III SA/Kr 920/13

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Grzegorz Karcz po rozpoznaniu w dniu 18 października 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Z. T. Firma Transportowo-Handlowa o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi Z. T. Firma Transportowo-Handlowa na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 27 maja 2013 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej postanawia: oddalić wniosek. Skarżący w złożonym na urzędowym formularzu "PPF" wniosku o przyznanie prawa pomocy domagał się zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Oświadczył, że nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z jakimkolwiek kwalifikowanym pełnomocnikiem. Objaśniając swoją sytuację rodzinną podał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z konkubiną i córką. Określając swój majątek uwidocznił, że należy do niego dom o powierzchni 305 m2, nieruchomość rolna o powierzchni 0,4193 ha, budynek gospodarczy o powierzchni 70 m2 a także udział wynoszący 1/3 części w domu o powierzchni 54 m2 i działki o powierzchni 0,2567 ha. Nie ma zasobów pieniężnych. Natomiast z przedmiotów wartościowych osiem samochodów ciężarowych służących do prowadzenia działalności gospodarczej tj. cztery ośmioletnie Mitsubishi Canter, dwa sześcioletnie ciągniki siodłowe Iveco, dwie sześcioletnie naczepy Schwarzmuller. Konkubina i córka nie posiadają żadnych przedmiotów wartościowych. Określając stałe miesięczne dochody gospodarstwa domowego podał jedynie wynagrodzenie konkubiny w kwocie 1600 zł miesięcznie. Uzasadniając swoje starania podniósł, że z powodu długotrwałego kryzysu w transporcie wykazał przed organami skarbowymi w 2008 r. stratę w wysokości 260.214 zł, w 2009 r. stratę w wysokości 158.238 zł, w 2010 r. stratę w wysokości 5.349 zł, w 2011 r. stratę w wysokości 56.971 zł, w 2012 r. stratę w wysokości 124.859 zł, w 2013 r. od stycznia do lipca stratę w wysokości 21.414 zł. Do wniosku dołączył kopie zeznań o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej stary) oraz informacji o wysokości dochodu (straty) z pozarolniczej działalności gospodarczej w roku w roku podatkowym 2008, 2009, 2010, 2011, 2012, obliczenie dochodu za okres styczeń – lipiec 2013 r. Wezwany o złożenie dodatkowych wyjaśnień podał, że na energię elektryczną przeznacza miesięcznie 138,39 zł, na gaz w okresie letnim 104,90, na śmieci 16,35 zł, na wodę 28,24 zł, na podatek od nieruchomości 56,17 zł, na telewizję 85 zł. Do pisemnych wyjaśnień dołączył kopie faktur, rachunków, zawiadomień, przelewu. Oświadczył, że wykazana nieruchomość rolna, budynek gospodarczy a także dom i działka której jest współwłaścicielem nie przynoszą żadnych dochodów. Córka jest osobą uczącą się na studiach dziennych. Potwierdza to zaświadczeniem UJ. W związku z jej nauką córki ponosi koszty zakupu podręczników, kserowania pomocy naukowych karty do przejazdów autobusami – 47 zł miesięcznie. Nie posiada jednak na to rachunków bo nie przypuszczał, że te mogą być mu potrzebne. Córka nie posiada rachunku bankowego, co potwierdza jej pisemne oświadczenie. Konkubina skarżącego ma jeden rachunek bankowy. Natomiast skarżący posiada kilka rachunków bankowych. W banku [...] ma jeden rachunek gotówkowy i sześć rachunków oszczędzających. W banku [...] Bank [...] skarżący ma trzy rachunki. Wyciąg rachunku konkubiny skarżącego na dzień 31.08.13 r. obejmuje jedynie trzy transakcje w okresie od 28-31.08. Skarżący wydrukował listę transakcji tylko z trzech rachunków w banku [...] bank obejmujący okres od 26.06.13 do 25.09.13 r. Okazał także wyciągi z trzech rachunków w banku [...] Bank [...]. Dwa z nich obejmują okres od 01.08.13 do 31.08.13. Pozostały jeden obejmuje okres od 16.08.13 do 03.09.13 r. Z własnej inicjatywy skarżący podniósł, że w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą i ponoszonymi stratami ma opóźnienia w regulowaniu zobowiązań z kontrahentami, musiał zrezygnować z ubezpieczenia AC czterech pojazdów, rozwiązać umowę z giełdą ładunków, nie stać go na naprawę jednego z samochodów a aktualnie posiadane na koncie środki przeznacza na poczet wypłat dla pracowników za miesiąc wrzesień. Na te okoliczności przedstawił kopie stosownych deklaracji VAT, listy opóźnień w płatnościach za paliwo i części samochodowe, monitów od kontrahentów. Z urzędu stwierdza się, że w dniu 23.08.2013 r. skarżący dokonał przelewu kwoty 296 zł na konto tutejszego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego tytułem wpisu sądowego od złożonej skargi. Mając na uwadze powyższe zważyć należało co następuje: Zacząć wypada od tego, że jeśli skarżący domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym to przesłanką zasadności jego wniosku powinno być wykazanie, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Tutaj jednak pojawia się problem. Skoro, bowiem skarżący na wezwanie uiścił żądaną kwotę wpisu od skargi to okoliczność ta siłą faktu niweczą zasadność ustaleń co do tego, że nie jest on w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Do rozważenia pozostaje jednak, czy i na ile taka sytuacja przekreśla jego starania w całej rozciągłości. Godzi się bowiem zauważyć, że zgodnie z aktualnymi poglądami doktryny sąd nie jest związany żądaniem strony zawartym we wniosku o przyznanie prawa pomocy byleby tylko nie wyszedł ponad żądanie strony (por. komentarz J.P Tarno do art. 246 w : Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2004). Logiczną konsekwencją takiego stanu rzecz jest więc, że w sytuacji gdy strona domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, sąd może przyznać jej to prawo w zakresie częściowym obejmującym m.in. ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika (art. 245 §3 ppsa in fine). Oczywiście po dokonaniu ustaleń, że nie jest w stanie ponieść tych kosztów bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 §1 pkt. 2 ppsa). Oświadczenie strony zgodnie z wolą ustawodawcy ma być "dokładne" a owa "dokładność" stopniowana jest przeświadczeniem sądu, że strona okoliczności te przedstawiła w sposób przekonywujący. Realia niniejszej sprawy nie stwarzają podstaw do takich ustaleń. Skarżący co prawda na wezwanie udzielił dodatkowych wyjaśnień lecz nie są one dokładne. Skarżący nie okazał bowiem wyciągów ze wszystkich posiadanych rachunków a te które przedstawił nie obrazują historii dokonywanych na nich operacji w okresie trzech miesięcy od dnia wezwania. Nie można bowiem tracić z pola widzenia, że wyciąg rachunku bankowego konkubiny skarżącego obejmuje jedynie trzy transakcje w okresie od 28-31.08.13 r. Natomiast dwa wyciągi z rachunków bankowych skarżącego w banku [...] Bank [...] obejmują okres od 01.08.13 do 31.08.13 r. a pozostały jeden obejmuje okres od 16.08.13 do 03.09.13 r. Ponadto nieporozumieniem jest nadmierne akcentowanie wykazywanej przed organami skarbowymi przez skarżącego straty na prowadzonej działalności gospodarczej. Dla każdego oczywistym bowiem pozostaje, że koszty uzyskania przychodu generujące stratę są wyliczane w sposób szczególny, wyznaczany regułami adekwatnymi dla celu do jakiego instytucja została powołana i w związku z tym nie znajdują prostego przełożenia na rzeczywistą sytuacją osoby prowadzącej działalność gospodarczą. Opóźnienia w płatnościach dla kontrahentów też mieszczą się w graniach dopuszczalnego ryzyka gospodarczego. Wreszcie przy posiadanym majątku, obrotach swojej firmy i kwotach uznań (także z przelewów własnych) na posiadanych rachunkach w banku [...] Bank [...], skarżącego trudno uznawać za osobę ubogą. Wszystko to razem wzięte powoduje, że przyznanie w takich warunkach skarżącemu prawa pomocy nie znajduje dla siebie wystarczających podstaw. Sprzeciwia się bowiem temu zarówno reguła prawa ustanowiona w przepisie art. 246 §1 ppsa jak i aktualne poglądy doktryny zgodnie z którymi jest to instytucja o charakterze wyjątkowym która powinna stanowić przywilej dla osób, które muszą korzystać z ochrony prawnej przed sądem a w przypadku ubogiego społeczeństwa, jakim jest społeczeństwo polskie, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu (tak H Knysiak – Molczyk w "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz". pod redakcją prof. T. Wosia. Warszawa 2005 s. 631). Postulatom tym wtóruje zresztą praktyka orzecznicza sądów administracyjnych zgodnie z którą, udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. postan. NSA z 27 maja 2008 r. I FZ 160/08). W ślad za Naczelnym Sądem Administracyjnym powtórzyć tez trzeba, że ponieważ prawo do sądu nie ma charakteru absolutnego i może być przedmiotem uzasadnionych prawnie ograniczeń (postan. NSA z 15 marca 2006 r. II OZ 258/06), to sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy (por. postan. NSA z 31 marca 2005 r. I FZ 63/05). Równocześnie skarżący powinien sobie uzmysłowić, że niedostosowanie się do wezwania o którym mowa w art. 255 ppsa należy interpretować na niekorzyść wnioskodawcy (por. postan. NSA z 12 stycznia 2006 r. II OZ 1405/05). Z przytoczonych względów orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 243 §1 oraz art. 252 w związku z art. 246 §1 i art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.