III SA/Kr 90/25
WyrokWSA w Krakowie2025-06-25
Skład orzekający: Jakub Makuch, Katarzyna Marasek-Zybura, Ewelina Dziuban
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Samorządowe Kolegium Odwoławcze prawidłowo uchyliło decyzję organu pierwszej instancji w części dotyczącej zwrotu dotacji nienależnie pobranej w 2019 r. na uczniów mieszkających poza granicami Polski oraz dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem na zaliczki na podatek dochodowy od wynagrodzeń członków zarządu?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję SKO, uznając skargę za uzasadnioną. Wskazał, że SKO błędnie przyjęło, iż dotacja na uczniów mieszkających poza granicami Polski była nienależnie pobrana, ignorując fakt, że zezwolenia na nauczanie domowe wydane na podstawie wcześniejszych przepisów pozostawały w mocy i nie podlegały nowym wymogom Prawa oświatowego. Ponadto, Sąd uznał, że SKO nieprawidłowo zakwalifikowało wydatki na zaliczki na podatek dochodowy od wynagrodzeń członków zarządu jako wykorzystanie dotacji niezgodnie z przeznaczeniem, nie odnosząc się do złożonej przez skarżącą korekty rozliczenia dotacji, która wykazywała te środki jako przeznaczone na wynajem lokalu.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła zwrotu dotacji oświatowej przyznanej M. Sp. z o.o. na prowadzenie niepublicznej szkoły. Kontrola wykazała nieprawidłowości w pobieraniu i wykorzystaniu dotacji, co skutkowało decyzją Burmistrza o zwrocie części środków. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło częściowo decyzję organu pierwszej instancji, umarzając postępowanie w zakresie dotacji za 2018 r. z powodu przedawnienia oraz w części dotyczącej dotacji na ucznia P. C. za wrzesień 2019 r. Utrzymało jednak obowiązek zwrotu dotacji nienależnie pobranej w 2019 r. na uczniów mieszkających poza granicami Polski oraz dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem na zaliczki na podatek dochodowy od wynagrodzeń członków zarządu. Spółka wniosła skargę do WSA, kwestionując te rozstrzygnięcia.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta i Gminy Wieliczka. Zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Makuch Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Marasek-Zybura (spr.) Asesor WSA Ewelina Dziuban Protokolant Sekretarz Sądowy Monika Tuczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 czerwca 2025 r. sprawy ze skargi M. Sp. z o.o. z siedzibą w D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 7 listopada 2024 r. nr SKO.SW/4101/216/2024 w przedmiocie zwrotu dotacji I. uchyla zaskarżoną decyzję w punktach od 1 do 3; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie na rzecz strony skarżącej M. Sp. z o.o. z siedzibą w D. 6917 (słownie: sześć tysięcy dziewięćset siedemnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Zaskarżoną decyzją z dnia 7 listopada 2024 r. nr SKO.SW/4101/216/2024, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie na podstawie art. 60 pkt 1, art. 67 ust. 1, art. 252 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 869 z późn. zm., dalej: u.f.p.), art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 223 z późn. zm., dalej: u.f.z.o.), art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 1148 z późn. zm., dalej: u.p.o.), § 4 i 5 Uchwały Nr XLVI/552/2018 Rady Miejskiej w Wieliczce z dnia 23 stycznia 2018 r. w sprawie trybu udzielania i rozliczania dotacji dla publicznych i niepublicznych szkół i przedszkoli prowadzonych na terenie Gminy Wieliczka oraz trybu kontroli prawidłowości ich pobrania i wykorzystywania (Dz. Urz. Woj. Małop. z 2018 r., poz. 787) oraz art. 105 § 1 i art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 572 z późn. zm., dalej: k.p.a.), po rozpoznaniu odwołania M. Sp. z o.o. z siedzibą w D. (dalej: skarżąca), uchyliło decyzję Burmistrza Miasta i Gminy Wieliczka z dnia 31 lipca 2024 r., nr WSP.4431.17.22.2023, i orzekło w ten sposób, że:
1. określiło wysokość nienależnie pobranej dotacji w 2019 r. w kwocie 35.088,96 zł wraz z należnymi odsetkami liczonymi jak od zaległości podatkowych od dnia następującego po upływie 15 dni od otrzymania zaleceń pokontrolnych, tj. od dnia 2 listopada 2023 r. do dnia zapłaty włącznie,
2. określiło wysokość dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem w 2019 r. w kwocie 20 112,00 zł wraz z odsetkami określonymi, jak dla zaległości podatkowych liczonymi od dnia przekazania z budżetu Gminy Wieliczka dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem do dnia zwrotu włącznie,
3. nakazało skarżącej dokonać zwrotu dotacji wymienionych w pkt l i 2 wraz z odsetkami liczonymi według powyższych zasad na rachunek bankowy Gminy Wieliczka;
4. w pozostałym zakresie umarzyło postępowanie.
Powyższa decyzja została wydana w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.
W latach 2018-2019 skarżąca otrzymała z budżetu Gminy Wieliczka dotację na prowadzenie Niepublicznej Szkoły [...] M. W. w łącznej kwocie 2.602.789,72 zł. W 2018 r. na podstawie art. 26 ust. 1 ustawy o finansowaniu zadań oświatowych Gmina Wieliczka przekazała łącznie dotacje w wysokości 1.199.247,16 zł, w tym na kształcenie specjalne 414.298,90 zł. Wypłacana część dotacji za jeden miesiąc była ustalana w oparciu o informacje o liczbie uczniów przekazywane przez stronę na podstawie Uchwały Nr XLVI/552/2018 Rady Miejskiej w Wieliczce z dnia 23 stycznia 2018 r. w sprawie trybu udzielania i rozliczania dotacji dla publicznych i niepublicznych szkół i przedszkoli prowadzonych na terenie Gminy Wieliczka oraz trybu kontroli prawidłowości ich pobrania i wykorzystywania. W 2019 r. na podstawie art. 26 ust. 1 ustawy o finansowaniu zadań oświatowych Gmina Wieliczka przekazała łącznie dotacje w wysokości 1.403.542,56 zł, w tym na kształcenie specjalne 499.025,41 zł. Wypłacana część dotacji za jeden miesiąc była ustalana w oparciu o informacje o liczbie uczniów przekazywane przez stronę na podstawie wyżej wskazanej Uchwały Nr XLVI/552/2018 Rady Miejskiej w Wieliczce z dnia 23 stycznia 2018 r.
