III SA/Kr 934/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Zawadzka (spr.) Sędziowie NSA Krystyna Kutzner WSA Janusz Bociąga Protokolant Ewelina Kalita po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 lutego 2014 r. sprawy ze skargi Uniwersytetu na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 17 czerwca 2013 r. nr [...] w przedmiocie nakazu wydzielenia i wyposażenia jadalni dla pracowników skargę oddala. Decyzją z dnia [...] 2013 r., Nr [...] Powiatowy Inspektor Sanitarny, działając na podstawie art. pkt. 2 oraz 27 ust. 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (tekst jednolity Dz. U. z 2006 r. Nr 122, poz. 851 ze zm.), art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98 poz. 1071 ze zm.), art. 207, art. 227 § 1 pkt. 2, art. 221 § 2 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks Pracy (Dz. U. z 1998 r. Nr 21 poz. 94 ze zm.), art. 25 ustawy z dnia 25 lutego 2011 r. o substancjach chemicznych i ich mieszaninach, § 11 ust 1 załącznika Nr 3, § 34 ust. 3 i 4 Załącznika Nr 3, § 103 ust. 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (Dz.U. z 2003 r. Nr 169, poz. 1650) nakazał Uniwersytetowi (dalej: stronie skarżącej) w terminie do 30 czerwca 2013 r.: 1. Wydzielić i wyposażyć zgodnie z obowiązującymi przepisami jadalnię dla pracowników; 2. Wyposażyć szatnię w szafki przeznaczone do indywidualnego użytku każdego pracownika, 3. Przeprowadzić pomiary czynników szkodliwych występujących na stanowiskach pracy, 4. Zapewnić pracownikom Instytutu [...] (pokój nr [...] i pomieszczenie szklarni) narażonym na niebezpieczeństwo kontaktu oczu ze środkami żrącymi (zachlapania) aparat do przemywania oczu, 5. Sporządzić wykaz stosowanych w zakładzie niebezpiecznych substancji chemicznych i ich mieszani. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że przeprowadzona kontrola sanitarna wykazała brak wydzielonej i wyposażonej zgodnie z obowiązującymi przepisami jadalni, co narusza wymagania zawarte w § 34 ust. 3 i 4 Załącznika Nr 3 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy. Nadto organ stwierdził, że brak wyposażonej zgodnie z obowiązującymi przepisami szatni dla pracowników narusza wymagania zawarte w § 11 ust 1 załącznika Nr 3 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy. Stwierdzono również brak pomiarów czynników szkodliwych występujących na stanowiskach pracy, co narusza przepisy rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 2 lutego 2011 r. w sprawie badań i pomiarów czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy oraz wymagania zawarte w art. 207 i art. 227 § 1 pkt. 2 Kodeksu pracy. Natomiast brak aparatu do płukania oczu dla pracowników Instytutu Biologii narażonych na niebezpieczeństwo kontaktu oczu ze środkami żrącymi narusza wymagania zawarte w § 103 ust. 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy. Z kolei brak aktualnego spisu niebezpiecznych substancji i ich mieszanin chemicznych narusza art. 221 § 2 Kodeksu pracy oraz art. 25 ustawy z dnia 25 lutego 2011 r. o substancjach chemicznych i ich mieszaninach. Mając na uwadze powyższe organ uznał, że na Uniwersytecie nie są zapewnione prawidłowe warunki higieniczno-zdrowotne, a stwierdzone uchybienia stanowią naruszenie warunków określonych w powołanych przepisach. Zgodnie zatem z art.27 ust. 1 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej nakazano usunięcie powyższych naruszeń. Uniwersytet wniósł odwołanie jedynie od punktu pierwszego zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu decyzji podniesiono, że pracownicy Instytutu Biologii mają zapewnione miejsca w pokojach pracowniczych, w których mogą w higienicznych warunkach spożywać posiłki. Mają również oddzielne szafy na odzież własną i roboczą. Także nauczyciele akademiccy mają zapewnione stałe miejsca w pokojach i pomieszczeniach, w których nie występują niebezpieczne produkty chemiczne, gdzie wykonują swoje obowiązki poza zajęciami dydaktycznymi. Z uwagi na prowadzenie zająć bardzo rzadko zdarza się, by wszyscy pracownicy jednocześnie przebywali w tych pokojach. Dlatego strona skarżąca uważa, że warunki są zgodne z zalecaniami bezpieczeństwa i higieny pracy. Decyzją z dnia 17 czerwca 2013 r. Nr [...] Wojewódzki Inspektor Sanitarny, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267) w związku z art. 12, ust. 2, pkt 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz.U. z 2011 r. Nr 212, poz. 1263 ) § 111. 