III SA/Kr 930/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Michna Sędziowie: WSA Bogusław Wolas Asesor WSA Magdalena Gawlikowska (spr.) Protokolant: specjalista Anna Chwalibóg po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 września 2024 r. sprawy ze skargi T. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 15 kwietnia 2024 r. nr SKO.ŚR/4111/273/2024 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. Wnioskiem z 1 sierpnia 2023 r. skarżąca T. T. wniosła o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym mężem – G. T. Po ponownym rozpoznaniu sprawy decyzją Prezydenta Miasta Krakowa z 14 lutego 2024 r. nr SO-04.8252.469.2023-2/24 odmówiono skarżącej prawa do wnioskowanego świadczenia. W motywach rozstrzygnięcia wskazano, że skarżąca sprawowała opiekę nad mężem od 23 lutego 2023 r. do 30 czerwca 2023 r. jako asystent dydaktyczny męża pracując na umowę zlecenie. Umowa ta nie została przedłużona z racji zakończenia okresu studiów przez męża skarżącej. Organ pierwszej instancji podał też, że z wywiadu środowiskowego wynika, że skarżąca realizuje typowe czynności dnia codziennego takie jak: codzienna pomoc przy wykonywaniu czynności higienicznych, kilka razy dziennie prowadzenie do toalety, codzienne przygotowywanie ubrań i ubieranie, codzienne golenie, mycie, karmienie, przygotowywanie posiłków, masaże, sprzątanie, pranie, prasowanie, organizacja wizyt lekarskich, opłacanie rachunków, robienie zakupów, realizacja recept, załatwianie spraw urzędowych, pomoc przy wychodzeniu na spacery, w razie konieczności czuwanie podczas snu. Zdaniem organu są to czynności, które prowadzone są w celu utrzymania gospodarstwa domowego, nie są to czynności o charakterze nadzwyczajnym i nie świadczą o konieczności sprawowania stałej lub długotrwałej opieki ponieważ umożliwiają zatrudnienie w niepełnym wymiarze godzinowym czy pracę zdalną. Organ podał, też, że osobą zobowiązaną do alimentacji w pierwszej kolejności jest matka męża skarżącej – L. K. Jako podstawę negatywnego dla strony rozstrzygnięcia wskazano również brak spełnienia przesłanki z art. 17 ust. 1 b ustawy o świadczeniach rodzinnych. Od powyższej decyzji skarżąca wniosła odwołanie. Zaskarżonej decyzji zarzuciła: 1/ niezrealizowanie wytycznych Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie zawartych w decyzji z dnia 8 grudnia 20223 r., nr SKO.ŚR/4111/1142/2023, w zakresie stosowania art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, uznanego za niekonstytucyjny w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, a tym samym nie przyjęcie stanowiska, że nie ma znaczenia data powstania niepełnosprawności dla świadczenia pielęgnacyjnego otrzymywanego przez opiekunów osób dorosłych; 2/ błędne ustalenie stanu faktycznego, w szczególności odnoście oceny stanu zdrowia niepełnosprawnego męża skarżącej, jak i pominiecie faktu konieczności stałej opieki nam nim przez całą dobę, co skutkuje brakiem możliwości podjęcia pracy zarobkowej; 3/ błędne przyjęcie, iż umowa zlecenia, na podstawie której skarżąca była zatrudniona jako asystent dydaktyczny męża w okresie od 23 lutego 2023 r. do 30 czerwca 2023 r. i rozwiązanie tej umowy nie wiązało się z koniecznością opieki nad mężem; 4/ błędne przyjęcie, że nie ciąży na skarżącej obowiązek opieki i wskazywanie innych osób zobowiązanych do alimentacji. W uzasadnieniu odwołania wskazano min., że mąż jest zależny od pomocy skarżącej z powodu niepełnosprawności ruchowej. Ponadto jest z nim utrudniony kontakt werbalny z uwagi na bełkotliwą mowę. Skarżąca zarzuciła, że organ błędnie przyjął, że umowa zlecenia, na podstawie której była zatrudniona jako asystent dydaktyczny męża i rozwiązanie tej umowy nie wiązało się z koniecznością opieki nad mężem. Aby mąż mógł studiować niezbędna była pomoc asystenta dydaktycznego, więc sam fakt zatrudnienia skarżącej wiązał się ze sprawowaniem opieki nad mężem. W związku z zakończeniem okresu nauki męża umowa zlecenia nie była kontynuowana, natomiast mąż nadal potrzebuje pomocy, pomimo, że już nie studiuje. Decyzją z 15 kwietnia 2024 r., nr SKO.