Kontrola przeprowadzona w okresie od dnia 15 maja 2023 r. do 31 sierpnia 2023 r. przez Burmistrza Miasta i Gminy Wieliczka w siedzibie Szkoły w Wieliczce oraz w Wydziale Szkół i Przedszkoli Urzędu Miasta i Gminy w Wieliczce, wykazała nieprawidłowości w pobieraniu dotacji. Ustalono, że skarżąca pobrała dotację w nadmiernej wysokości na ucznia, który faktycznie nie uczęszczał do szkoły oraz na ucznia z orzeczeniem o potrzebie kształcenia specjalnego objętego nauczaniem domowym, wobec którego, w związku z rezygnacją, szkoła faktycznie nie realizowała kształcenia specjalnego. Pobrano również dotację na ucznia stacjonarnego, który faktycznie realizował nauczanie domowe. Ponadto ustalono, że skarżąca nienależnie pobrała dotację na uczniów objętych nauczaniem domowym, którzy jednocześnie spełniali obowiązek szkolny uczęszczając do szkół stacjonarnych w miejscu zamieszkania poza granicami RP. Ponadto wykazano nieprawidłowości w wykorzystaniu dotacji w związku ze sfinansowaniem z dotacji wydatków na pokrycie zaliczki na podatek PIT-4R od wynagrodzenia członków Zarządu Spółki, albowiem wydatki te nie miały charakteru wydatków szkoły poniesionych w celu realizacji zadań w zakresie kształcenia, wychowania i opieki w rozumieniu art. 35 ustawy o finansowaniu zadań oświatowych. W toku kontroli stwierdzono również różnicę pomiędzy wydatkami przyjętymi do rozliczenia dotacji, a faktycznie poniesionymi wydatkami wynikającymi z potwierdzeń zapłaty, co stanowiło naruszenia art. 251 ust. 4 u.f.p., zgodnie z którym wykorzystanie dotacji następuje w szczególności przez zapłatę za zrealizowane zadania, na które dotacja była udzielona. Wyniki kontroli, zostały przedstawione w protokole kontroli nr [...] z dnia 31 sierpnia 2023 r.
Pismem z dnia 14 września 2023 r. skarżąca złożyła zastrzeżenia do ww. protokołu kontroli wraz z wyjaśnieniami. Zdaniem skarżącej, organ nie uwzględnił zgłoszonych zastrzeżeń.
W związku z brakiem zwrotu dotacji nienależnie pobranej, pobranej w nadmiernej wysokości w części dotyczącej ucznia z orzeczeniem o potrzebie kształcenia specjalnego, wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem oraz niewykorzystanej do końca roku budżetowego w wyznaczonym w wystąpieniu pokontrolnym terminie, w dniu 6 listopada 2023 r. wszczęto postępowanie administracyjne z urzędu w celu wydania decyzji określającej kwotę dotacji oświatowej podlegającej zwrotowi w części nienależnie pobranej w latach 2018 - 2019, pobranej w nadmiernej wysokości w 2019 roku, wykorzystanej niezgodne z przeznaczeniem w latach 2018 - 2019 oraz w części niewykorzystanej do końca roku budżetowego 2018 i 2019, o czym zawiadomiono skarżącą.
Po przeprowadzeniu postępowania, Burmistrz Miasta i Gminy Wieliczka, decyzją z dnia 31 lipca 2024 r.:
1. określił wysokość nienależnie pobranej dotacji w 2018 r. w kwocie 39.001,28 zł wraz z należnymi odsetkami liczonymi jak od zaległości podatkowych od dnia następującego po upływie 15 dni od otrzymania zaleceń pokontrolnych, tj. od dnia 2 listopada 2023 r. do dnia zapłaty włącznie,
2. określił wysokość nienależnie pobranej dotacji w 2019 r. w kwocie 35.088,96 zł wraz z należnymi odsetkami liczonymi jak od zaległości podatkowych od dnia następującego po upływie 15 dni od otrzymania zaleceń pokontrolnych, tj. od dnia 2 listopada 2023 r. do dnia zapłaty włącznie,
3. określił wysokość dotacji pobranej w nadmiernej wysokości w 2019 r. w kwocie 4.685,46 zł wraz z należnymi odsetkami liczonymi jak od zaległości podatkowych od dnia następującego po upływie 15 dni od otrzymania zaleceń pokontrolnych, tj. od dnia 2 listopada 2023 r. do dnia zapłaty włącznie,
4. określił wysokość dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem w 2018 r. w kwocie 29.259,07 zł wraz z odsetkami określonymi, jak dla zaległości podatkowych liczonymi od dnia przekazania z budżetu Gminy Wieliczka dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem do dnia zwrotu włącznie,
5. określił wysokość dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem w 2019 r. w kwocie 21.012,76 zł wraz z odsetkami określonymi, jak dla zaległości podatkowych liczonymi od dnia przekazania z budżetu Gminy Wieliczka dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem do dnia zwrotu włącznie,
6. nakazał dokonać zwrotu dotacji wymienionych w pkt 1 - 5 wraz z odsetkami.
W motywach rozstrzygnięcia, organ I instancji stwierdził występowanie trzech rodzajów dotacji oświatowej podlegającej zwrotowi: pobranej w nadmiernej wysokości, niewykorzystanej i wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem. Podkreślił, że skarżąca pobrała dotację w nadmiernej wysokości za miesiąc wrzesień 2019 r. na ucznia P. C., który posiadał orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego i był objęty nauczaniem domowym, a wobec którego, w związku ze zmianą szkoły, faktycznie nie realizowano już kształcenia specjalnego. Odnosząc się do dotacji nienależnie pobranej, wskazał, że wymienieni w decyzji uczniowie, realizując obowiązek szkolny poza szkołą, jednocześnie spełniali ten obowiązek uczęszczając do szkół stacjonarnych w kraju swojego zamieszkania poza granicami Polski. Organ zaznaczył, że uczeń nie może jednocześnie spełniać obowiązku szkolnego w dwóch systemach oświaty — polskim i zagranicznym, oraz że uczeń niemieszkający na terytorium RP podlega obowiązkowi szkolnemu kraju, w którym zamieszkuje, w związku z czym dotacja na tych uczniów została przez skarżącą nienależnie pobrana. Z kolei w zakresie dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem, organ I instancji zakwalifikował jako takie wydatki poniesione na pokrycie zaliczki na podatek dochodowy od wynagrodzenia członków zarządu spółki, będącej organem prowadzącym szkołę. Wyjaśnił, że odprowadzanie zaliczek na podatek dochodowy może być sfinansowane z dotacji oświatowej jedynie w sytuacji, gdy podatnik jest zatrudniony w danej placówce, a pobierane z tego tytułu wynagrodzenie stanowi podstawę wymiaru podatku. Dodatkowo wskazał, iż organem prowadzącym jest spółka z o.o., czyli osoba prawna, której wynagrodzenie nie jest objęte finansowaniem z dotacji, gdyż zgodnie z art. 35 u.f.z.o. z dotacji można pokryć jedynie wynagrodzenie osoby fizycznej prowadzącej szkołę, jeżeli pełni ona jednocześnie funkcję dyrektora.
Jak wynika z materiału dowodowego, członkowie zarządu spółki, A. S. oraz S. M., byli również zatrudnieni w szkole na podstawie umowy o pracę, a ich wynagrodzenie z tego tytułu wraz z pochodnymi było prawidłowo pokrywane z dotacji. Jako dotację wykorzystaną niezgodnie z przeznaczeniem, organ zakwalifikował również wydatki, w przypadku których stwierdzono, że faktycznie zapłacono kwotę niższą, niż wynikało to z dokumentów księgowych wykazanych w informacji o wydatkach poniesionych z dotacji za rok 2018 i 2019, lub wykazano kwotę wyższą od faktycznej kwoty na dowodzie księgowym.
Burmistrz Miasta i Gminy Wieliczka podkreślił, że zgodnie z art. 53 § 3 Ordynacji podatkowej w związku z art. 67 ustawy o finansach publicznych, odsetki za zwłokę od zaległości podatkowych nalicza sama strona. W konsekwencji tego obowiązku, organ nie orzekł o wysokości odsetek, gdyż są one płatne z mocy prawa i zmienne w czasie, jednakże określa dokładną datę, od której należy je naliczyć, wskazując w ten sposób dane umożliwiające ich prawidłowe obliczenie.