1 oraz § 4. 1 § 11. 1, § 14.3 oraz § 29.2 załącznika nr 3 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (Dz. U. z 2003 r. Nr 169, poz. 1650, z późn. zm.), utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy streścił przebieg dotychczasowego postepowania oraz powołał treść § 111 ust. 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy oraz § 4 ust. 1, § 14 ust. 3 § 29 ust. 2, załącznika nr 3 powołanego powyżej rozporządzenia Organ odwoławczy podkreślił, że ponieważ w odwołaniu strona skarżąca kwestionuje zasadność pkt 1 powyższej decyzji podnosząc, iż pracownicy mogą spożywać posiłki w pokojach pracowniczych, w których mają też oddzielne szafy na odzież własną i roboczą, wnosić należy, że Uniwersytet odwołuje się także od obowiązku określonego w punkcie 2 przedmiotowej decyzji. Jak wskazuje strona skarżąca, w pokojach tych nie występują niebezpieczne środki chemiczne, a pracownicy nie przebywają w tych pokojach jednocześnie. Z tych względów, zdaniem strony skarżącej warunki te są higieniczne i spełniają wymogi określone przepisami dotyczącymi bezpieczeństwa i higieny pracy. Wojewódzki Inspektor Sanitarny podzielił w całości stanowisko organu pierwszej instancji. W trakcie przeprowadzonej w dniu 26 listopada 2012 r. kontroli w Instytucie [...] Uniwersytetu, stwierdzono, iż pracownicy Instytutu narażeni są w na szkodliwy czynnik biologiczny zaliczany do 2 oraz 3 grupy zagrożenia oraz stosują substancje i mieszaniny chemiczne niebezpieczne, w tym czynniki rakotwórcze, jednak pracownicy nie mają zapewnionego pomieszczenia do spożywania posiłków, a odzież przechowywana jest w zbiorczej szafie zlokalizowanej w pokojach nauczycielskich. Zatem wydanie decyzji przez Powiatowego Inspektora Sanitarnego nakazującej wydzielić i wyposażyć zgodnie z obowiązującymi przepisami jadalnię dla pracowników oraz wyposażyć szatnię w szafki przeznaczone do indywidualnego użytku każdego pracownika jest zasadne. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie Uniwersytet domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji w części nakazującej stronie skarżącej wydzielenie i wyposażenie zgodnie z obowiązującymi przepisami jadalnię dla pracowników Instytutu [...] oraz wyposażenie szatni w szafki przeznaczone do indywidualnego użytku każdego pracownika. W uzasadnieniu skargi strona skarżąca wskazała, że Uniwersytet wywiązał się z nałożonego na niego obowiązku i szatnie wyposażył w szafy dla pracowników do przechowywania odzieży własnej i odzieży ochronnej oraz środków ochrony indywidualnej. Natomiast zdaniem strony skarżącej organy nie są konsekwentne, co do punktu pierwszego decyzji, gdyż, raz podają, że chodzi o miejsce spożywania posiłków, a innym razem że chodzi o jadalnię, co zdaniem strony skarżącej narusza art. 7 i art. 9 k.p.a. Uniwersytet podkreślił, że jego pracownicy pracują w pomieszczeniach, gdzie wykonują prace administracyjne i naukowe i pomieszczenia te wyposażone są w kąciki do przygotowywania posiłków i ich spożywania. Tym samym Uniwersytet wypełnił nałożony na niego obowiązek wynikający z rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy, w sprawie wydzielenia i wyposażenia miejsc do spożywania posiłku dla pracowników Instytutu [...] i nie jest koniczne tworzenie jeszcze oddzielnego pomieszczenia zwanego jadalnią. W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Sanitarny w całości podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne powołane są do badania zgodności z prawem decyzji, postanowień, czynności i innych aktów administracyjnych. Sądy te kontrolują, czy organy administracyjne wydające zaskarżone akty nie dopuściły się naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego, mającego bądź mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy, czy też stanowiącego podstawę wznowienia postępowania, albo naruszenia prawa uzasadniającego ich nieważność. Jedynie