Dodatkowo stan finansowy Spółki pogrążyły dwa zdarzenia tj. podtopienie zakładu i stąd poważna awaria kanalizacyjna oraz pożar jednej z hal produkcyjnych. Usunięcie skutków dodatkowo wymaga nakładów finansowych, przez zapłata nagród jubileuszowych, do czego zobowiązuje Spółkę inspektor pracy nie jest w zaistniałym stanie możliwa. W tym miejscu skarżąca wyjaśniła, że w lipcu 2007r. wzrosły wynagrodzenia pracowników, co udało się uzyskać dzięki m.in. finansowemu i organizacyjnemu wsparciu nowego akcjonariusza B Sp. z o.o. Wypłata nagród jubileuszowych musiałaby się odbyć kosztem zrezygnowania z opłat za bieżące należności z tytułu odbioru energii elektrycznej, ciepłej wody bądź oleju opałowego, a z kolei odcięcie się od dostaw źródeł energii groziłoby zaprzestaniem produkcji i zamknięciem Spółki. Ponadto skarżąca zwróciła uwagę, że układ zbiorowy, na podstawie którego przyznano nagrody jubileuszowe został skutecznie wypowiedziany. W tych okolicznościach przyznanie wymienionym w nakazie pracownikom nagród jubileuszowych stanowi zwyczajne zobowiązanie cywilnoprawne i nie wynika z wewnętrznych przepisów prawa pracy. Po rozpoznaniu odwołania Okręgowy Inspektor Pracy wydał opisaną na wstępie decyzję. W uzasadnieniu skoncentrował się na relacji zasadności wypłaty nagród względem okoliczności wypowiedzenia z dniem 31.05.2005r. zakładowego układu zbiorowego pracy. Przeprowadził dodatkowe postępowanie wyjaśniające które wykazało, że strony nie zawarły nowego układu, jak też nie oświadczyły, że zamierzają zawrzeć nowy układ. Dodatkowo ustalił też, że pracodawca nie dokonał wypowiedzenia pracownikom dotychczasowych warunków zatrudnienia, w związku z wypowiedzeniem dotychczasowego układu, co jest wymagane przy wprowadzeniu postanowień mniej korzystnych dla pracowników zgodnie z art. 241 (13) Kodeksu pracy. W świetle tego stanu faktycznego uznać należy, że zgodnie z art. 241 (11) § 5 (5) Kodeksu pracy warunki pracy wynikające z układu obowiązują nadal. Skoro pracodawca wypowiedział zakładowy układ zbiorowy pracy, zmierzając tym samym do pozbawienia pracowników nagród jubileuszowych, to okoliczność ta jako niekorzystna dla pracowników, dla swej indywidualnej skuteczności wymagała złożenia każdemu pracownikowi wypowiedzenia zmieniającego dotychczasowe warunki wynagrodzenia. Pracodawca do dnia 28.05.2008r. nie dokonał zmiany indywidualnych warunków pracy co oznacza, że pracownicy nabyli na dotychczasowych zasadach prawo do nagród jubileuszowych. Podnoszone przez Spółkę trudności finansowe nie mogą uzasadniać uchylenia nakazu, ani też przesunięcia terminu jego realizacji. Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi Zakładów [...] SA do Sądu, w której zarzucił organowi błędną interpretację przepisów art. 241 (11) i art. 241 (13) § 2 Kp. Zdaniem skarżącej przepisy te odnoszą się do sytuacji, w której postanowienia jednego układu zbiorowego pracy zastępują postanowienia innego układu zbiorowego pracy. Natomiast w przypadku skarżącej Spółki nie został wprowadzony nowy układ zbiorowy pracy. w Spółce obowiązuje bowiem regulamin pracy. Nie było w związku z tym podstawy prawnej, by zasadnie nakazać pracodawcy wypłatę pracownikom nagród jubileuszowych. Również art. 94 ust. 5 Kp nie miał w sprawie zastosowania, gdyż odnosi się wyłącznie do obowiązku wypłaty wynagrodzenia, a nie do należności pracowniczych. W dalszej części skargi Spółka przytoczyła okoliczności, które rzutują na złą kondycję finansową Spółki. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Stosownie do przepisu art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Powyższa kontrola, zgodnie z art.1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269) sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Sąd sprawując tę kontrolę, rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga w przedmiotowej sprawie nie jest zasadna. Zgodnie z art. 11 pkt 7 ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy w razie stwierdzenia naruszenia przepisów prawa pracy lub przepisów dotyczących legalności zatrudnienia właściwe organy Państwowej Inspekcji Pracy są uprawnione odpowiednio do (...) nakazania pracodawcy wypłaty należnego wynagrodzenia za pracę, a także innego świadczenia przysługującego pracownikowi, przy czym nakazy w tych sprawach podlegają natychmiastowemu wykonaniu. Nagroda jubileuszowa, o której mowa w zaskarżonej decyzji należy do "innych świadczeń przysługujących pracownikowi". Pracodawca reguluje kwestię nagrody jubileuszowej zgodnie z art. 77 (1) Kodeksu pracy w układzie zbiorowym pracy, z tym, że w warunkach określonych art. 77 (2) i 77 (3) Kp kwestię tę może regulować regulamin wynagradzania bądź – w przypadku pracowników zatrudnionych w państwowych jednostkach sfery budżetowej rozporządzenie ministra właściwego do spraw pracy. Istotne jest, by mógł być wydany nakaz, zarówno wynagrodzenie jak i świadczenie musi być "należne" w tym znaczeniu, że prawo do nich nie budzi wątpliwości tj. gdy prawo to wynika wprost z przepisów prawa. W ocenie Sądu prawo pracowników wymienionych w nakazie z dnia [...] 2008r. do wypłacenia nabytych przez nich w okresie od 25.12.2006r. do 18.02.2008r. nagród jubileuszowych nie budzi w kontekście ustalonego w sprawie stanu faktycznego i przepisów prawa pracy wątpliwości. Faktem niespornym jest, że prawo do tych nagród jubileuszowych zostało w skarżącej spółce określone w układzie zbiorowym pracy zawartym przez strony w dniu 06.07.1998r., wpisanym do rejestru Zakładowych Układów Zbiorowych Pracy Okręgowego Inspektoratu Pracy w dniu 29.07.1998r. Ponadto niesporny jest w sprawie fakt, że układ został przez pracodawcę wypowiedziany z dniem 31.05.2005r. oraz, że strony nie zawarły nowego układu. Zasadność wypłaty nagród jubileuszowych wynika z tej mającej prawne znaczenie okoliczności, iż pracodawca nie wypowiedział do tej pory indywidualnych warunków umowy o pracę, również w zakresie nagrody jubileuszowej wynikających z wypowiedzianego układu zbiorowego pracy. Sąd podziela w całej rozciągłości pogląd wyrażony w uchwałach składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego: w uchwale z dnia 29.09.2006r. II PZP 3/06 oraz w uchwale z dnia 15 października 2008 r. III PZP 1/08. W uchwale z dnia 29.09.2006r. II PZP 3/06 Sąd Najwyższy sformułował następujący pogląd "Przepis art. 241 (13) § 2 Kp zdanie drugie ma zastosowanie do wypowiedzeń wynikających z układu zbiorowego pracy warunków umowy o pracę w razie rozwiązania tego układu, także wtedy, gdy nie został on zastąpiony nowym układem zbiorowym pracy ani regulaminem wynagradzania". Natomiast w uchwale z dnia 15 X 2008r. III PZP 1/08 Sąd Najwyższy przyjął " Przepis art. 241 (13) § 2 zdanie drugie Kp nie wyłącza wymagania zasadności wypowiedzenia warunków pracy i płacy (art. 48 § 1 w zw. z art. 42 § 1 Kp ) oraz