W odwołaniu wniesionym od ww. decyzji, skarżąca zarzuciła naruszenie:
1. naruszenie art. 6 k.p.a. w związku z art. 305 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. przepisy wprowadzające ustawę Prawo oświatowe, poprzez całkowite zignorowanie faktu istnienia decyzji w sprawie zezwoleń, o których mowa w art. 16 ust. 8 ustawy o systemie oświaty, wydanych przed dniem 1 września 2017 r. oraz pozostawania tych zezwoleń w mocy, a tym samym zignorowanie skutków wynikających z przedmiotowych decyzji, pomimo posiadania przez organ I instancji pełnej wiedzy o fakcie obowiązywania takich decyzji (strona 10 zaskarżanej decyzji), a tym samym bezpodstawne przyjęcie, że w roku 2018 oraz 2019 w roku, skarżąca pobrała dotację rzekomo nienależnie w odniesieniu do uczniów legitymujących się takimi zezwoleniami (w zakresie uczniów realizujących obowiązek szkolny w ramach nauczania domowego),
2. art. 6, art. 7, art. 7a i art. 8 § l i 2 k.p.a. w zw. z art. 77 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. m. in. poprzez:
a) naruszenie zasady prawdy obiektywnej i zaniechanie dokonania wyczerpujących ustaleń faktycznych,
b) zaniechanie zebrania i rozpatrzenia przez organ administracji publicznej całego materiału dowodowego w sprawie, w tym w szczególności pominięcia faktu złożenia korekty informacji o wydatkach poniesionych z dotacji z budżetu Gminy Wieliczka otrzymanej na 2018 rok oraz na 2019 rok, błędnej kwalifikacji wydatków poczynionych m. in. na zaliczki na podatek PIT-4R, błędnego i bezpodstawnego przyjęcia, że dotacja za miesiąc wrzesień 2019 roku na ucznia P. C. była nienależna (pobrana w nadmiernej wysokości), pomimo spełnienia wszystkich przesłanek do otrzymania takiej dotacji, a także pomimo poniesienia wydatków związanych z nauczaniem przedmiotowego ucznia, które to wydatki potwierdził sam organ w wydanej decyzji,
c) rozstrzygnięcie wszelkich ewentualnych wątpliwości organu na niekorzyść skarżącej, w sytuacji gdy organ, działając na podstawie przepisów prawa, winien rozstrzygać ewentualne wątpliwości na korzyść skarżącej, nadto w sytuacji, gdy ewentualne wątpliwości mogły być wynikiem niedokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i pominięcia przy wydawaniu decyzji całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego przez organ (danych jakimi organ dysponował), a także w sytuacji gdy organ faktycznie nie opierał się na treści przepisów prawa, ale na odmiennych opiniach innych podmiotów (niewiążących i niemających charakteru prawnego stanowiskach),
d) przekroczenie przez organ dopuszczalnej granicy w swobodnej ocenie dowodów, czym organ naruszył zaufanie strony do władzy publicznej,
e) nieuzasadnioną i niewynikającą z jakichkolwiek norm prawnych zmianę interpretacji przepisów w zakresie dotacji należnej w odniesieniu do uczniów objętych nauczaniem domowym, a zamieszkałych poza granicami RP, w szczególności w sytuacji pełnej wiedzy organu m. in. o adresie zamieszkania przedmiotowych uczniów już w dacie wypłat dotacji, czym organ istotnie naruszył zaufanie strony do władzy publicznej,
f) bezpodstawne ograniczenie skarżącej środków dowodowych na okoliczność poniesienia wydatków i przyjęcie, że wyłącznie potwierdzenie przelewu stanowi dokument potwierdzający fakt zapłaty, w sytuacji gdy płatność może być dokonywana chociażby w ramach potrącenia, przekazu, czy innych rozliczeń z podmiotem świadczącym daną usługę czy realizującym określone dostawy,
g) całkowite pominięcie wszelkich uwag, zastrzeżeń i wniosków zgłaszanych przez skarżącą w sprawie, jak również brak jakiegokolwiek wyjaśnienia przyczyn nieuwzględnienia przez organ przedstawianych przez stronę wniosków, zarzutów i twierdzeń,
3. art. 26 i n. ustawy o finansowaniu zadań oświatowych w zw. z art. 305 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. przepisy wprowadzające ustawę Prawo oświatowe, poprzez całkowite zignorowanie wydanych decyzji w sprawie zezwoleń, o których mowa w art. 16 ust. 8 ustawy o systemie oświaty, w następstwie czego bezpodstawne uznanie, że wskazani w tabeli na stronie 10 decyzji uczniowie nie realizowali obowiązku szkolnego w latach 2018 oraz 2019, pomimo tego, że wskazani tam uczniowie obowiązek taki realizowali i pobierali naukę (czego organ I instancji nie kwestionuje), a tym samym bezpodstawne uznanie, że dotacje pobrane w roku 2018 oraz w roku 2019 w odniesieniu do takich uczniów były dotacjami nienależnie pobranymi,
4. naruszenie art. 35 ust. 1 ustawy o finansowaniu zadań oświatowych, poprzez bezpodstawne uznanie, że sfinansowanie wydatków związanych z realizacją zadań organu prowadzącego, o których mowa w art. 10 ust. 1 ustawy Prawo oświatowe, w tym w szczególności sfinansowanie wydatków związanych z zapewnieniem warunków działania szkoły lub placówki, czy obsługi organizacyjnej szkoły lub placówki, w tym w zakresie wydatków na zaliczki na podatek dochodowy od wynagrodzenia członków zarządu organu prowadzącego, nie kwalifikują się do wydatków określonych w tym przepisie, w sytuacji gdy to właśnie członkowie zarządu organu prowadzącego zapewniają odpowiednie warunki działania szkoły, obsługę organizacyjną szkoły, w związku z czym, wydatki na ich wynagrodzenie (w tym zaliczki na podatek PIT-4R) mieszczą się w zakresie wydatków, o których mowa w art. 35 ust. 1 ustawy o finansowaniu zadań oświatowych,
5. art. 38 ust. 1 ustawy o finasowaniu zadań oświatowych w zw. z treścią § 5 ust. 3 Uchwały Rady Miejskiej w Wieliczce nr XLVI/552/2018 z dnia 23 stycznia 2018 r. w sprawie trybu udzielania i rozliczania dotacji dla publicznych i niepublicznych szkół i przedszkoli prowadzonych na terenie Gminy Wieliczka oraz trybu kontroli prawidłowości ich pobrania i wykorzystania (obowiązującej do sierpnia 2020 roku, a zatem przez cały okres objęty postępowaniem), poprzez całkowite zignorowanie przez organ I instancji złożonej wraz z pismem z dnia 26 października 2023 r. korekty rozliczenia dotacji za rok 2018 oraz korekty rozliczenia dotacji za rok 2019, pomimo wyraźnego wskazania w treści § 5 ust. 3 Uchwały na prawo organu prowadzącego do składania korekty rozliczenia dotacji (bez wskazywania na jakiekolwiek ograniczenia w zakresie możliwości składania takich korekt). Organ w odniesieniu do złożonych korekt bezpodstawnie powołuje się jednocześnie na Uchwałę nr XXI/290/2020 Rady Miejskiej w Wieliczce z dnia 12 sierpnia 2020 r., która nie obowiązywała w okresie objętym decyzją, a zatem nie może w przedmiotowym zakresie mieć zastosowania,
6. art. 252 ust. 1, 5 i 6 ustawy o finansach publicznych, poprzez jego zastosowanie, w sytuacji gdy brak było ku temu podstaw,
7. art. 251 ust. 1, 4 i 5 ustawy o finansach publicznych, poprzez jego zastosowanie, w sytuacji gdy brak było ku temu podstaw.
