III SA/Kr 896/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Jakubiec (spr.) Sędziowie WSA Tadeusz Wołek WSA Janusz Kasprzycki Protokolant Honorata Kuźmicka-Wełna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 lipca 2012 r. sprawy ze skargi M. S. na rozkaz personalny Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia 27 maja 2011 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby skargę oddala Zaskarżonym przez M. S. rozkazem personalnym z dnia 27 maja 2011 r. Nr [...] Komendant Wojewódzki Policji w K. na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000r., Nr 98, póz. 1071 ze zm.) uchylił rozkaz personalny nr [...] Komendanta Miejskiego Policji w T. z [...] 201 1 r. w części dotyczącej daty zwolnienia ze służby w Policji M. S. i ustalił tę datę na dzień 31. 05. 2011 r., uchylił następnie rozkaz w części dotyczącej nagrody rocznej za 2011 r. i ustalił jej wysokość na 5/12 jednomiesięcznego uposażenia, w pozostałej części utrzymując rozkaz w mocy. Rozkaz został wydany w następujących okolicznościach stanu faktycznego: Pismem z dnia 18. 02.2011 r. M. S. wniósł do Komendanta Miejskiego Policji w T. raport, w którym wniósł o zwolnienie go ze służby w Policji z dniem 18.02.2011r., motywując wniosek problemami zdrowotnymi psychicznymi i urologicznymi, które uniemożliwiają mu pracę w Policji. Komendant Miejski Policji w T. rozkazem z dnia [...] 2011 r. Nr [...] wydanym na podstawie art. 41 ust. 3 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz.U. z 2007r., Nr 43, poz. 277 ze zm.) zwolnił ze służby w Policji będącego w służbie stałej M. S., dzielnicowego Zespołu ds. Prewencji w R., wskazując, że na podstawie art. 110 ust. 1 - 2, 4 pkt 3 ustawy o Policji przysługuje mu nagroda roczna za rok 2011 w wysokości 1/12 jednomiesięcznego uposażenia + 18/30 z 1/12 jednomiesięcznego uposażenia. W uzasadnieniu organ wskazał, że zwolnienie nastąpiło na wniosek skarżącego. Odwołując się od powyższego rozkazu M. S., wnosząc o uchylenie rozkazu, podniósł, że działał pod wpływem presji kolegów z pracy i nie było jego faktyczną wola złożenie wniosku o zwolnienie ze służby. Komendant Wojewódzki Policji po rozpoznaniu odwołania wydał opisany na wstępie rozkaz. Organ zauważył, że zgodnie z treścią art. 41 ust. 3 ustawy o Policji policjanta zwalnia się ze służby w terminie do 3 miesięcy od dnia pisemnego zgłoszenia przez niego wystąpienia ze służby. Oznacza to, że w przypadku złożenia przez policjanta wniosku o zwolnienie ze służby, obowiązkiem organu jest wydanie decyzji w przedmiocie zwolnienia policjanta, nie później niż w terminie do 3 miesięcy od daty złożenia wniosku. Z uwagi na kategoryczne sformułowanie tego przepisu, organ nie ma możliwości wydania innego rozstrzygnięcia. Rozwiązanie takie ma na celu bowiem ochronę niekwestionowanego prawa policjanta do wystąpienia ze służby. Innymi słowy, policjant ma prawo żądać rozwiązania z nim stosunku służbowego, a organ zobowiązany jest wydać w zakreślonym terminie stosowną decyzję o zwolnieniu funkcjonariusza ze służby. Decyzja zwalniająca ze służby w Policji zawiera, jako jeden z istotnych elementów decyzji administracyjnej wskazanych w art. 107 § l kpa, podstawę prawną rozstrzygnięcia. Jak zauważył organ, w rozpoznawanej sprawie bezspornym jest, że skarżący w dniu 18 lutego 2011 r. złożył stosowny raport o zwolnienie go ze służby z dniem 18 lutego 2011 r. Stąd też Komendant Miejski Policji w T. zobligowany był do wydania decyzji o zwolnieniu skarżącego ze służby w Policji, przy czym podstawą takiego rozstrzygnięcia mógł być wyłącznie art. 41 ust. 3 ustawy o Policji. Organ wyjaśnił przy tym, że występując o rozwiązanie z nim stosunku służbowego, skarżący złożył oświadczenie woli skierowane do określonego adresata, to jest do przełożonego właściwego w sprawach osobowych. Ustawa o Policji