ŚR/4111/273/2024 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji stwierdzono, że mimo częściowo błędnego uzasadnienia rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji jest słuszne. W pierwszej kolejności wskazano, że z uwagi na treść wyroku TK z 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 przepis art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych nie może stanowić podstawy do odmowy przyznania świadczenia. Ponadto wskazano, że zgodnie z art. 130 k.r.o. obowiązek alimentacyjny skarżącej wyprzedza obowiązek alimentacyjny krewnych męża skarżącej, zatem jest ona osobą uprawnioną do ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne. Mimo tego organ odwoławczy nie przyznał wnioskowanego świadczenia z uwagi na zakres sprawowanej opieki, jak również brak związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia, a koniecznością sprawowania przez skarżącą opieki nad niepełnosprawnym mężem. Organ uznał, że w okolicznościach niniejszej sprawy nie można przyjąć, że rezygnacja z zatrudnienia była związana z koniecznością sprawowania opieki nad mężem. Zdaniem organu skarżąca nie była osobą aktywną zawodowo, wprawdzie zawarła umowę zlecenia, niemniej jednak wykonywana praca była w rzeczywistości finansowanym przez Uniwersytet [...] wsparciem niepełnosprawnego męża, będącego studentem tej uczelni. Ponadto zakończyła zatrudnienie w związku z zakończeniem okresu nauki męża, nie zrezygnowała natomiast z uwagi na niemożność pogodzenia pracy zawodowej z opieką nad niepełnosprawnym mężem. Jeśli chodzi o zakres sprawowanych czynności Kolegium stwierdziło, że wiele z nich ma charakter uniwersalny, a także stanowi czynności związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego. Zdaniem Kolegium pomoc jaką mężowi świadczy skarżąca można uznać za normalną pomoc osoby będącej w związku małżeńskim. W ocenie Kolegium opieka sprawowana przez skarżącą nie ma charakteru o jakim mowa w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Na powyższą decyzję skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. W skardze zaskarżonej decyzji zarzuciła: 1) błędne ustalenie faktów polegających na przyjęciu, że skarżąca nie wypełnia swoim zachowaniem dyspozycji art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, tj. nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia i innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności ze wskazaniami konieczności stałej opieki lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna w procesie leczenia, rehabilitacji i edukacji. Podczas gdy skarżąca nie może podjąć pracy z uwagi na fakt konieczności stałej i długotrwałej opieki nad mężem, zgodnie z punktem 7 orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z 9 lutego 2023 r., nr SZ-12-1.8421.1.8494.2022; 2) błędne ustalenie faktów polegających na przyjęciu, że poprzednie zatrudnienie skarżącej nie było związane z opieką nad mężem podczas gdy ściśle wynikało z konieczności opieki nad mężem, bowiem, zatrudnienie skarżącej jako asystenta dydaktycznego wiązało się wyłącznie ze sprawowaniem opieki nad mężem; pominięcie przez Kolegium, iż praca zawodowa skarżącej sprowadzała się tylko do opieki nad mężem i fakt ten dowodzi potrzeby stałej opieki, którą skarżąca realizowała w latach 2018-2023 r.; 3) błędne ustalenie faktów polegających na przyjęciu, iż czynności, realizowane przez skarżącą w zakresie opieki nad mężem, należy uznać za wykonywane w ramach prawnego i moralnego obowiązku, podczas gdy ilość czynności realizowanych w zakresie pomocy, zdecydowanie wykracza poza taki obowiązek, a konieczność nieustannej asysty wyłącza skarżącą z życia zawodowego oraz na każdej innej płaszczyźnie, na której chciałaby występować samodzielnie; 4) błędną ocena materiału dowodowego wskazującą, że skarżąca wykonuje czynności uniwersalne, związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego, a tym samym dające się pogodzić z jej pracą zawodową, co jest sprzeczne z zasadami logiki i doświadczenia życiowego, ponieważ skarżąca nie tylko robi zakupy i gotuje, ale i karmi męża, podaje leki w czasie, gdy zachodzi taka potrzeba oraz regularnie przyjmowane, pomaga przy każdorazowej potrzebie skorzystania z toalety, a przede wszystkim może wezwać pogotowie w razie zaistnienia takiej potrzeby - podczas gdy mąż nie ma zdolności komunikowania się z osobami trzecimi. A to wszystko w