W odwołaniu skarżąca wskazała, że wezwanie z dnia 25 marca 2024 r. nigdy nie zostało u skarżącej awizowane i nigdy do niej nie dotarło. W związku z powzięciem na etapie odwoławczym wiedzy o wezwaniu przez organ I instancji do przedłożenia dowodów księgowych, w załączeniu do odwołania przedłożyła dowody księgowe w postaci faktur VAT oraz potwierdzenia zapłaty w formie przelewów bankowych. Wyjaśniła jednocześnie, że jedna ze wskazanych kwot była niższa niż wysokość poniesionego wydatku, co wynikało z tego, że w zakresie przewyższającym tę kwotę środki pochodziły z innych źródeł finansowania.
Ponadto skarżąca wskazała, że w stosunku do każdego z uczniów wskazanych w decyzji wystąpiły wszystkie przesłanki do objęcia ich nauczaniem domowym, a w odniesieniu do każdego z nich została wydana indywidualna decyzja w sprawie zezwolenia na spełnienie obowiązku szkolnego poza szkołą. Podkreśliła, że przedmiotowe decyzje w okresie pobierania dotacji nie zostały nigdy podważone, cofnięte ani uchylone i zgodnie z przepisami pozostawały w mocy. Organ I instancji nie zakwestionował żadnej z tych decyzji, w związku z czym skarżąca była nie tylko uprawniona, ale i zobowiązana do kontynuowania nauczania domowego z tymi uczniami.
W dalszej części uzasadnienia wskazała, że w przypadku dotacji pobranej na ucznia P. C. za wrzesień 2019 r. nie ulegało wątpliwości, iż zgodnie z obowiązującą uchwałą Rady Miejskiej w Wieliczce, był on uczniem szkoły. Uczeń ten posiadał orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego, a szkoła była gotowa i zamierzała prowadzić dla niego zajęcia rewalidacyjne oraz próbowała przedstawić rodzicom IPET, co było niemożliwe z powodu absencji ucznia i braku kontaktu. Dopiero 13 września 2019 r. szkoła uzyskała informację, że uczeń uczęszcza do innej placówki, po czym został on wykreślony z księgi uczniów. Zgodnie z zasadą ustalania liczby uczniów na pierwszy dzień roboczy miesiąca, szkoła nie miała podstaw do korygowania liczby uczniów za wrzesień 2019 r., skoro do dnia 13 września uczeń był jej uczniem, a szkoła była gotowa do realizacji kształcenia specjalnego.
Skarżąca wskazała również, że organ I instancji bezpodstawnie zakwestionował część wydatków i pominął złożone korekty informacji o wydatkach za rok 2018 i 2019. Złożenie takich korekt było dopuszczalne, gdyż przewidywała je wprost uchwała Rady Miejskiej w Wieliczce, która obowiązywała do drugiej połowy 2020 r., a z dokonanych korekt i dowodów załączonych do odwołania jednoznacznie wynikało, że wszystkie wydatki zostały wykorzystane zgodnie z przeznaczeniem.
Skarżąca zwróciła również uwagę, że wydatki na zaliczki na podatek dochodowy od wynagrodzeń członków zarządu Spółki powinny były zostać zakwalifikowane jako wydatki, o których mowa w art. 35 ust. 1 ustawy o finansowaniu zadań oświatowych. Funkcję dyrektora administracyjnego w szkole pełnił każdy z członków zarządu, skarżąca nie prowadziła innej działalności, a wszelkie jej działania były bezpośrednio związane ze szkołą. W związku z tym wynagrodzenie członków zarządu było faktycznie wynagrodzeniem za pełnienie funkcji dyrektora, które mogło być pokryte z dotacji. Dodatkowo podniosła, że nawet gdyby funkcje dyrektora i członków zarządu pełniły różne osoby, ich wynagrodzenie również mogłoby zostać pokryte z dotacji, ponieważ ustawa wprost wskazywała, że dotacje mogły być przeznaczone na sfinansowanie zadań organu prowadzącego, w tym na obsługę organizacyjną szkoły, a działania członków zarządu były ukierunkowane na poprawę funkcjonowania placówki.
Mając powyższe zarzuty na uwadze skarżąca wniosła o uchylenie decyzji oraz umorzenie postępowania, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie, opisaną na wstępie decyzją z dnia 7 listopada 2024 r. uchyliło decyzję organu I instancji i orzekło co do istoty sprawy.
Na wstępie organ odwoławczy streścił przebieg dotychczasowego postępowania oraz powołał przepisy mające zastosowanie w niniejszej sprawie. Wyjaśnił, że w przypadku zobowiązania do zwrotu dotacji zastosowanie znajdują przepisy Ordynacji podatkowej dotyczące przedawnienia zobowiązania. Organ przywołał orzecznictwo sądów administracyjnych, które utrwaliło stanowisko, że decyzja o zwrocie dotacji ma charakter deklaratoryjny, a do przedawnienia stosuje się art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej, ustanawiający pięcioletni termin licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności. W związku z tym przyjęto, że zobowiązanie za 2018 r. ulegało przedawnieniu.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze ustaliło, zwracając się do organu I instancji, że nie zaistniały żadne okoliczności skutkujące przerwaniem lub zawieszeniem biegu terminu przedawnienia zobowiązania. Ponieważ zaskarżona decyzja została wydana w dniu 31 lipca 2024 r. i doręczona skarżącej w dniu 4 września 2024 r., czyli po upływie terminu przedawnienia, Kolegium stwierdziło, iż obowiązek zwrotu części dotacji pobranej w 2018 r. wygasł. W konsekwencji uznano postępowanie w tym zakresie za bezprzedmiotowe i na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. uchylono zaskarżoną decyzję w tej części i umorzono postępowanie.
Odnosząc się do dotacji pobranej w nadmiernej wysokości w 2019 r. na ucznia P. C., Kolegium podzieliło stanowisko skarżącej. Uznano, że szkoła miała podstawy do przyjęcia, iż na dzień 2 września 2019 r., będący pierwszym dniem roboczym miesiąca miarodajnym dla ustalenia liczby uczniów zgodnie z uchwałą Rady Miejskiej w Wieliczce, uczeń ten był uczniem szkoły. Z materiału dowodowego wynikało, że rodzice poinformowali o zmianie szkoły dopiero we wrześniu, a szkoła cofnęła zezwolenie na nauczanie domowe decyzją z dnia 18 września 2019 r., co uzasadniało wykazanie ucznia w informacji o liczbie uczniów za ten miesiąc. W związku z tym również w tym zakresie, Kolegium uchyliło zaskarżoną decyzję i umorzyło postępowanie.
