III SA/Kr 904/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Hanna Knysiak-Sudyka Sędziowie WSA Maria Zawadzka WSA Renata Czeluśniak (spr.) po rozpoznaniu w dniu 8 grudnia 2020 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 15 czerwca 2020 r. nr [...] w przedmiocie unieważnienia egzaminu państwowego prawa jazdy w części praktycznej skargę oddala. Marszałek Województwa decyzją z dnia [...] 2020 r. znak: [...] orzekł o unieważnieniu skarżącemu M. G. egzaminu państwowego w części praktycznej w zakresie kategorii C+E prawa jazdy przeprowadzonego w dniu 28 stycznia 2016 r. W uzasadnieniu organ wskazał, iż w dniu 5 grudnia 2019 r. wpłynęło pismo Starosty informujące o zaistnieniu ustawowej przesłanki do unieważnienia egzaminu państwowego w części praktycznej w zakresie kategorii C+E prawa jazdy przeprowadzonego w dniu 28 stycznia 2016 r. w Ośrodku Ruchu Drogowego, któremu został poddany M. G. Wobec powyższego wszczęto z urzędu postępowanie w sprawie unieważnienia w części praktycznej wyżej opisanego egzaminu. Organ ustalił, iż w dniu 30 sierpnia 2015 r. wpłynął wniosek skarżącego o wydanie prawa jazdy kat. B, B+E, C, C+E do którego było załączone m.in. orzeczenie psychologiczne nr [...] wydane w dniu 2 kwietnia 2013 r. przez psycholog M. N. Na tej podstawie został wygenerowany profil kandydata na kierowcę kat. C+E i mógł on przystąpić do egzaminu państwowego w części praktycznej. Po zdanym egzaminie decyzją Starosty z dnia [...] 2016 r. został wydany skarżącemu dokument prawa jazdy nr [...], seria i nr druku [...], kategorii B, C, B+E, C+E. Następnie organ wyjaśnił, że Starosta jest w posiadaniu wyroku Sądu Rejonowego z dnia 12 października 2017 r., sygn. akt [...], który stwierdza, iż uprawniony psycholog wydał skarżącemu orzeczenie psychologiczne nr [...] z dnia 2 kwietnia 2013 r. z naruszeniem prawa. W dalszej części uzasadnienia organ powołał treść art. 50 ust. 2 pkt 4 ustawy o kierujących pojazdami, który stanowi, iż nie może być egzaminowana osoba nieposiadająca m.in. orzeczenia psychologicznego o braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem w zakresie kategorii C, D, C+E, D+E. Biorąc powyższe pod uwagę organ orzekł jak w sentencji decyzji. W odwołaniu M. G. wskazał, iż wyłączną przyczyną unieważnienia egzaminu państwowego w części praktycznej w zakresie kategorii C+E prawa jazdy była okoliczność, iż psycholog M. N. została skazana prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego, sygn. akt [...] z dnia 12 października 2017 r. Odwołujący podniósł, iż jest osobą pokrzywdzoną działaniem ww. psycholog i podkreślił, iż w stosunku do niego nie toczyło się żadne postępowanie. Ponadto wyjaśnił, iż orzeczenie psychologiczne z dnia 2 kwietnia 2013 r. utraciło swoją ważność i obecnie legitymuje się orzeczeniem psychologicznym wydanym przez psycholog P. N. nr [...]. Zdaniem odwołującego organ I instancji nie podjął żadnych działań celem wyjaśnienia, czy ziściły się przesłanki przewidziane w art. 72 ust. 1 pkt 1 ustawy. Odwołujący zarzucił, iż organ I instancji przyjął w sposób bezkrytyczny ustalenia dokonane przez Sąd Rejonowy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 15 czerwca 2020 r. znak: [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu wskazało, że w dniu 28 stycznia 2016 r. skarżący zdawał egzamin praktyczny na prawo jazdy kat. C+E (kserokopia historii egzaminowania kandydata dołączona do pisma Ośrodka Ruchu Drogowego z dnia 17 grudnia 2019 r., k. 34, 35 akt). W dniu 10 lutego 2016 r., został mu wydany dokument prawa jazdy zawierający także uprawnia do kierowania pojazdami kat. C+E prawa jazdy (k. 41 akt). Wyrokiem z dnia 12 października 2017 r., sygn. akt [...] M. N. została