III SA/Kr 934/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kremer Sędziowie WSA Tadeusz Wołek WSA Janusz Kasprzycki (spr.) Protokolant Renata Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 kwietnia 2010 r. sprawy ze skargi J. R. na decyzję Wojewody z dnia 31 lipca 2009 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania I. skargę oddala II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na rzecz adwokata A. M. Kancelaria Adwokacka ul. [...] tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści złotych) podwyższoną o podatek od towarów i usług przewidziany dla tego rodzaju czynności. Zaskarżoną decyzją z dnia 31 lipca 2009 r. , znak:. [...], Wojewoda, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm., zwanej dalej w skrócie – k.p.a.) w związku z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 z późn. zm., zwanej dalej ustawą o ewidencji ludności i dowodach osobistych) utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Organ I instancji - Wójt Gminy - decyzją z dnia [...] 2008 r., znak: [...], na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych orzekł o wymeldowaniu J. R. z pobytu stałego pod adresem A, ul. B. W jej uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że z zebranego materiału dowodowego, w tym z przeprowadzonej rozprawy administracyjnej, zeznań stron postępowania i świadków, wynika, iż J. R. nie mieszka pod adresem A ul. B. Fakt ten potwierdziła także kontrola dyscypliny meldunkowej przeprowadzona przez Komisariat Policji. Jak ustalono, w przedmiotowym lokalu skarżący nie posiada rzeczy osobistych, ani związanych z wyposażeniem mieszkania. Jak sam zeznał nie posiada on także kluczy do tego lokalu. Organ wskazał, że skarżący wraz z drugą żoną i dwójką dzieci od około 15 lat mieszka pod adresem C, ul. D i tam jest zameldowany na pobyt stały. Pod tym adresem jest skoncentrowane jego centrum życiowe, co potwierdzają świadkowie, zamieszkali przy ul. D w C. Organ wskazał także, że skarżący został wymeldowany z domu przy ul. B pismem z Wojewódzkiego Urzędu Spraw Wewnętrznych, w związku z przebywaniem na stałe w Stanach Zjednoczonych Ameryki Północnej. Po powrocie z USA, w kwietniu 1991 r. dokonał zameldowania na pobyt stały w A przy ul. B. Od dnia 23 kwietnia 1991 r. do dnia 15 sierpnia 1992 r. zgłosił wyjazd do Kanady. Po powrocie z Kanady skarżący zgłosił pobyt w C przy ul. D. Organ I instancji stwierdził, że fakt trwałego opuszczenia lokalu przez skarżącego jest jednoznaczny i niebudzący wątpliwości. Wszystkie czynione przez skarżącego kroki związane z przywróceniem, w jego ocenie, naruszonego posiadania kończyły się negatywnie. W ocenie organu skarżący powinien w świetle ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych dokonać przemeldowania na adres C ul. D, gdyż pobyt ten nie ma charakteru pobytu czasowego, lecz stałego. Odwołanie od tej decyzji złożył J. R. podnosząc, że nie jest prawdą, iż opuścił przedmiotowy lokal dobrowolnie. Twierdzi, że został z niego wyrzucony przez ówczesną żonę M. R. i jej konkubenta. Rozpatrując to odwołanie Wojewoda utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia Wojewoda wskazał, że sprawa dotycząca wymeldowania J. R. z miejsca stałego pobytu była już dwukrotnie przedmiotem postępowania przed organem odwoławczym. Po ponownej ocenie całokształtu materiału dowodowego, oraz po zapoznaniu się z treścią odwołania J. R. organ odwoławczy uznał, że brak jest podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji, bowiem opuszczenie miejsca pobytu stałego, jak prawidłowo ustalił organ I instancji, było wynikiem świadomej decyzji skarżącego i nie wynikało z bezprawnych działań innych osób. Organ odwoławczy wskazał na wyjaśnienia, jakie skarżący złożył do protokołu w dniu 15 lutego 2007 r., które jednoznacznie potwierdziły, że w dniu 27 stycznia 1993 r., z uwagi na zmianę sytuacji życiowej, wyprowadził się z budynku przy ul. B w A i zamieszkał w innym miejscu, tj. w budynku przy ul. D w C, gdzie nadal przebywa z nową rodziną. Organ odwoławczy dał wiarę złożonym w sprawie wyjaśnieniom i na ich podstawie oraz w oparciu o dowody z zeznań świadków powołanych przed organem I instancji oraz wyniki kontroli dyscypliny meldunkowej, którą w lipcu 2009 r. przeprowadził Komisariat Policji, na prośbę organu II instancji, zarówno pod adresem stałego zameldowania skarżącego tj. A, ul. B, jak i w miejscu jego faktycznego przebywania, tj. w budynku przy ul. D