i inne przepisy prawa administracyjnego nie regulują zasad składania oświadczeń woli w administracyjnoprawnych stosunkach służbowych i dlatego też należy przyjąć, że żądanie zwolnienia ze służby w Policji jest oświadczeniem woli w rozumieniu przepisów Kodeksu cywilnego. Zgodnie bowiem z treścią art. 61 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz.U. z 1964r., Nr 16, póz. 93 ze zm.) oświadczenie woli, które ma być złożone innej osobie, jest złożone z chwilą, gdy doszło do niej w taki sposób, że mogła skutecznie zapoznać się z jego treścią. Z kolei odwołanie oświadczenia jest skuteczne, gdy dotarło do adresata jednocześnie z tym oświadczeniem lub wcześniej. Natomiast uchylenie się od skutków prawnych złożonego oświadczenia woli dopuszczalne jest tylko w przypadku, gdy zachodzi jedna z wad oświadczenia woli, określonych w art. 82-87 k c. Organ zauważył, odnosząc przepisy te do sprawy, iż w celu zbadania zarzutów policjanta, czy przy składaniu raportu o zwolnienie nie wystąpiły przesłanki określone w art. 82 i 87 k.c.- to jest czy przy składaniu raportu M. S. działał świadomie i czy jego decyzja nie została podjęta pod wpływem groźby - zostało wszczęte postępowanie wyjaśniające. W ramach tego postępowania przesłuchano skarżącego M. S. oraz nadkom. T. B. - Komendanta Komisariatu Policji w T., st. asp. J. L. – kierownika Posterunku Policji w R. oraz asp. szt. S. F. - funkcjonariusza Posterunku Policji w R. W zeznaniu M. S. podtrzymał zarzuty o wywieraniu na niego nacisku w celu złożenia przez niego raportu o zwolnienie ze służby w Policji. Podał, iż przekazano mu, że i tak będzie zwolniony, a tylko od niego zależy w jaki sposób, czy dyscyplinarnie czy na raport. Dodał, że Kierownik dodatkowo namawiał go do napisania raportu, bo "tak będzie lepiej". Ponadto oświadczył, że miał mętlik w głowie i nie mógł zebrać myśli. Jego zdaniem przedstawiono o mu propozycję albo podpisze raport albo na 48 godzin pójdzie do aresztu. Okoliczności wniosku o zwolnienie ze służby wiązały się bowiem ze zdarzeniem podejrzenia wobec skarżącego kradzieży paliwa mającego być przeznaczonym do samochodu służbowego. Ponadto przesłuchano na tę okoliczność nadkom. T. B. st. asp. J. L., którzy byli obecni przy składaniu przez. M. S. raportu o zwolnienie. Z ich zeznań wynika, że wymieniony był podłamany zaistniałą sytuacją a po okazaniu mu filmu z monitoringu przyznał się do kradzieży paliwa. Ich zdaniem był w pełni świadomy podejmowanych decyzji i w tamtym momencie podjął najlepszą dla siebie decyzję, która skutkowała uniknięciem postępowania dyscyplinarnego. Ponadto asp. szt. S. F. zeznał, że M. S. jest osobą zrównoważoną psychicznie, pogodną i nie widział u niego nigdy niepokojących oznak zaburzeń psychicznych. Organ odwoławczy, biorąc powyższe pod uwagę, stwierdził, że nie znalazł potwierdzenia zarzutów o ewentualnym wywieraniu na skarżącego wpływu na wniosek o zwolnienie ze służby. Zauważył przy tym, że w niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki do uchylenia się od skutków oświadczenia woli na podstawie kodeksu cywilnego. Nie można wskazać działania na podstawie groźby, czy w stanie psychicznym wyłączającym świadome podjęcie decyzji. Skarżący mógł działać pod wpływem emocji a ponadto kierować się zamiarem uniknięcia odpowiedzialności dyscyplinarnej. M. S. wniósł do Sądu skargę na w/w decyzję, zarzucając jej naruszenie art. 107 § 1 kpa poprzez niewskazanie podstawy prawnej rozstrzygnięcia, art. 7 poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, 77 kpa poprzez niewyczerpujące rozpatrzenie zebranego materiału w sprawie oraz naruszenie art. 41 ust. 3 ustawy o Policji. Na tej podstawie wniósł o uchylenie zaskarżonego rozkazu. Generalnie w uzasadnieniu skargi przyjął, że w odwołaniu od rozkazu Komendanta Miejskiego Policji w T. cofnął oświadczenie