III SA/Kr 898/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janusz Kasprzycki Sędziowie WSA Katarzyna Marasek-Zybura (spr.) WSA Elżbieta Czarny-Drożdżejko po rozpoznaniu w dniu 15 grudnia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A Sp. z o.o. z siedzibą w K na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 15 kwietnia 2021 r., znak: [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz A Sp. z o.o. z siedzibą w K kwotę 387 zł /trzysta osiemdziesiąt siedem złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania. W wyniku kontroli drogowej przeprowadzonej w dniu 23 października 2020 r. w miejscowości W, Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego, decyzją z dnia [...] 2020 r., nr [...], nałożył na A Sp. z o.o. z siedzibą w K (dalej: skarżąca), karę pieniężną w kwocie 1 000 zł, w związku z popełnieniem przez nią naruszenia określonego pod Ip. 6.1.5 załącznika nr 3 do ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz.U. z 2019 r., poz. 2140, z późn. zm., dalej u.t.d.). Skarżąca w dniu 13 stycznia 2010 r. wniosła od w/w decyzji odwołanie, zarzucając decyzji organu I instancji naruszenie art. 92c ust. 1 u.t.d. oraz art. 189f § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r., poz. 735, dalej: k.p.a.). Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia 15 kwietnia 2021 r. nr [...] zaskarżoną decyzję utrzymał w całości w mocy. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż ostatnie badanie okresowe kontrolowanego pojazdu miało miejsce w dniu 6 marca 2020 r. i podczas tego badania w pojeździe zamontowane były opony o rozmiarze 315/70 R22,5. Natomiast w trakcie kontroli stwierdzono, że w pojeździe zamontowane są opony 315/80 R 22,5. Zdaniem organu, skarżąca, będąc profesjonalnym podmiotem obrotu gospodarczego, winna wiedzieć, iż taka zmiana powoduje konieczność przeprowadzenia ponownej kalibracji tachografu cyfrowego, ponieważ zapisywane dane mogą nie odzwierciedlać rzeczywistego stanu pracy pojazdu. W związku z powyższym kara nałożona na stronę jest zasadna. Organ wskazał dodatkowo, że podczas kontroli sporządzono protokół oględzin pojazdu oraz sporządzono dokumentację fotograficzną, które potwierdzają ustalony w sprawie stan faktyczny. Organ podał także, że kierowca podpisał bez uwag protokół kontroli, w którym wskazane jest stwierdzone naruszenie. Dalej organ wskazał, że z dowodu rejestracyjnego pojazdu wynika, iż skarżąca jest właścicielem pojazdu od dnia 26 sierpnia 2020 r., natomiast kontrola miała miejsce w dniu 23 października 2020 r. W związku z tym, skarżąca, będąc profesjonalnym podmiotem obrotu gospodarczego, winna sprawdzić stan techniczny pojazdu, którym jej kierowcy wykonują zadania przewozowe. Dodatkowo skarżąca powinna mieć wiedzę, iż zmiana rozmiaru opon powoduje konieczność "kalibracji" tachografu. W związku z tym, okoliczność zmiany właściciela pojazdu, nie ma znaczenia w sprawie Organ wskazał, że w jego ocenie, przepisy art. 92c u.t.d. oraz art. 189e i 189f k.p.a., nie mają zastosowania w niniejszej sprawie. Organ podniósł, że art. 189f k.p.a. nie znajduje zastosowania w niniejszej sprawie, gdyż podlega on wyłączeniu na podstawie przepisu art. 189a § 2 pkt 2 k.p.a. wobec odrębnego uregulowania art. 92c ust. 1 ustawy o transporcie drogowym. Na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego, skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, złożyła A Sp. z o.o., wnosząc o jej uchylenie w całości, uchylenie decyzji organu I instancji oraz zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego wg norm prawem przepisanych. Skarżąca zarzuciła wskazanej decyzji naruszenie przepisów: -art. 7 oraz 77 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez niewyjaśnienie przez Organ wszystkich istotnych okoliczności niniejszej sprawy, a w szczególności niewyjaśnienie przez Organ okoliczności związanych z tym, iż naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których skarżąca nie mogła przewidzieć tj. działań poprzedniego właściciela pojazdu, który wymienił opony w pojeździe na rozmiar inny, niż rozmiar opon wskazany przy ostatnim przeglądzie tachografu; -art. 92c ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, poprzez nałożenie na skarżącą kary pieniężnej, w sytuacji gdy okoliczności sprawy wskazują na to, iż skarżąca nie miała wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło na skutek zdarzeń i okoliczności, których skarżąca nie mogła przewidzieć tj. działań poprzedniego właściciela pojazdu, który wymienił opony w pojeździe na rozmiar inny, niż rozmiar opon wskazany przy ostatnim przeglądzie tachografu; -art. 189a § 2 pkt 2 i art. 189f § 1 i 2 kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez ich błędną wykładnię przez Organ i uznanie, iż przepis art. 189f § 1 i 2 kodeksu postępowania administracyjnego nie ma zastosowania w niniejszej sprawie, w sytuacji gdy przepis