w C uznał, że opuszczenie miejsca pobytu stałego było wynikiem świadomej decyzji J. R. i nie wynikało z bezprawnych działań osób trzecich. Organ odwoławczy zaznaczył, że czynność zameldowania potwierdza jedynie istniejący stan faktyczny i ma charakter wtórny do zaistniałych wcześniej zdarzeń. Osoba, która dobrowolnie opuszcza miejsce pobytu stałego, koncentrując swoje centrum życiowe w innym miejscu, ma obowiązek wymeldowania się z dotychczasowego miejsca pobytu stałego. W przypadku, gdy osoba obowiązku tego nie dokonała z własnej woli, a taka sytuacja zaistniała w niniejszej sprawie, do czego była zobowiązana na podstawie art. 15 ust. 1 cyt. ustawy o ewidencji ludności dowodach osobistych, to wówczas organ gminy obowiązany jest na wniosek strony mającej w tym interes prawny lub z urzędu wymeldować tę osobę w drodze decyzji administracyjnej. Utrzymywanie zameldowania J. R. na pobyt stały pod dotychczasowym adresem stanowi obecnie fikcję meldunkową, na którą przepisy z zakresu ewidencji ludności i dowodów osobistych nie zezwalają. Skargę na decyzję Wojewody z 31 lipca 2009 r., znak:. [...], do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie złożył J. R. podnosząc w jej treści, że został wyrzucony ze swojego domu przez ówczesną żonę i jej konkubenta. Skarżący stwierdził, że musiał zamieszkać w innym miejscu, gdyż przebywanie w domu zagrażało jego życiu. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej w skrócie p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd administracyjny nie rozstrzyga więc merytorycznie, lecz ocenia zgodność decyzji z przepisami prawa. Skarga nie jest zasadna. Materialnoprawną podstawą orzekania w niniejszej sprawie był art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Zgodnie z tym przepisem organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. "Przesłanka opuszczenia miejsca stałego pobytu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji i dowodach osobistych (...)", jak słusznie wskazał w wyroku z dnia 12 czerwca 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie; sygn. akt III SA/Wr 533/07, LEX nr 512911, "(...) jest spełniona, jeżeli opuszczenie to miało charakter trwały i jest dobrowolne." Opuszczenie lokalu, w którym osoba była zameldowana można uznać za dobrowolne i trwałe, jeżeli wynikało ono z nieskrępowanej woli przeniesienia swoich interesów życiowych w inne miejsce, a nie z powodu bezprawnych działań lub zachowań innych osób. Rzeczą zatem organów orzekających w niniejszej sprawie było ustalenie dobrowolnego i trwałego opuszczenia przez skarżącego miejsca stałego pobytu. W ocenie Sądu organy zebrały wystarczający materiał dowodowy do podjęcia rozstrzygnięcia co do istoty tej sprawy. Całość dowodów została poddana ocenie we wzajemnej łączności. W szczególności w dowodach z zeznań świadków, w tym z zeznań sąsiadów nowego miejsca zamieszkania skarżącego (przy ul. D w C), wyjaśnień samego skarżącego złożonych do protokołu w dniu 15 lutego 2007 r., wyjaśnień wnioskodawczyni, innych dowodów w postaci pism procesowych, między innymi takich jak pisma córek skarżącego z dnia 30 października 2006 r., potwierdzonego przez notariusza publicznego, odzwierciedla się rzeczywiście zamiar J. R. opuszczenia miejsca stałego pobytu w sposób dobrowolny. Wynika z nich także, że wyprowadził się on z miejsca stałego pobytu (jak wskazał organ 15 lat temu w uzasadnieniu decyzji z [...] 2008 r., znak: [...]), a wolą jego było skoncentrowanie swoich spraw życiowych w innymi miejscu niż lokal, w którym był zameldowany. Fakt przebywania i uczynienia nowego centrum życiowego w C przy ul. D nie budzi żadnych wątpliwości ( jak ustalił organ I Instancji zamieszkał pod tym adresem we wrześniu 1993 r.). Potwierdzają to nie tylko zeznania wskazanych już świadków – sąsiadów nowego miejsca przebywania skarżącego ale także sam skarżący i wyniki kontroli meldunkowej. Wbrew więc zarzutom skargi, sprecyzowanych następnie w piśmie procesowym pełnomocnika skarżącego z urzędu z dnia 1 marca 2010 r., nie można postawić organom orzekającym zarzutu naruszenia przepisów postępowania administracyjnego – art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., obligujących organy administracji publicznej do rozpatrzenia i rozstrzygnięcia całego materiału dowodowego oraz stwierdzić, że dokonana ocena dowodów jest dowolna i przez to narusza art. 80 k.p.a. Nie znajdują też potwierdzenia w zebranym materiale dowodowym