zupełności wyklucza możliwość podjęcia pracy zawodowej; 5) błędną ocenę stanu faktycznego polegającą na przyjęciu, iż działania skarżącej polegają na sprawowaniu opieki w ramach moralnego obowiązku wobec męża, pomijając w zupełności fakt, że leki przyjmowane przez męża powodują u niego otępienie i brak możliwości pozostawania samemu, bez opieki; 6) brak wzięcia pod uwagę, że mąż skarżącej wymaga opieki nawet nocą, co obejmuje przygotowanie aparatu CAP (aparat służy do terapii bezdechu sennego) oraz maski na noc, podłączenie męża do aparatury, oczyszczanie aparatury, pomoc w toalecie (podanie kaczki). W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazała min., że stała i długotrwała opieka nad mężem polega na zaspakajaniu wszystkich potrzeb na co dzień: golenie, mycie, toaleta, jedzenie (przygotowanie zgodnie z zaleceniami lekarza, podanie oraz karmienie) ubieranie, komunikacja z innymi osobami (w tym ewentualne wezwanie pomocy), pomoc w poruszaniu się na wózku inwalidzkim, załatwianie wszystkich spraw administracyjnych (urzędowych), dokonywanie opłat, wyjście do lekarza i porozumiewanie się z nim. Wizyta lekarska trwa 15 minut, w ciągu których trzeba opowiedzieć o swoich dolegliwościach. Samodzielnie mąż tego zrobić nie jest w stanie, nawet wykorzystując tablet z Mówikiem. Z tego powodu skarżąca opowiada o dolegliwościach męża, o których dowiaduje się od niego za pomocą komunikatora, a taka rozmowa i próba zrozumienia go trwa dwie trzy godziny. Zdaniem skarżącej wykonywane przez nią codziennie czynności, wykraczają poza prawny i moralny obowiązek w małżeństwie. Nie ma możliwości do zatrudnienia nawet w niepełnym wymiarze godzin z powodu konieczności nieustannej asysty mężowi. Zdaniem skarżącej organy pominęły, że leki przyjmowane przez męża powodują u niego otępienie i brak możliwości pozostawania samemu, bez opieki. Skarżąca wymieniła z jakiego zaopatrzenia korzysta jej mąż, a także dodała, że poddaje go stałej rehabilitacji. Końcowo wskazała, że tak aktualna sytuacja zawodowa (brak zatrudnienia i niepodejmowanie zatrudnienia) jak i wcześniejsza (asystent dydaktyczny) świadczą bezpośrednio o związku przyczynowo - skutkowym. Wskazała, że niepełnosprawność męża wyklucza go w zupełności z samodzielnego przebywania, to zaś przekłada się na potrzebę sprawowania nad nim opieki i brak możliwości świadczenia przez skarżącą pracy. Do skargi skarżąca dołączyła min. zaświadczenia lekarskie dotyczące stanu zdrowia męża za lata 2017 – 2022 oraz kserokopie recept na silne leki przeciwbólowe typu Fenantyl, czy Transtec. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych, przy czym sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez sąd następuje tylko w przypadku stwierdzenia istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy - art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935) zwanej dalej "p.p.s.a.". Zakres kontroli Sądu wyznacza art. 134 p.p.s.a. stanowiący, iż sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w tak określonych granicach sąd doszedł do przekonania, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2023 r., poz. 390 ze zm.), powoływanej dalej także jako "u.ś.r." w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2023 r. W tym miejscu należy wskazać, że od dnia 1 stycznia 2024 r. nastąpiła zmiana przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych, dokonana na mocy art. 43 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz.U. z 2023 r., poz. 1429) dalej u.ś.w. Organ drugiej instancji wydał zaskarżoną decyzję w dniu 15 kwietnia 2024 r., a zatem już po wejściu w życie ustawy o świadczeniu wspierającym, które nastąpiło w dniu 1 stycznia 2024 r. Zgodnie z art. 63 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne i specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym, do których prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 r., stosuje się przepisy dotychczasowe. O powstaniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego można natomiast mówić jedynie w takim wypadku, gdy osoba ubiegająca się o jego przyznanie, przed wskazanym dniem spełniła wszystkie wymagane przepisami ustawy o świadczeniach rodzinnych warunki, a jedynie organ nie zdążył przed tą datą wydać decyzji przyznającej świadczenie. Aby ustalić, czy wszystkie warunki nabycia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego zostały w niniejszej sprawie spełnione do dnia 31 grudnia 2023 r., należy dokonać oceny stanu faktycznego na podstawie przepisów u.