III SA/Kr 918/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kremer Sędziowie WSA Bożenna Blitek spr. WSA Dorota Dąbek Protokolant Urszula Ogrodzińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 listopada 2009 r. sprawy ze skargi ,, A ‘’ Sp. z o.o. w K. na pismo Okręgowego Inspektora Pracy z dnia 25 września 2006 r. nr : [...] w przedmiocie wystąpienia inspektora pracy postanawia : s k a r g ę o d r z u c i ć . Inspektor Pracy Państwowej Inspekcji Pracy Okręgowego Inspektoratu Pracy działając na podstawie art. 8 ust. 1² ustawy z dnia 6 marca 1981 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (Dz. U. z 2001r., Nr 124, poz. 1362 z późn. zm.) przeprowadził kontrolę u pracodawcy A sp. z o.o. w K. sporządzając dnia [...] 2006 r. protokół kontroli o Nr rej. [...]. W wyniku tej kontroli Inspektor Pracy skierował do pracodawcy A sp. z o.o. w K. "Wystąpienie" o nr rej. [...] z dnia [...] 2006 r. na podstawie art. 9 pkt 5 w związku z art. 21 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 6 marca 1981 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (Dz. U. z 2001 r., Nr 124, poz. 1362 z późn. zm.) wnosząc o naliczenie i przekazanie na wyodrębniony rachunek zakładowego funduszu świadczeń socjalnych należnych środków odpisów za lata 2004, 2005 i 2006" przedstawiając uzasadnienie tego wystąpienia i polecając zakładowi pracy zawiadomić inspektora pracy, kierującego to wystąpienie, w terminie 30 dni od dnia otrzymania wystąpienia, o terminie i sposobie wykonania ujętego w wystąpieniu wniosku. Pismem z dnia 31.08.2006 r. od powyższego wystąpienia odwołał się pracodawca A sp. z o.o. do organu II instancji – Okręgowego Inspektora Pracy wnosząc o jego uchylenie i podnosząc m.in., że sprawa przekazania środków na rzecz zakładowego funduszu świadczeń socjalnych jest przedmiotem postępowania przed sądem powszechnym i powództwo w tej sprawie wniesione przez Międzyzakładową Komisję Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego Solidarność w [...] Szpitalu [...] przeciwko Firmie A sp. z o.o. w K. zostało oddalone wyrokiem z dnia 28 czerwca 2006 roku Sądu Rejonowego, VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych do sygn. akt [...]. W odpowiedzi na powyższe pismo A sp. z o.o. z dnia [...] 2006r. Zastępca Okręgowego Inspektora Pracy pismem z dnia 25 września 2006 r. [...] wyjaśnił, że wystąpienie nie jest decyzją administracyjną i nie podlega egzekucji administracyjnej w przeciwieństwie do nakazów, które nie są przedmiotem w tej sprawie, a zatem pismo pracodawcy rozpatrzono w trybie skargowym. Jednocześnie zaznaczono, że zgodnie z uzasadnieniem wyroku sądu powszechnego powództwo zostało oddalone z uwagi na brak legitymacji strony do wniesienia pozwu, a w tej sytuacji wydany wyrok "nie jest przeciwstawny stanowisku inspektora pracy". Pracodawca A sp. z o.o. w K. złożył w dniu 27 października 2006 roku skargę na pismo - odpowiedź Zastępcy Okręgowego Inspektora Pracy z dnia 25 września 2006r. uznając, że pismo to jest decyzją Okręgowego Inspektora Pracy i wniósł o uchylenie lub stwierdzenie nieważności tej decyzji oraz poprzedzającego ją wystąpienia. Na uzasadnienie podał m.in., że przedmiot wystąpienia jest przedmiotem sporu toczącego się między adresatem wystąpienia a NSZZ Solidarność przed sądem powszechnym. W odpowiedzi na skargę Okręgowy Inspektor Pracy wniósł o jej odrzucenie i podtrzymał stanowisko zawarte w odpowiedzi Zastępcy Okręgowego Inspektora Pracy. Jednocześnie dodał, że "sprawy związane z zakładowym funduszem świadczeń socjalnych należą do mogą być tej kategorii spraw z zakresu prawa pracy, które w myśl przepisów ustawy o PIP nie przedmiotem nakazu. Są to