Przechodząc do oceny dotacji nienależnie pobranej w 2019 r. w kwocie 35.088,96 zł, Kolegium wskazało, że dotyczyła ona uczniów mieszkających poza granicami Polski. Wskazano, że w 2019 r. art. 37 Prawa oświatowego wymagał, aby dziecko objęte nauczaniem domowym zamieszkiwało na terenie województwa, w którym znajdowała się szkoła. Obowiązek ten zniesiono dopiero w dniu 1 lipca 2021 r., co w ocenie Kolegium potwierdzało, że w 2019 r. nie było prawnej możliwości obejmowania nauczaniem domowym uczniów mieszkających za granicą. Odnosząc się do argumentu o ważności starych zezwoleń wydanych na podstawie ustawy o systemie oświaty, Kolegium przyznało, że pozostawały one w mocy, jednak zgodnie z art. 305 ust. 3 przepisów wprowadzających, do ich realizacji stosowało się już nowe przepisy Prawa oświatowego, w tym wymóg zamieszkania. Odrzucono również argument o wiążącym charakterze decyzji dyrektora, stwierdzając, że organ dotujący mógł samodzielnie oceniać istnienie przesłanek do ich wydania. W związku z powyższym Kolegium uznało, że wskazana kwota była dotacją nienależnie pobraną i organ prawidłowo zobowiązał skarżącą do jej zwrotu.
Kolegium uznało również za zasadne stanowisko organu I instancji, że kwota 20.112,00 zł, przeznaczona na zaliczki na podatek dochodowy od wynagrodzenia członków zarządu spółki, stanowiła dotację wykorzystaną niezgodnie z przeznaczeniem. Powołano się na art. 35 ustawy o finansowaniu zadań oświatowych, który w sposób ścisły określał wydatki możliwe do sfinansowania z dotacji. Przepis ten pozwalał na pokrycie wynagrodzenia osoby fizycznej pełniącej funkcję dyrektora, podczas gdy organem prowadzącym była osoba prawna (spółka z o.o.). Uznano, że wynagrodzenia członków zarządu nie można było zakwalifikować jako wynagrodzenia dyrektora, zwłaszcza że te same osoby były już zatrudnione w szkole na umowę o pracę i z tego tytułu ich wynagrodzenia prawidłowo pokrywano z dotacji.
Jednakże w kwestii innej części dotacji rzekomo wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem w 2019 r. (940,82 zł), wynikającej z wykazania kwot wyższych niż na dowodach księgowych, Kolegium przyznało rację skarżącej. Wskazano, że obowiązująca w 2019 r. uchwała Rady Miejskiej w Wieliczce pozwalała na składanie korekt rozliczenia bez ograniczeń czasowych, a skarżąca złożyła taką korektę w dniu 31 października 2023 r. Organ I instancji bezzasadnie powołał się na nowszą uchwałę z 2020 r. W związku z tym Kolegium uznało, że kwota 940,82 zł nie była dotacją wykorzystaną niezgodnie z przeznaczeniem i określiło ostateczną wysokość dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem w 2019 r. na kwotę 20.112,00 zł.
Odnosząc się do kwestii proceduralnych, Kolegium stwierdziło, że nie ma podstaw do kwestionowania doręczenia spółce wezwania z dnia 25 marca 2024 r. w trybie zastępczym, gdyż z koperty wynikało, że przesyłka była dwukrotnie awizowana. Ponadto podkreślono, że spółka miała możliwość zapoznania się z aktami sprawy przed wydaniem decyzji. Na koniec Kolegium podzieliło stanowisko organu I instancji w sprawie naliczania odsetek, potwierdzając, że dla dotacji nienależnie pobranej odsetki należało liczyć od dnia 2 listopada 2023 r., a dla dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem – od dnia jej przekazania. Zaznaczono przy tym, że obowiązek obliczenia konkretnej kwoty odsetek spoczywał na Stronie, a nie na organie.
W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie strona skarżąca, reprezentowaną przez pełnomocnika, zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:
1. art. 7 k.p.a. w zw. z art. 7a 1 k.p.a., w zw. z art. 8 § 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 75 k.p.a., w zw. z art. 77 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a., poprzez zaniechanie wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego oraz zaniechanie dokładnego zbadania i wyjaśnienia stanu faktycznego wynikającego wprost z materiałów znajdujących się w aktach sprawy, a tym samym naruszenie zasady prawdy obiektywnej, ponadto rozstrzygnięcie ewentualnych wątpliwości na niekorzyść Skarżącej, czym organ naruszył zaufanie strony do władzy publicznej, w tym w szczególności:
- błędne przyjęcie, że organ i instancji (Burmistrz Miasta i Gminy Wieliczka) nie posiadał wiedzy o tym, że wypłaca dotacje na dzieci mieszkające poza granicami Polski, a to w sytuacji gdy z akt zgormadzonych w sprawie jednoznacznie wynika, że Burmistrz Miasta i Gminy Wieliczka miał wiedzę, iż uczniowie spełniający obowiązek szkolny poza domem mieszkali poza granicami Polski, o czym jednoznacznie świadczą informacje o liczbie uczniów za poszczególne miesiące (przykładowo karty 170, 171 czy 177 akt sprawy, na których to kartach wyraźnie wskazano dane 12 uczniów objętych nauczaniem domowym oraz ich zagraniczne adresy zamieszkania),
- błędne ustalenie i przyjęcie, że dotacja na rok 2019 roku w wysokości 20.112,00 zł została wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem, w sytuacji, gdy skarżąca jednoznacznie wykazała, że całość otrzymanej na rok 2019 dotacji została wykorzystana w sposób zgodny z przepisami prawa, w tym w szczególności, że w żadnym zakresie kwota dotacji nie została przeznaczona na zapłatę zaliczek na podatek dochodowy od wynagrodzenia członków zarządu Spółki (tj. organu prowadzącego Szkołę), gdyż zgodnie z przedłożoną wraz z pismem datowanym dzień 26 października 2023 r. (a złożonym w organie I instancji w dniu 31 października 2023 r.) Korektą Informacji o wydatkach poniesionych z dotacji otrzymanej na rok 2019 (której organ 11 instancji w żaden sposób nie zakwestionował), żadna część z otrzymanej na 2019 rok dotacji nie została wydatkowana na zaliczki na podatek dochodowy od wynagrodzenia członków zarządu Spółki, natomiast cała kwestionowana kwota (20 112,00 zł) została przeznaczona na wydatek ujęty pod pozycją 69 Korekty informacji o wydatkach poniesionych z dotacji otrzymanej na rok 2019 roku, datowanej na dzień 27 października 2023 roku (k. 116-118 oraz k. 392-394 akt sprawy), to jest na wydatek związany z najmem lokalu — budynku szkoły (wydatek objęty fakturą VAT nr [...] — k. 527 akt sprawy),
2. naruszenie art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 roku Prawo oświatowe, poprzez jego zastosowanie, w sytuacji gdy w zaistniałym stanie faktycznym nie doszło do wydania jakiejkolwiek decyzji, do której przepis ten miałby lub mógłby mieć zastosowanie, a tym samym niemożliwym było zastosowanie wymogów stawianych w tym przepisie do decyzji wydanych przed dalą wejścia w życie tego przepisu,
3. naruszenie art. 37 ust. 1 Prawa oświatowego w zw. z. art. 6 i 7 k.p.a., poprzez bezpodstawne przyjęcie, że przepis ten ma moc wsteczną i ma zastosowanie także do decyzji wydanych przed wejściem przedmiotowego przepisu w życie, i to w sytuacji, gdy decyzje te zostały wydane w oparciu i zgodnie z uprzednio obowiązującymi przepisami.