ś.r. w brzmieniu obowiązującym do tej daty (por. wyrok WSA w Łodzi z 12 kwietnia 2024 r., sygn. akt II SA/Łd 104/24). Zgodnie treścią art. 17 ust. 1 cyt. ustawy w brzmieniu mającym zastosowanie w niniejszej sprawie świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. W myśl art. 17 ust. 1b świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: 1) nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub 2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia. Sąd podkreśla, że w orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, że pojęcie opieki, o którym mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., utożsamiać należy ze stałą i bezpośrednią troską o zapewnienie osobie niepełnosprawnej realizacji jej podstawowych potrzeb życiowych i społecznych, których sama nie jest ona w stanie zrealizować z uwagi na swoją niepełnosprawność. Opieka ta powinna być przy tym tak absorbująca, że podjęcie jakiejkolwiek aktywności zawodowej przez opiekuna musiałoby się odbyć ze szkodą dla niej (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 18 marca 2021 r., IV SA/Wr 51/21). Ustawodawca wymaga, aby brak podejmowania zatrudnienia lub rezygnacja z zatrudnienia przez osoby wymienione w art. 17 ust. 1 i ust. 1a ustawy, pozostawały w bezpośrednim związku przyczynowo - skutkowym z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, a związek między rezygnacją z zatrudnienia (albo jego niepodejmowaniem), a sprawowaną opieką musi być bezpośredni i ścisły (por. wyrok NSA z 12 lutego 2020 r. I OSK 516/19). Konieczne jest poczynienie w tym zakresie kompleksowych ustaleń i poddanie ich wszechstronnej ocenie. Odnosząc powyższe do realiów kontrolowanej sprawy Sąd stwierdza, że słuszne jest stanowisko Kolegium, zgodnie z którym, w obecnej sytuacji prawnej nie jest dopuszczalne oparcie decyzji odmawiającej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie tej części przepisu art. 17 ust. 1b cyt. ustawy, której niekonstytucyjność stwierdził Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13. W wyroku tym wskazano bowiem, że art. 17 ust. 1b cyt. ustawy w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji. Tym samym w stosunku do opiekunów tych dorosłych osób niepełnosprawnych, których niepełnosprawność powstała później niż w okresach wskazanych w ust. 1b pkt 1 i 2 cyt. ustawy, kryterium momentu powstania niepełnosprawności, jako uniemożliwiające uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego, utraciło przymiot konstytucyjności. W odniesieniu do tych osób oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego trzeba dokonywać zatem z pominięciem tego kryterium. Wobec powyższego, Kolegium prawidłowo uznało, że brak było podstaw do odmowy przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego tylko z tego powodu, że nie został spełniony warunek z art. 17 ust. 1b cyt. ustawy. Sąd nie podzielił natomiast stanowiska organu odwoławczego jakoby w sprawie nie zaistniał związek przyczynowy pomiędzy zaprzestaniem lub niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącą, a sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym mężem. Z niekwestionowanych okoliczności faktycznych sprawy wynika, że mąż skarżącej porusza się na wózku inwalidzkim, jest osobą, która z uwagi na swoje schorzenia ma bełkotliwą, niezrozumiałą mowę i komunikuje się za pomocą urządzenia Mówik. Ma osłabienie czucia w prawej połowie ciała i zaburzenia równowagi. Jego schorzenia mają naturę neurologiczną i ruchową. Z uwagi na postępującą chorobę dostaje skurczy i ataków bólu. Z kserokopii dokumentów dołączonych do skargi wynika, że jest w leczeniu od 2015 r., a objawy choroby narastają stopniowo. Występuje u niego min.: nasilona dyzartria, zdrętwienie twarzy, opada lewy kąt ust, ma też zaburzenie połykania. Pionizacja skarżącego jest niemożliwa, występuje ból i objawy wegetatywne. Z kserokopii recept dołączonych do skargi wynika, że zażywa silne leki przeciwbólowe jak Fenantyl czy