uznana za winną m.in. tego, iż za wystawienie orzeczenia psychologicznego nr [...] z dnia 2 kwietnia 2013 r. dla M. G. przyjęła korzyść pieniężną w kwocie nie mniejszej niż 20 zł ( rozdział I poz. 635 wyroku, k. 51 akt). Tak więc nie budzi wątpliwości, w ocenie organu, iż w chwili zdawania egzaminu M. G. nie miał wymaganego orzeczenia psychologicznego o braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem. Ustalenia prawomocnego wyroku karnego wiążą organy administracji. W związku z tym skarżący nie mógł być egzaminowany, a w konsekwencji egzamin był przeprowadzony w sposób niezgodny z przepisami ustawy, a ujawnione nieprawidłowości miały wpływ na jego wynik. SKO odnosząc się do zawartego w odwołaniu zarzutu, iż obecnie skarżący legitymuje się orzeczeniem psychologicznym wydanym przez psycholog P. N., nr [...], wyjaśniło, iż okoliczność ta nie ma znaczenia w przedmiotowej sprawie. Orzeczenie to zostało wydane w dniu 12 marca 2018 r. (k. 24 akt), a więc ponad dwa lata po zdawaniu przez ww. egzaminu, a Kolegium bada stan faktyczny i prawny z dnia zdawania przez skarżącego egzaminu. W skardze do WSA w Krakowie M. G. zarzucił naruszenie: - art. 7 i 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich niezbędnych czynności oraz niezebranie i nierozpatrzenie materiału dowodowego, a w szczególności zaniechanie ustalenia okoliczności mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy; - art. 75 k.p.a w zw. art. 6 poprzez odmówienie mu przeprowadzenia dowodu z przesłuchania w sytuacji, gdy celem strony było wyjaśnienie zarzucanego czynu; - art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji organu I instancji; - art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak odniesienia się do zarzutów sformułowanych przez niego w odwołaniu od decyzji organu I instancji; - art. 8 k.p.a. poprzez procedowanie w sposób przeczący zasadzie pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa; - art. 72 ust. 1 pkt 1 ustawy o kierujących pojazdami. Wskazując na powyższe zarzuty, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, w całość decyzji organów obu instancji z uwagi na naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy oraz o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skarżący wyjaśnił, że wyłączną podstawą do unieważnienia egzaminu była okoliczność, iż psycholog M. N. została skazana prawomocnym wyrokiem karnym Sądu Rejonowego z dnia 12 października 2017 r. Skarżący podniósł, iż jest osobą poszkodowaną działaniem psycholog oraz, że nie wręczył jej łapówki za wydanie orzeczenia psychologicznego. Okoliczność tą jest w stanie potwierdzić jego syn K. G., który towarzyszył mu w Pracowni Badań Psychologicznych [...]. Ponadto skarżący wskazał, iż orzeczenie z dnia 2 kwietnia 2013 r. utraciło już ważność, a obecnie legitymuje się orzeczeniem psychologicznym nr [...] wydanym przez psycholog P. N. Zdaniem skarżącego organy obu instancji nie wyjaśniły w sposób dokładny stanu faktycznego sprawy, a on sam został pomówiony o czyn, którego nie popełnił. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Podstawowa zasada polskiego sądownictwa administracyjnego została określona w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2019 r., poz. 2167), zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę legalności działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Zasada, że sądy administracyjne dokonują kontroli działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, została również wyartykułowana w art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325) dalej p.p.s.a. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W świetle art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd nie ma obowiązku, do badania tych zarzutów i wniosków, które nie mają znaczenia dla oceny legalności zaskarżonego aktu (tak NSA w wyroku z dnia 11 października 2005 r., sygn. akt: FSK 2326/04). Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Z istoty bowiem kontroli wynika, że zasadność zaskarżonej decyzji podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania zaskarżonego rozstrzygnięcia. Niezwiązanie zarzutami i wnioskami skargi oznacza, że sąd administracyjny bada w pełnym zakresie zgodność z prawem zaskarżonego aktu, czynności, czy bezczynności organu administracji publicznej. Wady skutkujące koniecznością uchylenia aktu, stwierdzenia jego nieważności bądź wydania z naruszeniem prawa, przewidziane są w art. 145 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd ją oddala - art. 151 p.p.s.a. Kontrolując zatem legalność zaskarżonej decyzji Sąd stwierdził, że odpowiada ona przepisom obowiązującego prawa, wobec czego brak jest podstaw do wyeliminowania jej z obrotu prawnego. Przedmiotem oceny Sądu jest decyzja SKO z dnia 15 czerwca 2020 r. utrzymująca w mocy decyzję Marszałka Województwa z dnia [...] 2020 r. znak: [...] orzekającą o unieważnieniu skarżącemu egzaminu państwowego w części praktycznej w zakresie kategorii C+E prawa jazdy przeprowadzonego w dniu 28 stycznia 2016 r. Podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz.U. z 2019, poz. 341) – dalej u.k.p. Zgodnie z art. 67 ust. 1 u.k.p. marszałek województwa sprawuje nadzór nad przeprowadzaniem egzaminów państwowych. W myśl tego przepisu, w ramach nadzoru organ rozpatruje skargi dotyczące egzaminu (pkt 1), kontroluje działalność wojewódzkiego ośrodka ruchu drogowego w zakresie przeprowadzania egzaminów (pkt 2), wydaje zalecenia pokontrolne (3), unieważnia egzamin (4), zawiesza przeprowadzanie przez wojewódzki ośrodek ruchu drogowego egzaminów (5) oraz dokonuje innych czynności wymienionych w pozostałych punktach (6 -10). W myśl art. 72 ust. 1 u.k.p., marszałek województwa, w drodze decyzji administracyjnej, unieważnia egzamin państwowy, jeżeli egzaminowi została poddana osoba, o której mowa w art. 50 ust. 2 (pkt 1); był przeprowadzony w sposób niezgodny z przepisami ustawy, a ujawnione nieprawidłowości miały wpływ na jego wynik (pkt 2). W nin. sprawie jako podstawę unieważnienia egzaminu przywołano normę zawartą w art. 72 ust. 1 pkt 2 u.k.p., a zatem - przeprowadzenie egzaminu w sposób niezgodny z przepisami ustawy, z takim skutkiem, że ta niezgodność miała wpływ na wynik sprawy. Jak zauważa się w orzecznictwie, unieważnienie egzaminu państwowego na tej podstawie prawnej wymaga spełnienia dwu podstawowych przesłanek: "po pierwsze - wykazania, że egzamin był przeprowadzony w sposób niezgodny z przepisami ustawy, przy czym pojęciem "przepisy ustawy" należy także objąć inne przepisy prawa zawarte w aktach wykonawczych do ustawy (w szczególności w rozporządzeniach), zaś niezgodność z przepisami traktować trzeba jako uchybienie tak materialne, jak i procesowe; po wtóre - uchybienie takie powinno mieć charakter istotny, a więc wpływać na wynik egzaminu (przesądzać o takim, a nie innym wyniku)", tak np. wyrok NSA z 17 maja 2017 r., sygn. akt I OSK 2213/16. Stosownie natomiast do treści art. 50 ust. 2 pkt 4b u.k.p., nie może być egzaminowana osoba nieposiadająca orzeczenia psychologicznego o braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem - nie dotyczy uprawnień w zakresie prawa jazdy kategorii AM, A1, A2, A, B1, B, B+E i T. W okolicznościach przedmiotowej sprawy organu obu instancji uznały, że skarżący w chwili zdawania egzaminu praktycznego na prawo jazdy kat. C+E, tj. w dniu 28 stycznia 2016 r. nie miał wymaganego orzeczenia psychologicznego o braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem i wobec tego nie mógł być egzaminowany. W konsekwencji powyższego egzamin był przeprowadzony w sposób niezgodny z przepisami ustawy, a ujawnione nieprawidłowości miały wpływ na jego wynik, co uzasadniało w ocenie zarówno Marszałka Województwa jak i następnie Samorządowego Kolegium Odwoławczego unieważnienie ww. egzaminu państwowego. Zdaniem Sądu powyższe stanowisko organów było zasadne. Jak wynika z bowiem akt sprawy, w dniu 30 sierpnia 2015 r. skarżący złożył wniosek o wydanie prawa jazdy kat. B, B+E, C, C+E załączając m.in. orzeczenie psychologiczne nr [...] wydane w dniu 2 kwietnia 2013 r. przez psycholog M. N. Po zdanym egzaminie decyzją Starosty z dnia 10 lutego 2016 r. został wydany skarżącemu dokument prawa jazdy nr [...], seria i nr druku [...], kategorii B, C, B+E, C+E. Jednakże wyrokiem Sądu Rejonowego z dnia 12 października 2017 r., sygn. akt [...], stwierdzono, iż ww. psycholog wydał skarżącemu orzeczenie psychologiczne nr [...] z dnia 2 kwietnia 2013 r. z naruszeniem prawa, "przyjmując za to korzyść w postaci pieniędzy w kwocie nie mniejszej niż 20 zł" ( rozdział I poz. 635 wyroku). Wobec powyższego uznać należało, że w dacie zdawania egzaminu praktycznego, tj. 28 stycznia 2016 r. skarżący nie posiadał wymaganego przepisami prawa orzeczenia psychologicznego o braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem. W tej sytuacji, wbrew stanowisku skarżącego, w sprawie wystąpiła przesłanka unieważnienia części praktycznej egzaminu z dnia 28 stycznia 2016 r. uregulowana w art. 72 ust. 1 pkt 2 u.k.p., bowiem został on przeprowadzony w sposób niezgodny z przepisami, a ujawnione nieprawidłowości miały wpływ na wynik egzaminu. W tym miejscu podkreślić należy, że bez znaczenia dla sprawy pozostają twierdzenia skarżącego, że obecnie legitymuje się on orzeczeniem psychologicznym wydanym przez psycholog P. N., nr [...], bowiem na dzień przeprowadzenia egzaminu, jak już wyżej wskazano, takiego orzeczenia, nie posiadał. Ww. orzeczenie nr [...] zostało wydane dopiero w dniu 12 marca 2018 r., tj. ponad dwa lata po przeprowadzonym egzaminie państwowym. Odnosząc się do zawartego w skardze zarzutu, iż skarżący nie wręczył łapówki za wydanie orzeczenia psychologicznego, a okoliczność tą jest w stanie potwierdzić jego syn K. G., który towarzyszył mu w Pracowni Badań Psychologicznych [...], podkreślić należy, że ani organy administracji, ani tym bardziej tut. sąd, nie są uprawnione do prowadzenia postępowania dotyczącego tej okoliczności. Zgodnie z art. 11 p.p.s.a. ustalenia wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa wiążą sąd administracyjny. Zarówno organy, jak i sąd administracyjny nie mogą więc dokonywać ustaleń sprzecznych z treścią prawomocnego wyroku skazującego. Sąd nie podzielił również zarzutów skarżącego, co do naruszenia przez organ przepisów postępowania, jak i przepisów prawa materialnego. Postępowanie wyjaśniające przeprowadzono w sprawie właściwie, a wynikiem tego jest kompletnie zgromadzony materiał dowodowy. Organy prawidłowo ustaliły też przepisy prawa materialnego mające zastosowanie w sprawie i właściwie je zastosowały. Organy orzekające w sposób wystarczający przedstawiły przy tym, stosownie do wymogów art. 107 § 3 k.p.a. zarówno faktyczne, jak i prawne motywy, które legły u podstaw podjętych rozstrzygnięć. W tym stanie rzeczy, skoro skarga nie mogła wywrzeć zamierzonego skutku, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., w trybie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobiegniem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U.2020.374 ze zm.), orzekł jak sentencji wyroku.