4. naruszenie art. 37 ust. 1 i 2 Prawa oświatowego, poprzez przyjęcie, że przepis ten reguluje nie tylko sprawę wydawania nowych zezwoleń w formie decyzji (co faktycznie ma miejsce), ale także sposób realizacji wydawanych zezwoleń (zarówno w oparciu o nowe przepisy, jaki i przepisy uprzednio obowiązujące), czego jednak przepis ten nie reguluje,
5. naruszenie art. 16 ust. 8 ustawy z dnia 7 września 1991 roku o systemie oświaty w zw. z art. 26 ust. 1 ustawy z dnia 27 października 2017 roku o finasowaniu zadań oświatowych, poprzez zignorowanie wydanych na podstawie art. 16 ust. 8 USO decyzji pozostających nadal w mocy (zgodnie z jednoznaczną treścią art. 305 ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 roku przepisy wprowadzające ustawę — Prawo oświatowe, dalej: ustawa wprowadzająca), i bezpodstawne uznanie, że za realizację ciążących na skarżącej (prowadzonej przez nią Szkole) obowiązków w postaci nauczania poza szkołą, nie przysługuje dotacja,
6. naruszenie art. 35 ust. 1 FZO, poprzez bezpodstawne uznanie, że wydatki związane z realizacją zadań organu prowadzącego, o których mowa w art. 10 ust. 1 Prawa oświatowego, w tym w szczególności wydatki związane z zapewnieniem warunków działania szkoły lub placówki, czy obsługi organizacyjnej szkoły lub placówki, w tym w zakresie wydatków na zaliczki na podatek dochodowy od wynagrodzenia członków zarządu organu prowadzącego, nie kwalifikują się do wydatków określonych w tym przepisie, w sytuacji gdy to właśnie członkowie zarządu organu prowadzącego zapewniają odpowiednie warunki działania Szkoły, obsługę organizacyjną Szkoły, w związku z czym, wydatki na ich wynagrodzenie (w tym zaliczki na podatek PIT-4R) mieszczą się w zakresie wydatków, o których mowa w art. 35 ust. 1 FZO,
7. naruszenie art. 38 ust. 1 FZO w związku z treścią § 5 ust. 3 Uchwały Rady Miejskiej w Wieliczce nr XLVI/552/2018 z dnia 23 stycznia 2018 roku w sprawie trybu udzielania i rozliczania dotacji dla publicznych i niepublicznych szkół i przedszkoli prowadzonych na terenie Gminy Wieliczka oraz trybu kontroli prawidłowości ich pobrania i wykorzystania (obowiązującej do sierpnia 2020 roku, a zatem przez cały okres objęty postępowaniem), poprzez zignorowanie przez organ II instancji złożonej wraz z pismem z dnia 26 października 2023 roku Korekty informacji o wydatkach poniesionych z dotacji otrzymanej na rok 2019 w zakresie wydatków poniesionych na najem lokalu w kwocie 21.100,06 złotych (pozycja 69), przy jednoczesnym zignorowania faktu skorygowania wydatków na zaliczki na podatek P1T-4R za cały 2019 rok, w ten sposób, że w wydatkach angażujących środki z dotacji nie ujęto już w żadnym zakresie wydatków na zaliczki PIT-4R od wynagrodzeń wypłacanych członkom zarządu Spółki,
8. naruszenie art. 138 § 1 ust. 2 k.p.a., poprzez zaniechanie umorzenia postępowania organu I instancji w całości w sytuacji wystąpienia ku temu przesłanek.
9. naruszenie art. 252 ust. 1, 5 i 6 ustawy o finansach publicznych, poprzez jego zastosowanie, w sytuacji gdy brak było ku temu podstaw,
10. naruszenia art. 251 ust. 1, 4 i 5 ustawy o finansach publicznych, poprzez jego zastosowanie, w sytuacji gdy brak było ku temu podstaw.
W oparciu o powyższe wniesiono o uchylenie decyzji organu II instancji w zaskarżonej części i umorzenie postępowania I instancji w tym zakresie.
W uzasadnieniu skargi strona skarżąca obszernie rozwinęła powyższe zarzuty.
W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, zważył co następuje:
Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego w sposób, który miał wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także stosują środki określone w ustawie. Sąd administracyjny, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a.
Zdaniem Sądu skarga jest uzasadniona.
Zgodnie z art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 27 października 2017 r o finansowaniu zadań oświatowych (aktualnie t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 754, dalej: u.f.z.o.).- w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2019 r. dotacje, o których mowa w art. 15-21, art. 25, art. 26, art. 28-31a i art. 32, są przeznaczone na dofinansowanie realizacji zadań placówek wychowania przedszkolnego, szkół lub placówek w zakresie kształcenia, wychowania i opieki, w tym kształcenia specjalnego i profilaktyki społecznej. Dotacje mogą być wykorzystane wyłącznie na:
1) pokrycie wydatków bieżących placówki wychowania przedszkolnego, szkoły i placówki, obejmujących każdy wydatek poniesiony na cele działalności placówki wychowania przedszkolnego, szkoły lub placówki, w tym na:
a) wynagrodzenie osoby fizycznej zatrudnionej, w tym na podstawie umowy cywilnoprawnej, w przedszkolu, innej formie wychowania przedszkolnego, szkole lub placówce oraz osoby fizycznej prowadzącej przedszkole, inną formę wychowania przedszkolnego, szkołę lub placówkę, jeżeli odpowiednio pełni funkcję dyrektora przedszkola, szkoły lub placówki albo prowadzi zajęcia w innej formie wychowania przedszkolnego - w wysokości nieprzekraczającej miesięcznie:
– 250% średniego wynagrodzenia nauczyciela dyplomowanego, o którym mowa w art. 30 ust. 3 pkt 4 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela (Dz. U. z 2017 r. poz. 1189) - w przypadku publicznych przedszkoli, innych form wychowania przedszkolnego, szkół i placówek oraz niepublicznych przedszkoli, o których mowa w art. 17 ust. 1, oddziałów przedszkolnych w niepublicznych szkołach podstawowych, o których mowa w art. 19 ust. 1, i niepublicznych innych form wychowania przedszkolnego, o których mowa w art. 21 ust. 1,
– 150% średniego wynagrodzenia nauczyciela dyplomowanego, o którym mowa w art. 30 ust. 3 pkt 4 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela – w przypadku niepublicznych przedszkoli, oddziałów przedszkolnych w niepublicznych szkołach podstawowych i niepublicznych innych form wychowania przedszkolnego, niewymienionych w tiret pierwszym, oraz niepublicznych szkół i placówek,
b) sfinansowanie wydatków związanych z realizacją zadań organu prowadzącego, o których mowa w art. 10 ust. 1 ustawy - Prawo oświatowe, oraz zadania, o którym mowa w art. 83 ust. 6 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2017 r. poz. 978, z późn. zm.),
2) pokrycie wydatków na zakup środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych obejmujących:
a) książki i inne zbiory biblioteczne,
b) środki dydaktyczne służące procesowi dydaktyczno-wychowawczemu realizowanemu w placówkach wychowania przedszkolnego, szkołach i placówkach,
c) sprzęt rekreacyjny i sportowy dla dzieci objętych wczesnym wspomaganiem rozwoju, uczniów, wychowanków i uczestników zajęć rewalidacyjno-wychowawczych,
d) meble,
e) pozostałe środki trwałe oraz wartości niematerialne i prawne o wartości nieprzekraczającej wielkości określonej zgodnie z art. 16f ust. 3 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych, dla których odpisy amortyzacyjne są uznawane za koszt uzyskania przychodu w 100% ich wartości w momencie oddania do używania.