wówczas jest możliwe uchylenie kwestionowanego rozstrzygnięcia bądź stwierdzenie jego nieważności w trybie art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270; dalej: p.p.s.a.). Jednocześnie zgodnie z art. 134 p.p.s.a., sądy te nie są związane zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Kontrola zaskarżonej w niniejszej sprawie decyzji doprowadziła do stwierdzenia, iż jest ona zgodna z prawem, co skutkowało koniecznością oddalenia skargi. W rozpoznawanej sprawie przedmiotem kontroli sądu administracyjnego jest decyzja Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego, który utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Sanitarnego w przedmiocie nakazu wydzielenia i wyposażenia jadalni dla pracowników. Materialnoprawną podstawę działania organów w rozpatrywanej sprawie stanowił przepis art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz.U. z 2011 r. Nr 212 poz.1263), w myśl którego w razie stwierdzenia naruszenia wymagań higienicznych i zdrowotnych, państwowy inspektor sanitarny nakazuje, w drodze decyzji, usunięcie w ustalonym terminie stwierdzonych uchybień. Nadto podstawą wydania decyzji stanowiło rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (Dz.U. z 2003 r. Nr 169 poz.1650 ze zm., dalej jako: rozporządzenie) Zgodnie z § 111 ust. 1 rozporządzenia pracodawca jest obowiązany zapewnić pracownikom pomieszczenia i urządzenia higieniczno-sanitarne, których rodzaj, ilość i wielkość powinny być dostosowane do liczby zatrudnionych pracowników, stosowanych technologii i rodzajów pracy oraz warunków, w jakich ta praca jest wykonywana. Natomiast w myśl § 29 ust. 1 załącznika nr 3 rozporządzenia, pracodawca zatrudniający powyżej dwudziestu pracowników na jednej zmianie powinien zapewnić pracownikom pomieszczenie do spożywania posiłków, zwane dalej "jadalnią". Jeżeli pracownicy narażeni są na kontakt ze szkodliwymi środkami chemicznymi lub promieniotwórczymi, materiałami biologicznie zakaźnymi albo przy pracach szczególnie brudzących, pracodawca powinien zapewnić im pomieszczenie do spożywania posiłków zwane "jadalnią" (ust. 2). Z akt administracyjnych wynika jednoznacznie, że w kontrolowanym Instytucie [...] Uniwersytetu zatrudnionych jest 82 osób. Dodatkowo w trakcie pracy pracownicy mają kontakt ze szkodliwymi czynnikami biologicznymi zaliczanymi do 2 i 3 grupy zagrożenia oraz stosują niebezpieczne mieszaniny chemiczne, w tym czynniki rakotwórcze. Zatem w świetle powołanych powyżej przepisów rozporządzenia, nie ulega wątpliwości, że pracodawca ma obowiązek zapewnić pracownikom pomieszczenie zwane "jadalnią". Pomieszczenia wyposażone w "kąciki do przygotowywania i spożywania posiłków", które znajdują się w pomieszczeniach, gdzie wykonywane są prace administracyjne i naukowe nie zastąpią jadalni. Problemu braku jadalni nie rozwiązuje również fakt, że na terenie Uniwersytetu znajduje się ogólnodostępny bufet dla studentów i pracowników, ponieważ przepisy rozporządzenia nie zwalniają pracodawcy z koniczności urządzenia jadalni dla pracowników, gdy na terenie danego zakładu pracy znajduje się bufet. Z powyższych względów zarzuty skargi okazały się zatem bezzasadne. Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę nie stwierdził również, by zaskarżona decyzja była dotknięta innymi wadami uzasadniającymi jej uchylenie. Należy w szczególności zauważyć, że organy obu instancji dokonały prawidłowych ustaleń faktycznych w zakresie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. Tak ustalony stan faktyczny stał się podstawą prawidłowego zastosowania przepisów prawa materialnego, co szczegółowo wyjaśniono w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Sąd nie odnosił się do zarzutów dotyczących obowiązku urządzenia szafek dla pracowników, gdyż pełnomocnik strony skarżącej ograniczył skargę jedynie do obowiązku urządzenia przez Uniwersytet jadalni, stwierdzając, że w pozostałym zakresie strona skarżąca w nie kwestionuje zaskarżonej decyzji. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uznając kontrolowaną decyzję za zgodną z prawem, na podstawie art. 151 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.