zatem typowo sformułowane wnioski wystąpienia nie podlegające zaskarżeniu i egzekucji administracyjnej". Na rozprawie w dniu 17 kwietnia 2007 r. pełnomocnik zawodowy strony skarżącej wniósł o zawieszenie niniejszego postępowania sądowego do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia kwestii spornej przed sądem powszechnym. Pełnomocnik Okręgowego Inspektora Pracy wniósł jak w odpowiedzi na skargę lub o jej oddalenie. Postanowieniem z dnia 17 kwietnia 2007 roku do sygn. akt III SA/Kr 1374/06 wydanym na rozprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zawiesił postępowanie sądowe. Postanowieniem z dnia 26 sierpnia 2009 roku na posiedzeniu niejawnym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie podjął zawieszone postępowanie. Sprawa podjęta został wpisana pod sygnaturę III SA/Kr 918/09. Na rozprawie w dniu 30 listopada 2009 roku strona skarżąca podtrzymała zarzuty skargi. Z pisma strony skarżącej z dnia 2 listopada 2009 roku wynika, że sprawa z powództwa Zakładowej Organizacji Związkowej NSZZ Solidarność przy A sp. z o.o. w K. przeciwko pracodawcy A sp. z o.o. w K. o przekazanie środków na rzecz zakładowego funduszu świadczeń socjalnych zakończyła się prawomocnie uchyleniem wydanych w sprawie wyroków i umorzeniem postępowania w związku z cofnięciem powództwa wraz ze zrzeczeniem się roszczenia. Pełnomocnik organu wniósł o odrzucenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Wojewódzki Sąd Administracyjny zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.) sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej i stosownie do przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jednocześnie w oparciu o art. 134 § 1 p. p.p.s.a Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. W ramach tej kognicji Sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu administracyjnego nie naruszono przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania. Na wstępie rozważań należy podnieść, że skarga została wniesiona 27 października 2006 roku i do chwili wydania postanowienia z dnia 17 kwietnia 2007 roku o zawieszeniu postępowania w sprawie w orzecznictwie sądów administracyjnych kwestia charakteru prawnego wystąpienia wydawanego przez organy Państwowej Inspekcji Pracy i możliwości jego zaskarżenia budziła poważne wątpliwości. Zwrócił na to uwagę Naczelny Sąd Administracyjny w Postanowieniu z dnia 16 maja 2008 roku w sprawie o sygn. akt I OSK 860/07 (opubl. LEX nr 505340): "W pierwszej kolejności (...) rozważyć należy charakter prawny wystąpienia wydawanego przez organy Państwowej Inspekcji Pracy. Zwrócić należy uwagę, iż charakter prawny wystąpienia wydawanego na podstawie art. 9 pkt 5 cyt. ustawy z 6 marca 1981 r. o Państwowej Inspekcji Pracy wywołuje wątpliwości w orzecznictwie sądowym." Podobnie zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w Postanowieniu z dnia 20 grudnia 2007 roku w sprawie o sygn. akt I OSK 198/07 (opubl.: LEX nr 434027): "Charakter prawny wystąpienia wydawanego przez organy Państwowej Inspekcji Pracy na podstawie art. 9 pkt 5 ustawy z 6 marca 1981 r. wywołuje wątpliwości w orzecznictwie sądowym." Już w powołanym wyżej Postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 maja 2008 roku (I OSK 860/07) zamieszczono w pkt 2 tezy stwierdzenie przesadzające, że wystąpienia wydawane przez organy Państwowej Inspekcji Pracy nie są decyzjami administracyjnymi, albowiem: "Skoro wystąpienia inspektora pracy wydawane na podstawie art. 9 pkt 5 ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy nie nakładają na pracodawcę żadnego obowiązku, to nie mogą one być traktowane jako decyzje administracyjne. Mają one jedynie charakter