Dotacja, o której mowa w art. 15-21, art. 25, art. 26, art. 28-31a i art. 32, może być wykorzystana wyłącznie na pokrycie wydatków związanych z realizacją zadań określonych w ust. 1, poniesionych w roku budżetowym, na który dotacja została udzielona, niezależnie od tego, którego roku dotyczą te zadania (ust.3).
Stosownie do art. 10 ust. 1 u.p.o. (w brzmieniu obowiązującym w 2019 r.), organ prowadzący szkołę lub placówkę odpowiada za jej działalność. Do zadań organu prowadzącego szkołę lub placówkę należy w szczególności:
1) zapewnienie warunków działania szkoły lub placówki, w tym bezpiecznych i higienicznych warunków nauki, wychowania i opieki;
2) zapewnienie warunków umożliwiających stosowanie specjalnej organizacji nauki i metod pracy dla dzieci i młodzieży objętych kształceniem specjalnym;
3) wykonywanie remontów obiektów szkolnych oraz zadań inwestycyjnych w tym zakresie;
4) zapewnienie obsługi administracyjnej, w tym prawnej, obsługi finansowej, w tym w zakresie wykonywania czynności, o których mowa w art. 4 ust. 3 pkt 2-6 ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (Dz. U. z 2018 r. poz. 395, 398 i 650), i obsługi organizacyjnej szkoły lub placówki;
5) wyposażenie szkoły lub placówki w pomoce dydaktyczne i sprzęt niezbędny do pełnej realizacji programów nauczania, programów wychowawczo-profilaktycznych, przeprowadzania egzaminów oraz wykonywania innych zadań statutowych;
6) wykonywanie czynności w sprawach z zakresu prawa pracy w stosunku do dyrektora szkoły lub placówki.
Stosownie do treści art. 252 ust. 1 u.f.p. dotacje udzielone z budżetu jednostki samorządu terytorialnego:
1) wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem,
2) pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości
- podlegają zwrotowi do budżetu wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, w ciągu 15 dni od dnia stwierdzenia okoliczności, o których mowa w pkt 1 lub pkt 2.
Dotacjami pobranymi w nadmiernej wysokości są dotacje otrzymane z budżetu jednostki samorządu terytorialnego w wysokości wyższej niż określona w odrębnych przepisach, umowie lub wyższej niż niezbędna na dofinansowanie lub finansowanie dotowanego zadania (ust. 3).
Zwrotowi do budżetu jednostki samorządu terytorialnego podlega ta część dotacji, która została wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem, nienależnie udzielona lub pobrana w nadmiernej wysokości (ust. 5).
Z ust. 6 wynika, iż odsetki od dotacji podlegających zwrotowi do budżetu jednostki samorządu terytorialnego nalicza się począwszy od dnia:
1) przekazania z budżetu jednostki samorządu terytorialnego dotacji wykorzystanych niezgodnie z przeznaczeniem;
2) następującego po upływie terminów zwrotu określonych w ust. 1 i 2 w odniesieniu do dotacji pobranej nienależnie lub w nadmiernej wysokości.
Do zwrotu dotacji pobranej w nadmiernej wysokości jest obowiązany ten, kto tę dotację otrzymał na określone zadania i dotacji nie wykorzystał, ponieważ nie zapłacił za te zadania. Zwrotowi podlega zatem w oparciu o ten przepis jedynie nadwyżka dotacji, która przekracza kwotę dotacji wynikającą z przepisów, z treści umowy, a także przekraczająca kwotę niezbędną na dofinansowanie lub sfinansowanie dotowanego zadania.
W art. 252 u.f.p. brak jest definicji legalnej "dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem". W doktrynie przyjmuje się, że jest to wydatkowanie przez beneficjenta przekazanych mu środków finansowych w całości bądź w części na realizację innych zadań lub celów niż określone dla danego rodzaju dotacji w umowie dotacyjnej lub w przepisach powszechnie obowiązującego prawa (zob. M. Stawiński Ustawa o finansach publicznych. Komentarz. Wolters Kluwer Polska, 2019, komentarz do art. 252). Tym samym dotacja wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem to taka, która została wydatkowana na inne cele aniżeli te, na które została udzielona bądź nie służyła pokryciu wydatków, na które miała być wykorzystana. Jeżeli okaże się, że wydatki, na pokrycie których dotacja została przeznaczona nie wystąpiły, to także i taka dotacja nosi znamiona dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 21 czerwca 2018 r., sygn. I SA/Sz 235/18, opubl. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych).
Przedmiotowa sprawa dotyczy tzw. dotacji oświatowej, której środki beneficjent zobligowany jest spożytkować na realizację zadań określonych w art. 35 ust. 1 u.f.z.o. Zatem każdy wydatek, który pokryty został z dotacji, winien być poddany weryfikacji pod kątem jego zgodności ze wspomnianym przepisem. Brak tej zgodności uzasadnia twierdzenie o jego wydatkowaniu niezgodnie z przeznaczeniem, a w dalszej kolejności o potrzebie jego zwrotu.
Dotacje przeznaczane na realizację zadań placówek oświatowych ograniczone są do zakresu ich celowości oraz do bieżących wydatków danej placówki. Są one zatem przeznaczone na dofinansowanie realizacji jego zadań w zakresie kształcenia, wychowania i opieki przy czym mogą być wyłącznie wydatkowane na pokrycie bieżących wydatków placówki oświatowej. Dotacja oświatowa nie służy subsydiowaniu wszelkiej działalności prowadzonej przez placówkę oświatową bądź organ prowadzący taką placówkę, czy też pokrywaniu wszelkich jej wydatków.
Po stronie beneficjenta, naruszeniem dyscypliny finansów publicznych jest m.in. wydatkowanie dotacji niezgodnie z przeznaczeniem określonym przez udzielającego dotację. Tym samym, środki z dotacji przekazane na konto beneficjenta nie uzyskują przymiotu wartości prywatnej, co stwarzałoby możliwość swobodnego nimi dysponowania. Beneficjent może dotację przeznaczyć tylko na cele wskazane w art. 35 ust.1 u.f.z.o. Nie można z tej dotacji ponosić wydatków pośrednio związanych z działalnością dydaktyczną, wychowawczą i opiekuńczą, ani twierdzić, że wystarczy dotacje przeznaczyć na bieżącą działalność placówki bez wskazania konkretnego celu. Podkreślenia wymaga, że to beneficjent dotacji powinien wykazać, że pokryty dotacją wydatek stanowił bieżący wydatek poniesiony na realizację zadania oświatowego.
W tym kontekście niewątpliwie uprawniona jest weryfikacja dokumentacji dotyczącej wydatkowania dotacji oraz celów, na które je przeznaczono. W sytuacji zatem, gdy strona nie jest w stanie prawidłowo udokumentować wydatku, to zasadne jest zakwestionowanie takiego "wydatku" niezależnie od tego czy służył on celom wskazanym w u.f.z.o. Dlatego też, nie wystarczy, aby beneficjent wskazał, że otrzymana kwota dofinansowania została skonsumowana na realizację preferowanych przez dotującego celów
Gdyby intencją ustawodawcy było wsparcie całokształtu działalności placówki oświatowej z racji jej statusu podmiotowego - wówczas przepis nie zawierałby ograniczenia wskazującego na określone zadania, a to w sferze "kształcenia, wychowania i opieki, w tym profilaktyki społecznej" oraz zbędne byłoby zdanie drugie tego przepisu - zastrzegające wykorzystanie dotacji jedynie na pokrycie wydatków bieżących placówki (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 10 kwietnia 2019 r., sygn. I SA/Sz 974/18, opubl. w CBOSA).