Transtec. Z opinii genetycznej (k. 20 a.a.) wynika, podejrzenie ataksji rdzeniowo – móżdżkowej typu piątego. W tym miejscu Sąd zauważa, że uwzględnił dołączone do skargi dokumenty albowiem potwierdzają one okoliczności istniejące przed dniem wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia. Jednocześnie organ pierwszej instancji nie wywiązał się należycie z obowiązków wynikających z art. 10 i art. 79a k.p.a. (por. k. 16 a.a.), zatem skarżąca nie została należycie pouczona o możliwości i potrzebie przedłożenia wszelkich dokumentów mogących wskazywać na istnienie związku przyczynowego między zaprzestaniem lub nie podejmowaniem przez nią zatrudnienia, a sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym mężem. Naruszenie to mogło mieć zdaniem Sądu istotny wpływ na wynik sprawy. Jeśli chodzi o zakres sprawowanej przez skarżącą opieki to akta sprawy wskazują, że skarżąca pomaga mężowi: przy wykonywaniu czynności higienicznych, przy korzystaniu z toalety, przy zmianie pozycji, przygotowuje mu ubrania i ubiera go, goli, myje, karmi, przygotowuje posiłki, wykonuje masaże, podaje leki. Ponadto wykonuje takie czynności jak: sprzątanie, pranie, prasowanie, organizacja i asystowanie przy wizytach lekarskich, opłacanie rachunków, robienie zakupów, realizacja recept, załatwianie spraw urzędowych, pomoc przy wychodzeniu na spacery. W razie konieczności czuwa też podczas snu, podaje mężowi kaczkę czy sprawdza aparat CPAP, w którym mąż skarżącej śpi. Skarżąca pomaga mężowi dotrzeć do wózka inwalidzkiego gdy wychodzą z domu. W tym celu używa schodołazu. Zdaniem Sądu zakres i charakter opieki jaki świadczy skarżąca w odniesieniu do stanu zdrowia i potrzeb jej męża wskazuje, że sprawowana opieka odpowiada wymogom określonym w art. 17 ust. 1 u.ś.r. Specyfika schorzeń męża skarżącej, a w szczególności jego ograniczenia ruchowe, brak możliwości komunikowania się (w tym wezwania pomocy), czy napadowe bóle wymagające zastosowania silnych leków, które są dla męża skarżącej otępiające, wymaga od skarżącej nie tyko wykonywania czynności opiekuńczych czy gospodarczych ale także pozostawania w stałym czuwaniu i gotowości do udzielenia pomocy mężowi. Istotne jest też to, że jak wynika z dokumentów medycznych choroba męża jest postępująca, zatem zakres wymaganej opieki nie będzie się z czasem zmniejszał. Sąd nie podziela stanowiska organu odwoławczego, że świadczone przez skarżącą czynności mają charakter "uniwersalny", stanowią czynności związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego niewykraczające poza standardowe obowiązki domowe i mieszczą się w zakresie prawidłowych relacji małżeńskich. Całościowa ocena czynności sprawowanych przez skarżącą w odniesieniu do stanu zdrowia jej męża wskazuje, że świadczona opieka ma charakter stały, a stopień jej intensywności wyklucza podjęcie przez skarżącą zatrudnienia nawet w częściowym wymiarze czasu pracy. Odnosząc się do stanowiska organu odwoławczego, że skarżąca nie wykazała aby była osobą aktywną zawodowo, gdyż umowa zlecenia na pracę w charakterze asystenta dydaktycznego była w istocie finansowanym przez uczelnię wsparciem jej męża, Sąd zauważa, że gdyby nie potrzeba wsparcia niepełnosprawnego męża, który bez pomocy asystenta dydaktycznego nie byłby w stanie studiować, skarżąca mogłaby podjąć jakakolwiek inną aktywność zarobkową zgodnie z jej wykształceniem i oczekiwaniami. Nie można odejmować waloru aktywności zawodowej skarżącej tylko dlatego, że jej zatrudnienie było związane z asystowaniem mężowi. Ponadto trzeba mieć na uwadze, że na równi z zaprzestaniem zatrudnienia należy badać brak możliwości podjęcia zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Okoliczności niniejszej sprawy zdaniem Sądu wskazują, że z uwagi na stopień niedołęstwa męża skarżącej i zakres opieki jakiej wymaga, skarżąca nie jest w stanie podjąć pracy zarobkowej nawet w nie pełnym wymiarze czasu pracy. W konsekwencji należało uznać, że organy błędnie oceniły zebrany w sprawie materiał dowodowy, co doprowadziło do nieuzasadnionej odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ uwzględni stanowisko zawarte w niniejszym wyroku. Mając na uwadze powyższe Sąd orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a.