ten podlega zastosowaniu dla kar wymierzanych na podstawie ustawy o transporcie drogowym, a odstąpienie od nałożenia na skarżącą kary pieniężnej i poprzestanie na pouczeniu jest uzasadnione z uwagi na znikome naruszenie prawa oraz usunięcie naruszenia przez skarżącą, jak też jest uzasadnione z uwagi na usunięcie naruszenia i spełnienie celów kary przez samo pouczenie. W odpowiedzi organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zajęte w sprawie. Zdaniem organu zebrany w sprawie materiał dowodowy jest kompletny i uwzględnia wszystkie istotne okoliczności sprawy. Organ wskazał, że zaskarżona decyzja spełnia wszystkie wymagania wskazane w przepisie art. 107 § 3 k.p.a. Uzasadnienie faktyczne zaskarżonej decyzji zawiera wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, zważył co następuje: Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 2167) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 - dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego w sposób, który miał wpływ na wynik sprawy bądź przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Skarga zasługuje na uwzględnienie. Ustawodawca w dziale IVA kodeksu postępowania administracyjnego uregulował zagadnienia dotyczące nakładania lub wymierzania administracyjnych kar pieniężnych lub udzielania ulg w ich wykonaniu (art. 189a § 1). Przepisy tego działu mają charakter ogólny, a więc znajdują zastosowanie, o ile przepisy odrębne nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 189a § 2 k.p.a., wyłączenie stosowania przepisów kodeksu, wymaga uregulowania w przepisach odrębnych: 1) przesłanek wymiaru administracyjnej kary pieniężnej, 2) odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej lub udzielenia pouczenia, 3) terminów przedawnienia nakładania administracyjnej kary pieniężnej, 4) terminów przedawnienia egzekucji administracyjnej kary pieniężnej, 5) odsetek od zaległej administracyjnej kary pieniężnej, 6) udzielania ulg w wykonaniu administracyjnej kary pieniężnej. W u.t.d. także zawarto przepisy odnoszące się do problematyki administracyjnych kar pieniężnych, co nastąpiło w rozdziale 11 tej ustawy. Zgodnie z art. 92a ust. 1, podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 12 000 złotych za każde naruszenie, z tym że przedsiębiorca prowadzący pośrednictwo przy przewozie osób z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 5000 złotych do 40 000 złotych za każde naruszenie. Suma kar pieniężnych, o których mowa w ust. 1, nałożonych za naruszenia stwierdzone podczas jednej kontroli drogowej, nie może przekroczyć kwoty 12 000 złotych (art. 92a ust. 3 u.t.d.). W myśl art. 92a ust. 7 u.t.d., wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego, o których mowa w ust. 1, wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia, a w przypadku niektórych naruszeń, numer grupy naruszeń oraz wagę naruszeń, wskazane w załączniku I do rozporządzenia Komisji (UE) 2016/403: 1) popełnionych przez podmiot wykonujący przewóz drogowy określa lp. 1-9, 2) popełnionych przez przewoźnika drogowego w związku z wykonywaniem transportu drogowego określa lp. 10 - załącznika nr 3 do ustawy. Równocześnie w art. 92b i 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d., określono przypadki, w których, pomimo wystąpienia naruszenia przepisów o transporcie drogowym, podmiot wykonujący przewóz drogowy nie ponosi z tego tytułu odpowiedzialności. Przepis art. 92b u.t.d. dotyczy stanów faktycznych związanych z naruszeniem przepisów o czasie prowadzenia pojazdów, wymaganych przerwach i okresach odpoczynku. Przedmiotem postępowania przed organami administracyjnymi w niniejszej sprawie nie było tego rodzaju naruszenie. Pozostałe przesłanki egzoneracyjne zostały określone w art. 92c ust. 1 u.t.d., zgodnie z którym: 1. Nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli: 1) okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć, lub 2) za stwierdzone naruszenie na podmiot wykonujący przewozy została nałożona kara przez inny uprawniony organ, lub 3) od dnia ujawnienia naruszenia upłynął okres ponad 2 lat. W niniejszej sprawie należało rozważyć, czy w u.t.d. uregulowano zagadnienia dotyczące odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej lub udzielenia pouczenia. Udzielenie odpowiedzi pozytywnej prowadziłoby do wniosku, że w tej sprawie organ rozpatrujący sprawę winien zbadać jedynie, czy wystąpiły przesłanki egzoneracyjne z art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d., pomijając ocenę sprawy pod kątem zastosowania art. 189f kodeksu postępowania administracyjnego, normującego instytucję odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestania na pouczeniu. Zajęcie przeciwnego stanowiska skutkowałoby obowiązkiem organu do weryfikacji, czy w sprawie znajduje zastosowanie nie tylko art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. ale także art. 189f k.p.a., przy