Z art. 35 ust. 3 u.f.z.o. wynika, że dotacja może być wykorzystana wyłącznie na pokrycie wydatków związanych z realizacją określonych zadań, poniesionych w roku budżetowym, na który dotacja została udzielona. Ustawodawca jasno powiązał finansowanie wydatku bieżącego z dotacji z rokiem budżetowym, na który to wsparcie finansowe zostaje przekazane. Zatem otrzymana dotacja dotycząca 2019 r. mogła być wydatkowana wyłącznie na pokrycie wydatków związanych z realizacją zadań określonych w ust. 1.
Ustawodawca sprecyzował w art. 252 ust. 6 ustawy o finansach publicznych, że odsetki od dotacji podlegających zwrotowi do budżetu jednostki samorządu terytorialnego nalicza się począwszy od dnia:
1) przekazania z budżetu jednostki samorządu terytorialnego dotacji wykorzystanych niezgodnie z przeznaczeniem;
2) następującego po upływie terminów zwrotu określonych w ust. 1 i 2 w odniesieniu do dotacji pobranej nienależnie lub w nadmiernej wysokości.
Dotacje oświatowe otrzymują w istocie placówki, a nie organ je prowadzący, a jej beneficjentem są uczniowie, a nie podmiot pełniący rolę organu prowadzącego daną jednostkę. Jest to zasadne jeśli się zważy, ze tego typu podmioty nie posiadają osobowości prawnej, co oznacza, że za zobowiązania takiej jednostki odpowiada organ prowadzący. Dotacje są więc środkami publicznymi stanowiącymi należności budżetowe o charakterze publicznoprawnym, a ich celem jest wspomaganie działalności oświatowej. Środki przekazane w ramach dotacji nie wchodzą do majątku organu prowadzącego w dacie ich wypłaty, lecz są związane z tym podmiotem tylko z tego powodu, że prowadzi on działalność oświatową.
Co do dotacji pobranej w nadmiernej wysokości, nauczaniem domowym objętych było od 8 do 10 uczniów zamieszkujących poza granicami Polski. W odniesieniu do każdego z tych uczniów dyrektor szkoły wydał decyzję o zezwoleniu na spełnienie przez dziecko obowiązku szkolnego poza szkołą - na podstawie obowiązującego w dacie wydawania decyzji (to jest do 31 sierpnia 2017 r.) art. 16 ust. 8 ustawy o systemie oświaty.
Zgodnie z art. 305 ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo oświatowe (Dz. U. z 2017 r. poz. 60), zezwolenia wydane na podstawie art. 16 ust. 8 ustawy o systemie oświaty pozostawały w mocy.
Ustawa Prawo oświatowe, która weszła w życie 1 września 2017 r., art. 37 ust. 1 i 2 stanowiła, że:
1. Na wniosek rodziców dyrektor odpowiednio publicznego lub niepublicznego przedszkola, szkoły podstawowej i szkoły ponadpodstawowej, do której dziecko zostało przyjęte, może zezwolić, w drodze decyzji, na spełnianie przez dziecko odpowiednio obowiązku, o którym mowa w art. 31 ust. 4, poza przedszkolem, oddziałem przedszkolnym w szkole podstawowej lub inną formą wychowania przedszkolnego i obowiązku szkolnego lub obowiązku nauki poza szkołą.
2. Zezwolenie, o którym mowa w ust. 1, może być wydane przed rozpoczęciem roku szkolnego albo w trakcie roku szkolnego, jeżeli:
1) przedszkole, szkoła podstawowa lub szkoła ponadpodstawowa, do której dziecko zostało przyjęte, znajduje się na terenie województwa, w którym zamieszkuje dziecko;
2) do wniosku o wydanie zezwolenia dołączono:
a) opinię publicznej poradni psychologiczno-pedagogicznej,
b) oświadczenie rodziców o zapewnieniu dziecku warunków umożliwiających realizację podstawy programowej obowiązującej na danym etapie edukacyjnym,
c) zobowiązanie rodziców do przystępowania w każdym roku szkolnym przez dziecko spełniające obowiązek szkolny lub obowiązek nauki do rocznych egzaminów klasyfikacyjnych, o których mowa w ust. 4.
Z przepisu tego zatem jasno wynika, że dotyczy on wydawania nowych zezwoleń, a nie spełniania obowiązku szkolnego przez dzieci, którym zezwolenia te zostały wydane na podstawie uprzednio obowiązujących przepisów, a które zgodnie z art. 305 ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo oświatowe, pozostawały w mocy.
Nie było zatem podstaw do kwestionowania realizacji obowiązku szkolnego w formie nauczania poza szkołą.
Co do dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem, Kolegium przyznało rację skarżącej, że obowiązująca w 2019 r. uchwała Rady Miejskiej w Wieliczce pozwalała na składanie korekt rozliczenia bez ograniczeń czasowych, a skarżąca złożyła taką korektę w dniu 31 października 2023 r., Kolegium natomiast nie odniosło się do zarzutów skarżącej, że w korekcie tej nie ujmowała w ogóle wydatków na zaliczki na podatek dochodowy (PIT-4R) od wynagrodzeń dla członków zarządu skarżącej, a wartość ujętych w pierwotnej informacji wydatków na zaliczki na PIT-4 od wynagrodzeń zarządu, została w korekcie informacji ujęta w ramach zupełnie innej (nowej) pozycji – jako wydatek na wynajem lokalu - budynku szkoły.
Dokonując sądowej kontroli zaskarżonego aktu prawnego, Sąd ocenia prawidłowość ustalenia stanu faktycznego oraz zastosowanych przepisów prawnych, na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego w przesłanych Sądowi aktach administracyjnych. Przy takiej ocenie Sąd nie może zastępować organów administracji zarówno w ustalaniu stanu faktycznego, jak i w wyjaśnianiu podstawy prawnej, które to zadania należą do organów administracji publicznej, a sposób rozumowania i wyniki – w postaci ustalenia stanu faktycznego i wyjaśnienia podstawy prawnej – powinny znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniach decyzji, spełniających wymogi art. 107 § 3 k.p.a. Zatem podstawą każdej kontroli Sądu, zastosowania przez organ administracyjny właściwych przepisów prawnych, jest ustalenie przez ten organ stanu faktycznego w sposób wyczerpujący oraz wyjaśnienie zastosowanych przepisów prawnych, co w niniejszej sprawie nie zostało spełnione. Doszło zatem do naruszenia art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. W konsekwencji również uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie zawiera wyczerpującego ustalenia stanu faktycznego sprawy, narusza zatem art. 107 § 3 k.p.a.
W tym stanie sprawy, uznając, że skarga jest usprawiedliwiona, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a., uchylił decyzje organów obu instancji. O kosztach postępowania Sąd orzekł na zasadzie art. 200 p.p.s.a. w zw. z art. 210 § 2 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło