III SA/Kr 896/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tadeusz Wołek Sędziowie WSA Elżbieta Kremer (spr.) WSA Dorota Dąbek Protokolant Monika Pilch po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 kwietnia 2009r. sprawy ze skargi K. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 18 lipca 2008r. nr [...] w przedmiocie skierowania na badania lekarskie I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą decyzję organu pierwszej instancji, II. orzeka, że uchylone decyzje nie mogą być wykonane. Pismem z dnia 15.04.2008r. Prokurator wniósł do Starosty o wszczęcie postępowania administracyjnego mającego na celu ustalenie czy skarżący K. P. może posiadać uprawnienia do kierowania pojazdami mechanicznymi. Wniosek uzasadniony został okolicznością prowadzenia przez prokuraturę postępowania przygotowawczego przeciwko skarżącemu podejrzanemu o popełnienie przestępstwa z art. 190 § 1 kodeksu karnego. W toku tego postępowania K. P. został poddany badaniom przez biegłych psychiatrów i biegłego psychologa. W wydanych opiniach zostało stwierdzone, że K. P. posiada upośledzenie umysłowe w stopniu lekkim, zaburzenia osobowości i zachowania u osoby ze zmianami w obrębie ośrodkowego układu nerwowego oraz zespół uzależnienia od alkoholu. Pismo to było podstawą wszczęcia przez Starostę postępowania w sprawie skierowania skarżącego na badania lekarskie, zakończonego decyzją Starosty z [...] 2008r. znak [...] o skierowaniu K. P. na badania lekarskie do Ośrodka Medycyny Pracy (na podstawie art. 122 ust. 1 pkt 4 i 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym, Dz. U. z 2005r., Nr 108, poz. 908). Uzasadniono powyższe powziętymi informacjami o zastrzeżeniach w stanie zdrowia skarżącego mogącymi powodować niezdolność do prowadzenia pojazdów. W odwołaniu od powyższej decyzji K. P. zakwestionował twierdzenia Prokuratora o stanie zdrowia, a zwłaszcza o chorobie alkoholowej, załanczając postanowienie Sądu Rejonowego z [...] sygn. akt [...] oddalające wniosek Prokuratury o zastosowanie wobec niego obowiązku poddania się leczeniu odwykowemu oraz zaświadczenie z Poradni Psychiatryczno – Psychologicznej o systematycznym zgłaszaniu się do poradni i zachowywaniu całkowitej abstynencji od roku 2002, tj. od czasu implantowania disulfiranu. Dodał, że organ oparł się jedynie na opiniach biegłych zacytowanych we wniosku prokuratora. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 18.07.2008r. znak [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kpa oraz art. 122 ust. 1 pkt 4 i 5 ustawy Prawo o ruchu drogowym utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Organ podzielił stanowisko organu I instancji, że informacje zawarte w piśmie Prokuratora z 15.04.2008r., jak też w uzasadnieniu postanowienia Sądu Rejonowego z [...] sygn. akt [...] oddalającego wniosek Prokuratury o zastosowanie wobec skarżącego obowiązku poddania się leczeniu odwykowemu (załączonym do odwołania) wskazują na występowanie u skarżącego przeciwwskazań zdrowotnych do dalszego kierowania przez niego pojazdami. Podejrzenie, że stan zdrowia kierowcy uniemożliwia kierowanie pojazdem może opierać się na informacji o złym stanie zdrowia kierowcy albo zaobserwowania u kierowcy objawów choroby stanowiącej przeciwwskazania do kierowania pojazdami. W takiej sytuacji Starosta winien skierować na badania lekarskie osobę, co do której powziął wiarygodną informację o zastrzeżeniach w stanie zdrowia tej osoby, mogących powodować niezdolność do prowadzenia pojazdów. Odnosząc się natomiast do zawartego w odwołaniu argumentu K. P. o byciu przez niego całkowitym abstynentem, co ma potwierdzać zaświadczenie lekarskie o systematycznym zgłaszaniu się do Poradni Psychiatryczno – Psychologicznej i zachowywaniu całkowitej abstynencji od roku 2002 po implantowaniu disulfiranu organ wyjaśnił, że biegli prócz choroby alkoholowej ustalili u skarżącego również innego rodzaju objawy mogące wskazywać na występowanie przeciwwskazań zdrowotnych do prowadzenia pojazdów mechanicznych. W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego K. P. podniósł, że brak jest przesłanek do skierowania go na badania lekarskie mające doprowadzić do ustalenia czy jest on zdolny do prowadzenia pojazdów, gdyż nie tylko stan jego zdrowia nie uzasadnia tego wniosku ale również niespowodowanie przez niego żadnej kolizji drogowej. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podkreślając, że ujawnione u skarżącego obawy mogą mieć wpływ na bezpieczeństwo ruchu drogowego a Starosta miał obowiązek skierować go na badania lekarskie w celu ustalenia istnienia bądź braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Dodał, że uprawniony lekarz na podstawie badania lekarskiego wydaje orzeczenie lekarskie stwierdzające brak lub istnienie przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Badanie to nie stanowi zatem drogi do pozbawienia kierowcy uprawnień do kierowania pojazdami a jedynie zmierza do ustalenia stanu zdrowia badanego i możliwości jego dalszego uczestnictwa w ruchu drogowym w charakterze kierowcy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Wojewódzki Sąd Administracyjny zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. (Dz. U. Nr 153, poz.1270) - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.) sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej i bada legalność zaskarżonego aktu administracyjnego stosownie do przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) nie będąc w sprawowaniu tej kontroli związany zarzutami skargi, jej wnioskami oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). W ramach tej kognicji Sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu administracyjnego nie naruszono przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania. Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarga jest uzasadniona. W przedmiocie obowiązku poddania się badaniom lekarskim w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem stanowi art. 122 ust. 1 pkt od 1 do 6 ustawy Prawo o ruchu drogowym, wyróżniając sytuacje gdy obowiązek ten powstaje z uwagi na skierowanie na badanie przez organ kontroli ruchu drogowego lub w skutek wydania decyzji przez starostę oraz sytuacje obowiązku poddania się badaniu z uwagi na ubieganie się o wydanie prawa jazdy, wskutek zawiadomienia powiatowego lub wojewódzkiego zespołu do spraw orzekania o stopniu niepełnosprawności odnośnie osób niepełnosprawnych posiadających prawo jazdy lub pozwolenie na kierowanie tramwajem i w przypadku ubiegania się o przywrócenie uprawnienia do kierowania pojazdem cofniętego ze względu na stan zdrowia. Obowiązek ten dotyczy również kandydatów na instruktora lub egzaminatora osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami. Będący podstawą zaskarżonej decyzji pkt 4 w/w artykułu o skierowaniu na badania lekarskie na mocy decyzji starosty kierującego pojazdem w przypadkach nasuwających zastrzeżenia co do jego stanu zdrowia w żaden sposób nie uzależnia wydania decyzji od wniosku uprawnionego podmiotu, co zdaje się przesądzać treść i uzasadnienie wydanych w sprawie decyzji. Ustawa Prawo o ruchu drogowym nie przewiduje uprawnienia do skierowania na badania lekarskie przeprowadzone w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem dla prokuratora, stąd zalegający w aktach wniosek Prokuratora z dnia 15.04.2008r. skierowany do Starosty o wszczęcie postępowania administracyjnego o odebranie K. P. uprawnień do kierowania pojazdami mechanicznymi organ winien potraktować zgodnie z art. 182 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) jako wniosek o wszczęcie postępowania w celu usunięcia stanu niezgodnego z prawem. Inaczej rzecz ujmując, jako sygnalizację właściwemu organowi potrzebę wszczęcia postępowania, ale co istotne, organ prowadzi takie postępowanie z urzędu zgodnie z wszelkimi zasadami wyrażonymi w Kodeksie postępowania administracyjnego (podobnie w tezie wyroku WSA w Krakowie z dnia 8.10.2007r. III SA/Kr 382/060). Tymczasem orzekające w sprawie organy nie podjęły żadnych w sprawie czynności wymaganych przepisem art. 7 i 77 § 1 kpa, obligujących organ do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego. Poprzestały jedynie na analizie pisma Prokuratora, a zawarte w piśmie twierdzenia przyjęły za przesłankę z art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy Prawo o ruchu drogowym wystarczającą do wydania decyzji w sprawie. Przepis ten został tak zredagowany, że po pierwsze, musi istnieć przesłanka materialnoprawna w postaci "nasuwających się zastrzeżeń co do stanu zdrowia", a po drugie, zastrzeżenia te muszą być potwierdzone w wyniku przeprowadzonego postępowania, które kończy decyzja w przedmiocie skierowania na badania lekarskie (podobnie w wyroku NSA w Warszawie z 21.12.2005r. I OSK 79/05). To organ administracyjny właściwy w przedmiocie wydania tego rodzaju decyzji ma posiadać zastrzeżenia na podstawie przeprowadzonego przez siebie postępowania dowodowego. Co ważne, to w postępowaniu administracyjnym muszą zostać ustalone okoliczności uprawdopodobniające istnienie stanów chorobowych, wpływających na zdolność psychofizyczną do kierowania pojazdami. Zaznaczyć należy, że organ odwoławczy, który zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego jest również organem merytorycznie rozpoznającym sprawę może zgodnie z art. 136 kpa przeprowadzić na żądanie strony lub z urzędu dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo zlecić przeprowadzenie tego postępowania organowi, który wydał decyzję. Tymczasem, Samorządowe Kolegium Odwoławcze, co prawda w porównaniu do uzasadnienia decyzji I instancji zdecydowanie rozbudowało rozważania prawne, w ten sposób szerzej ustosunkowując się do istoty rozstrzygnięcia, niemniej jednak nie poprzedziło rozważań, tak jak organ I instancji, jakimikolwiek czynnościami dowodowymi, opierając się przy wydaniu rozstrzygnięcia jedynie na wniosku prokuratora. W związku z powyższym, w ocenie Sądu orzekające w sprawie organy dopuściły się naruszenia prawa procesowego w rozumieniu art. 145 § 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w sposób, który mógł mieć wpływ na wynik sprawy, gdyż zaniechając prowadzenia jakiegokolwiek postępowania dowodowego (zgodnie z wymogami art. 7 i 77 Kpa) nie poczyniły w sprawie ustaleń, co skutkuje niemożnością dokonania przez Sąd oceny legalności postępowania. Odnośnie ponownego postępowania organu I instancji organ powinien przeprowadzić go zgodnie według powyższych wskazówek Sądu, zachowując wymogi Kodeksu postępowania administracyjnego, zwłaszcza w zakresie postępowania dowodowego, a na podstawie wyników tego postępowania powinien wydać decyzję w przedmiocie skierowania K. P. na badania lekarskie przeprowadzone w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania przez niego pojazdami. W pkt II wyroku Sąd orzekł na podstawie art. 152 p.p.s.a.