uwzględnieniu zasad dotyczących rozkładu ciężaru dowodu. Organ II instancji uznał, że w u.t.d. uregulowano zagadnienia określone w art. 189a § 2 pkt 2 k.p.a. wobec czego art. 189f k.p.a. nie znajduje zastosowania w postępowaniach odnoszących się do naruszenia przepisów o transporcie drogowym. W ocenie Sądu brak jest podstaw do przyjęcia, że regulacja zakładająca niewszczynanie postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, względnie umorzenia postępowania już wszczętego z powodu wystąpienia przesłanek egzoneracyjnych określonych w art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d., jest tożsama z instytucjami odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej lub udzielenia pouczenia, o których mowa w art. 189a § 2 pkt 2 k.p.a. W pierwszej kolejności podnieść należy, że odstąpienie od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej lub udzielenie pouczenia może nastąpić po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego. Tymczasem przepis u.t.d. jako zasadę przewiduje niewszczynanie postępowania. W sytuacji wszczęcia postępowania na podstawie u.t.d. należy przyjąć, że jego kontynuowanie jest bezprzedmiotowe. Ustawodawca w art. 189f k.p.a. określił przesłanki odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i udzielenia pouczenia. Z treści przepisów art. 189f k.p.a. wynika, że dotyczy on przypadków gdy naruszenie prawa nastąpiło z przyczyn, na których wystąpienie strona miała wpływ tj. nie występuje sytuacja, że powstanie naruszenia powstało z przyczyn całkowicie niezależnych od strony. Przeciwną regulację tego zagadnienia zawiera art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ugruntowany jest pogląd, że "przepis art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. odnosi się jedynie do wyjątkowych sytuacji i to takich, w których doświadczony i profesjonalny podmiot wykonujący przewóz drogowy przy zachowaniu najwyższej staranności i przezorności nie był w stanie przewidzieć" (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 maja 2021 r., sygn. II GSK 734/18, LEX nr 3195033). Różnice pomiędzy art. 189f k.p.a., a 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. uwidaczniają się w konsekwencjach związanych z naruszeniem prawa. W pierwszym przypadku strona zostaje pouczona, co stanowi sankcję innego rodzaju. Sąd w niniejszej sprawie podziela pogląd Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, iż "nie można zapominać, że w świetle art. 92c ust. 1 u.t.d. nie dochodzi do wydania decyzji nakładającej jakąkolwiek karę, natomiast zastosowanie art. 189f § 1 lub 2 k.p.a. powoduje, że strona nie pozostaje wolna od ukarania, lecz zostaje jej udzielone pouczenie, a więc sankcja innego rodzaju" (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 lutego 2021 r., sygn. VI SA/Wa 1857/20, LEX nr 3164997). Zastosowanie pouczenia w zamierzeniu ustawodawcy ma mieć charakter prewencyjny w zakresie naruszania przepisów u.t.d. Natomiast na podstawie przepisów u.t.d. brak jest stwierdzenia jakiejkolwiek odpowiedzialności i nałożenia sankcji na podmiot wykonujący przewóz drogowy. Wobec powyższego brak jest podstaw do przyjęcia, że w u.t.d. uregulowano w jakimkolwiek zakresie zagadnienia odnoszące się do odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej lub udzielenia pouczenia, skutkiem czego organy w niniejszej sprawie winny dokonać oceny sprawy pod kątem zastosowania art. 189f k.p.a., czego jednakże nie uczyniły. Okoliczność, iż dane naruszenie zagrożone jest karą pieniężną bezwzględnie oznaczoną, pozostaje bez znaczenia dla ewentualnego zastosowania art. 189f k.p.a. Strona postępowania na etapie postępowania przed organem I instancji wskazała w piśmie z dnia 10 listopada 2020 r.: "ponadto niezwłocznie po przeprowadzonej kontroli i stwierdzeniu wyżej ujawnionych rozbieżności w rozmiarze opon, Przewoźnik zlecił dokonanie kalibracji tachografu zgodnie z odpowiednimi przepisami, czym usunął skutki zaistniałego naruszenia". Z twierdzeń strony wynika, że wymienione działanie podjęła przez wydaniem decyzji przez organ I instancji w dniu 31 grudnia 2020 r. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy winny dokonać ustaleń faktycznych w tym zakresie i dokonać oceny zgromadzonego materiału dowodowego pod kątem tego, czy zostały spełnione przesłanki do zastosowania art. 189f k.p.a. W tym stanie sprawy, uznając że skarga jest usprawiedliwiona, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a., uchylił decyzje organów obu instancji. O kosztach postępowania w pkt II sentencji wyroku, orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. Kwota zasądzona od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżącej spółki tytułem zwrotu kosztów postępowania, to suma uiszczonego przez skarżącą wpisu od skargi w kwocie 100 zł oraz opłaty za czynności adwokackie i opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.