o zamiarze rezygnacji ze służby w Policji a organ winien to cofnięcie ocenić przez pryzmat okoliczności zdarzenia mającego związek z postępowaniem wobec skarżącego o podejrzenie kradzieży przez niego paliwa. W szczególności skarżący zarzucił, że organ nie wziął pod uwagę dowodu w postaci nagrania z monitoringu stacji kolejowej świadczącego o nieuzasadnionym podejrzeniu popełnienia przez skarżącego czynu zabronionego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie. Na rozprawie w dniu 05.07.2012r. pełnomocnik skarżącego wyjaśnił, że skarżący, składając oświadczenie woli nie działał swobodnie, lecz pod wpływem presji. Dodał, że w jego ocenie oświadczenie zostało złożone dla pozoru, upatrując pozorności tego oświadczenia w tym, że nie zostały podane prawdziwe powody ale skarżący wskazał na swój stan zdrowia. Dodał też, że faktycznie skarżący złożył oświadczenie celem uniknięcia odpowiedzialności dyscyplinarnej albowiem został uznany za winnego kradzieży 10 litrów oleju napędowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a., sąd administracyjny bada legalność zaskarżonej decyzji, to jest jej zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd nie posiada natomiast kompetencji do oceny celowości oraz słuszności skarżonego rozstrzygnięcia. Zgodnie z przepisem 134 § 1 p.p.s.a. wojewódzki sąd administracyjny orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że sąd ma obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji nawet wówczas, gdy dany zarzut nie zostanie podniesiony w skardze. Rozpoznając skargę w tak zakreślonej kognicji, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się, aby w zaskarżonym rozkazie zostało naruszone prawo materialne oraz przepisy postępowania administracyjnego, w stopniu uzasadniającym uchylenie bądź stwierdzenie nieważności zaskarżonego rozkazu. Ściślej ujmując, Sąd nie podziela zarzutów skarżącego w zakresie wad procesowych zawartych w postępowaniu administracyjnym. Zastrzeżeń nie budzi również prawidłowość ustalenia stanu faktycznego. Zgodnie z treścią art. 41 ust. 3 ustawy o Policji policjanta zwalnia się ze służby w terminie do trzech miesięcy od dnia pisemnego zgłoszenia przez niego takiego wystąpienia. Brzmienie tego przepisu wskazuje na obligatoryjność zwolnienia ze służby, w przypadku pisemnego zgłoszenia przez policjanta wystąpienia ze służby. Ocenę tę uzasadnia treść przepisu art. 41 ust. 1, zwłaszcza użycie zwrotu "zwalnia się...", jaki przeciwstawienie brzmienia art. 41 ust. 1 przepisowi art. 41 ust. 2, którego dyspozycja brzmi "można zwolnić...". Zwolnienie ze służby jest, z mocy art. 41 ust. 3 ustawy o Policji, konsekwencją zgłoszenia przez policjanta pisemnego wystąpienia ze służby w Policji. Wskazany przepis potwierdza zasadę dobrowolności służby w Policji, bowiem decydujące znaczenie ma oświadczenie woli o zgłoszeniu się do służby, jak i wystąpieniu z niej. W rozpoznawanej sprawie bezsporne jest, że M. S. zgłosił chęć wystąpienia ze służby w dniu 18 lutego 2011r., a organ zrealizował żądanie strony, wydając decyzję o jego zwolnieniu ze służby na podstawie art. 41 ust. 3 powołanej ustawy o Policji. Słusznie organ odwoławczy przyjął, iż wniosek o zwolnienie ze służby winien być potraktowany jako oświadczenie woli skarżącego, w rozumieniu przepisów prawa cywilnego. Wskazać w tym względzie należy na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z 05 grudnia 2011r. sygn. akt I OPS 4/11, w tezie której Sąd wyraził pogląd, iż pisemne zgłoszenie przez funkcjonariusza wystąpienia ze służby, na podstawie art. 60 ust. 3 ustawy z dnia 24 maja 2002r. o Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz Agencji Wywiadu (Dz.U. Nr 74, poz. 676 ze zm.) jest oświadczeniem woli, do którego ma zastosowanie art. 61 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964r. Kodeks cywilny (Dz.U. Nr 16, poz. 93 ze zm.). Co prawda uchwała została podjęta na tle ustawy o Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz Agencji Wywiadu a niniejsza sprawa dotyczy zwolnienia ze służby na tle ustawy o Policji, niemniej jednak łączy te dwie sprawy fakt, iż ustawodawca nie określił charakteru prawnego wniosku o zwolnienie ze służby jak i konsekwencji ewentualnego cofnięcia tego wniosku na kanwie obu rodzajów służb.. Wskazać należy, że zgodnie z art. 61 Kodeksu cywilnego oświadczenie woli, które ma być złożone innej osobie, jest złożone z chwilą, gdy doszło do niej w taki sposób, że mogła skutecznie zapoznać się z jego treścią. Odwołanie takiego oświadczenia jest skuteczne, jeżeli dotarło do adresata jednocześnie z tym oświadczeniem lub wcześniej. Z treści cytowanego przepisu wynika, iż oświadczenie woli złożone drugiej stronie wiąże osobę, która oświadczenie takie złożyła. Może być ono skutecznie odwołane tylko za zgodą adresata. M. S. nie odwołał oświadczenia o zwolnieniu ze służby w rozumieniu wyżej wskazanego przepisu. Odnosząc się do wskazywanych przez skarżącego okoliczności złożenia wniosku o zwolnienie ze służby jakoby działał pod wpływem przymusu lub groźby rozpoznać trzeba okoliczności te z punktu widzenia wad oświadczenia woli. W tej kwestii podobnie, skoro ani ustawa o Policji ani przepisy prawa administracyjnego nie regulują tej problematyki należy stosować przepisy Kodeksu cywilnego dotyczące składania oświadczeń woli oraz wad oświadczeń woli (por. wyrok WSA z 14.10.2010r. sygn. akt II SA/Wa 473/10). Zgodnie z art. 82 kc nieważne jest oświadczenie woli złożone przez osobę, która z jakichkolwiek powodów znajdowała się w stanie wyłączającym świadome albo swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli. Dotyczy to w szczególności choroby psychicznej, niedorozwoju umysłowego albo innego, chociażby nawet przemijającego, zaburzenia czynności psychicznych. Wskazać też trzeba, że przyczyna wyłączająca swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli musi tkwić w samym oświadczającym, a nie w sytuacji zewnętrznej w jakiej się znalazł. Brak swobody musi być odniesiony do okoliczności wewnętrznych, a nie zewnętrznych; przyczyna wyłączająca swobodne podjęcie decyzji musi być umiejscowiona w samym podmiocie składającym oświadczenie, a nie w sytuacji zewnętrznej, w jakiej ta osoba została postawiona W rozpoznawanej sprawie brak jest dowodu, że w chwili składania oświadczenia woli o zwolnieniu ze służby skarżący znajdował się w stanie wyłączającym świadome i swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli. Organ odwoławczy przeprowadził w tym przedmiocie szczegółowe i wnikliwe postępowanie dowodowe. Podsumowując, skarżący nie wykazał, by składając raport o zwolnienie w dniu 18.02.2011r. działał w stanie wyłączającym świadome podjęcie decyzji i wyrażenie woli, czy dla pozorności czego konsekwencją byłaby nieważność wniosku o zwolnienie ze służby, a zatem jego zarzuty dotyczące rozkazu o zwolnieniu nie zasługują na uwzględnienie. Ponadto zgodzić się należy z organem co do tego, że skarżący składając raport o zwolnienie ze służby w Policji był świadomy treści składanego raportu. Żądał natychmiastowego (dniem złożenia wniosku) rozwiązania stosunku służbowego, co de facto jest możliwe tylko w oparciu o art. 41 ust. 3 powołanej ustawy o Policji nie zaś w oparciu o art. 41 ust. 2 pkt 4 tej ustawy. W przypadku bowiem zwolnienia policjanta ze służby na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 4 niezbędnym jest przeprowadzenie analizy aktowej celem ustalenia czy rzeczywiście strona posiada 30-letnią wysługę, a niejednokrotnie wystąpienie do Zakładu Emerytalno – Rentowego celem wyjaśnienia wątpliwości. Wobec powyższego Sąd oddalił skargę M. S. na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.