twierdzenia skarżącego, że został zmuszony do opuszczenia miejsca stałego pobytu w wyniku bezprawnych działań wnioskodawczyni i jej konkubenta, akcentowane również przez pełnomocnika z urzędu. Okoliczności tego rodzaju nie znajdują odzwierciedlenia w zeznaniach świadków. Pozostają jedynie, niczym nie potwierdzone twierdzenia skarżącego, że został on wyrzucony siłą z miejsca stałego pobytu. W tym zakresie prowadzone było postępowanie karne. Z postanowienia o umorzeniu śledztwa z dnia 18 maja 1993 r., sygn. akt [...] (k. 4 akt sądowych) wynika bezsprzecznie, że brak było dowodów zaistnienia przestępstwa kierowania gróźb pozbawienia życia przez M. R. wobec skarżącego. Nie wystąpiło więc tego rodzaju oddziaływanie na skarżącego, które mogło być powodem opuszczenia przez niego miejsca stałego pobytu. Materiał dowodowy nie odzwierciedla też innego oddziaływania osób trzecich na wolę skarżącego. Prokuratura Rejonowa w listopadzie 2006 r. wydała postanowienie o odmowie wszczęcia dochodzenia w sprawie kierowania gróźb karalnych w okresie od listopada 1995 r. do 26 października 2006 r. przez M. R. wobec skarżącego oraz w sprawie zmuszania J. R. do określonego zachowania w tym samym czasookresie poprzez nie wpuszczanie go do domu w miejscu stałego pobytu (k. 42 i 58 akt administracyjnych; pismo Prokuratora Prokuratury Rejonowej, sygn. Akt [...]). Z wszystkich dowodów wynika raczej, że to skarżący nie akceptując poczynań wnioskodawczyni, zmierzających do związania się z inną osobą, nie godząc się z nimi, podjął własną decyzję opuszczenia miejsca stałego pobytu, związania się także z inną osobą i założenia w innym miejscu swojego centrum życiowego. Nad prawidłowością dokonanej przez organy oceny, co do charakteru opuszczenia przez skarżącego miejsca stałego pobytu, nie mogą też zaważyć argumenty, że podejmował on kroki prawne w celu obrony swoich praw do przebywania w tym lokalu. Postępowanie o naruszenie posiadania zakończyło się wynikiem negatywnym. Pozew, złożony w sprawie o sygn. akt [...] zarządzeniem sądu z dnia 10 stycznia 2007 r. został zwrócony, a zarządzenie to z dniem 23 stycznia 2007 r. stało się prawomocne (k. 172 akt administracyjnych). Złożony natomiast przez skarżącego pozew o dopuszczenie do współposiadania, zarejestrowany pod sygn. akt [...], zarządzeniem z dnia 9 października 2007 r. został dołączony do sprawy o sygn. akt [...], prowadzonej w przedmiocie ustalenia sposobu użytkowania części nieruchomości. Postanowieniem z dnia 15 października 2007 r., sygn. akt [...], Sąd Rejonowy, Wydział I Cywilny oddalił wniosek J. R. o ustalenie sposobu użytkowania, które to postanowienie, na skutek oddalenia apelacji J. R. postanowieniem z dnia 21 lutego 2008 r., sygn. akt [...] Sądu Okręgowego, Wydział I Cywilny, z dniem 6 maja 2008 r. stało się prawomocne (k. 188 i 193 akt administracyjnych). Podnoszony natomiast aspekt interwencji Policji, która miała miejsce w 2006 r., jak przyznaje sam skarżący, także niczego nie zmienia. W skardze z dnia 9 października 2006 r. do Sądu Rejonowego, Wydział II Karny, J. R. wskazał bowiem wyraźnie, że wówczas "Panowie policjanci stwierdzili, że tą sprawę musi rozstrzygnąć sąd". Nie uprawnia, więc to już do twierdzenia, że podejmował on kroki w celu przezwyciężenia jakiejś bariery uniemożliwiającej mu powrót do miejsca stałego pobytu. Skoro organy w sposób przekonywujący wykazały, że zaistniała przesłanka dobrowolnego i trwałego upuszczenia miejsca stałego pobytu, to na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, mogły podjąć rozstrzygnięcie o wymeldowaniu J. R. z miejsca stałego pobytu. Motywy podjętych rozstrzygnięć zostały natomiast w sposób wystarczający wskazane w uzasadnieniach decyzji, co nie narusza wymogów art. 107 § 3 k.p.a. Decyzje organów obu instancji nie naruszają, więc prawa, procesowego w stopniu, który mógłby mieć istotny wpływ na wynik sprawy ani też materialnego w stopniu, który miał wpływ na wynika sprawy. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), skargę oddalił, o czym orzekł w punkcie I sentencji wyroku. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej z urzędu Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie orzekł, na podstawie art. 200 w zw. z art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) oraz z § 18 ust. 1 pkt 2 lit. "a" rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2002 r. Nr 163, poz. 1348 z późn. zm.), jak w punkcie II sentencji wyroku.