zalecenia czy też postulatu pod adresem pracodawcy, nie mają natomiast charakteru władczego." W chwili wydania Postanowienia z dnia 26 sierpnia 2009 roku o podjęciu zawieszone postępowanie orzecznictwo administracyjne jednoznacznie ukształtowało stanowisko stwierdzające, że wystąpienia wydawane przez organy Państwowej Inspekcji Pracy nie są nie tylko decyzjami administracyjnymi, ale nie są innymi aktami administracyjnymi czy czynnościami z zakresu administracji publicznej podlegającymi kontroli sądownictwa administracyjnego, którego kompetencje ustalono w art. 3 i art. 4 p.p.s.a., a w konsekwencji wystąpienia te nie podlegają kontroli sądownictwa administracyjnego. Stanowisko to przywołało wyrażony już wcześniej pogląd przez Naczelny Sąd Administracyjny w Postanowieniu z dnia 5 czerwca 2002 roku w sprawie o sygn. akt SA/Sz 1138/01 (opubl.: OSP 2003/4/48, LEX: 76291): "Wystąpienie państwowego inspektora pracy, o którym mowa w art. 9 pkt 5 ustawy z dnia 6 marca 1981 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (Dz. U. z 2001 r., Nr 124, poz. 1362 ze zm.), nie jest decyzją administracyjną ani innym aktem lub czynnością z zakresu administracji publicznej, podlegającą zaskarżeniu do sądu administracyjnego". Na podstawie tego właśnie stanowiska (krytykowanego przez piśmiennictwo prawnicze i orzecznictwo w późniejszym okresie) ukształtowało się jednak jednolite stanowisko orzecznictwa administracyjnego w omawianej kwestii. Z tego względu Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie podziela w pełni pogląd wyrażony w powołanym już wyżej Postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego w z dnia 20 grudnia 2007 roku (I OSK 198/07): "Nie można uznać, że wystąpienie dokonane na podstawie art. 9 pkt 5 ustawy z 6 marca 1981 r. o Państwowej Inspekcji Pracy, niemające w swej istocie cech aktu władczego i niebędące w swej istocie decyzją administracyjną odpowiada cechom aktu lub czynności z zakresu administracji publicznej, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a." Podobne stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 15 października 2008 roku sprawie o sygn. akt I OSK 1478/07 (opubl. LEX: 500995), jak również w postanowieniu z dnia 18 lutego 2009 roku w sprawie o sygn. I OSK 405/08 jednoznacznie wskazując, że skargi wniesione w sprawie wystąpień wydawanych przez organy Państwowej Inspekcji Pracy nie mieszczą się w kategorii spraw, które należą do właściwości sądów administracyjnych, a nadto podkreślając w Postanowieniu z dnia 18 lutego 2009 roku, że zasadnym jest w tym zakresie odwołanie się "do treści art. 17 pkt 2 ratyfikowanej przez Rzeczypospolitą Polską Konwencji Nr 81 z dnia 11 lipca 1947 r. dotyczącej inspekcji pracy w przemyśle i handlu, przyjętej przez Konferencję Ogólną Międzynarodowej Organizacji Pracy ( Dz. U. z 1997 r. Nr 450 i 451 ), w myśl której inspektorzy pracy mają swobodę decydowania, czy należy udzielić ostrzeżenia lub porady zamiast rozpoczęcia lub zalecenia rozpoczęcia odpowiednich procedur prawnych. Regulacja zawarta w art. 9 pkt 5 ustawy o PIP umożliwiająca skierowanie wystąpienia ( ostrzeżenia, porady ) w przypadku, gdy brak podstaw do wydania decyzji, temu prawnemu postulatowi wynikającemu z aktu prawa międzynarodowego wychodzi naprzeciw." Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie podziela w pełni przytoczone wyżej stanowisko ukształtowanego orzecznictwa sądów administracyjnych i stwierdza, że rozpoznawana sprawa nie należy do właściwości sadu administracyjnego, a przeto w oparciu o art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w związku z art. 58 § 3 zdanie pierwsze p.p.s.a. Sąd orzekł – jak w sentencji.