konsultacji zamiaru tego wypowiedzenia z reprezentującą pracownika zakładową organizacją związkową 9 art. 38 Kp ) jeżeli rozwiązany układ zbiorowy pracy nie został zastąpiony nowym układem zbiorowym pracy ani regulaminem wynagradzania." Powoływany w uchwałach przepis art. 241 (13) § 2 Kp brzmi w następujący sposób "Postanowienia układu mniej korzystne dla pracowników wprowadza się w drodze wypowiedzenia pracownikom dotychczasowych warunków umowy o pracę lub innego aktu stanowiącego podstawę nawiązania stosunku pracy. Przy wypowiedzeniu dotychczasowych warunków umowy o pracę lub innego aktu stanowiącego podstawę nawiązania stosunku pracy nie mają zastosowania przepisy ograniczające dopuszczalność wypowiadania warunków takiej umowy lub aktu". Powołane uchwały Sądu Najwyższego podjęte w składzie siedmiu sędziów dokonały wykładni art. 241 (13) Kp , zgodnie z którą konieczność wypowiedzenia warunków umowy o pracę w razie rozwiązania układu zachodzi również wówczas gdy rozwiązany układ nie został zastąpiony nowym układem zbiorowym, ani regulaminem wynagradzania, a taka właśnie sytuacja miała miejsce w rozpoznawanej sprawie. Tym samym niezasadne są twierdzenia skarżącej, że przepis ten stosujemy tylko i wyłącznie w sytuacji gdy postanowienia jednego układu zbiorowego pracy zastępują postanowienia innego układu zbiorowego pracy, wyjaśnić należy, że konieczność wypowiedzenia indywidualnych warunków pracy (w sprawie w zakresie nagrody jubileuszowej) istnieje również w sytuacji ukształtowanej brakiem nowego układu zbiorowego lub regulaminu wynagrodzenia nie przewidującego tego typu świadczenia, a więc w sytuacji gdy pozycja pracownika z punktu widzenia jego uprawnień pracowniczych jest słabsza. W przypadku skarżącej Spółki nie został wprowadzony nowy układ zbiorowy pracy w miejsce wypowiedzianego - celem pozbawienia pracowników prawa do nagród jubileuszowych - w dniu 31.05.2005r. układu. Skarżąca podnosi, że zbędnym było wprowadzenie nowego układu zbiorowego pracy skoro równolegle obowiązuje u skarżącej regulamin pracy. Dla ustalenia zasadności wypłaty pracowników spółki przedmiotowych nagród jubileuszowych znamienne jest jednak to, czy i jak kwestie wynagrodzenia i innych świadczeń związanych z wynagrodzeniem reguluje po wypowiedzeniu układu nie regulamin pracy ale ewentualny nowy układ pracy albo regulamin wynagradzania. Wobec ostatecznych ustaleń, że w Zakładach [...] SA po wypowiedzeniu w dniu 31.05.2005r. zakładowego układu zbiorowego pracy nie został wprowadzony nowy układ czy regulamin wynagradzania oraz, że nie zostały wypowiedziane pracownikom indywidualne warunki pracy wynikające z wypowiedzianego układu – uznać należy, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, stąd skarga Zakładów [...] SA nie może zostać uwzględniona. Odnośnie drugiego zarzutu dotyczącego nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji, to zdaniem Sądu zarzut ten jest również bezzasadny, albowiem rygor ten wynika z mocy prawa. Zgodnie z art. 11 pkt 7 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007r. o Państwowej Inspekcji Pracy , organy Państwowej Inspekcji Pracy są uprawnione do "nakazania pracodawcy wypłaty należnego wynagrodzenia za pracę, a także innego świadczenia przysługującego pracownikowi; nakazy w tych sprawach podlegają natychmiastowemu wykonaniu. " Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz.1270 z zm.) skargę oddalił.