III SA/Kr 94/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Danielec (spr.) Sędziowie WSA Bożenna Blitek WSA Janusz Kasprzycki Protokolant Ewelina Kalita po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 lipca 2010 r. sprawy ze skargi M. M. na decyzję Wojewody z dnia 26 listopada 2009 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania I. skargę oddala II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na rzecz adwokata A. B. Kancelaria Adwokacka ul. [...], kwotę 240,00 (słownie: dwieście czterdzieści) złotych tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, podwyższoną o stawkę podatku od towarów i usług obowiązującą dla tego rodzaju czynności w dniu orzekania, a nadto kwotę 17,00 (słownie: siedemnaście) złotych z tytułu pozostałych wydatków. Decyzją z dnia [...] 2009 r. [...], na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t. jedn. Dz. U. Nr 139 z 2006 r., poz. 993 ze zm.) oraz art. 104 kpa Prezydent Miasta orzekł o wymeldowaniu M. M. z pobytu stałego przy ul. "A". W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji wskazał, iż zgodnie z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych organ gminy jest zobowiązany do wydania decyzji w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. W opinii organu zasadne było orzeczenie o wymeldowaniu skarżącej skoro Sąd Rejonowy Wydział I Cywilny wyrokiem z dnia 26 marca 2008 r. (sygn. akt IC132/08/P) orzekł o eksmisji M. M. z lokalu przy ul. "A" i eksmisja ta została wykonana przez Komornika (protokół wykonania eksmisji z dnia 2 września 2009 r.). Równocześnie organ stwierdził, że z zebranego materiału dowodowego wynika, że M. M. opuściła miejsce pobytu stałego i nie ma możliwości powrotu do niego. Organ I instancji podał także, że od dnia wykonania eksmisji z lokalu przy ul. "A" M. M. mieszkała w różnych miejscach, a ostatnio w akademiku przy ul. "B". Organ I instancji wskazał nadto, że toczące się postępowanie przeciwko czynnościom komorniczym nie może mieć wpływu na wydanie merytorycznej decyzji meldunkowej opartej na przedłożonym wyroku sądowym o eksmisji i protokole komorniczym o jej wykonaniu. Przepisy ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych mają bowiem na celu wyłącznie likwidację fikcji meldunkowej, polegającej na niezgodności zapisów ewidencji ludności z rzeczywistym miejscem pobytu osoby. Od powyższego rozstrzygnięcia odwołanie złożyła M. M. podnosząc, że z uwagi na wniesione do sądu cywilnego powództwa przeciwegzekucyjnego oraz skargi na czynności komornika decyzja o wymeldowaniu jest przedwczesna i pogarsza sytuację procesową odwołującej się w procesie o wznowienie postępowania. M. M. wniosła o wstrzymanie wymeldowania do czasu uzyskania lokalu zastępczego oraz podała, że eksmisja nie może być jednoznaczna z pozbawieniem praw obywatelskich i konfiskatą mienia. Podniosła też, że opróżnienie lokalu nie powoduje wygaśnięcia umowy najmu. Decyzją z dnia 26 listopada 2009 r. [...] na podstawie art. 138§1 pkt kpa w zw. z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t. jedn. Dz.U. z 2006 r. nr 139, poz. 993 ze zm.) Wojewoda utrzymał zaskarżoną decyzję mocy. Organ odwoławczy uznał za zasadne motywy rozstrzygnięcia organu I instancji. Dodał, że w przedmiotowej sprawie bezspornym jest, że na podstawie tytułu wykonawczego Komornik dokonał eksmisji M. M. z przedmiotowego lokalu (k. nr 4 i 13-18 akt sprawy) oraz, że odwołującej się nie przysługuje prawo do lokalu socjalnego (wyrok z dnia 22 października 2008 r. Wydział II Cywilny-Odwoławczy, sygn. akt IC 132/08/P). Wskazał, że powyższe okoliczności zostały uwzględnione przez organ orzekający w pierwszej instancji przy wydawaniu merytorycznej decyzji. Odnosząc się do zarzutów zawartych w odwołaniu Wojewoda wskazał, że organ prowadzący ewidencję ludności nie może odmówić wymeldowania z miejsca pobytu stałego osoby, która na mocy sądowego tytułu wykonawczego utraciła uprawnienie do przebywania w określonym lokalu i została z niego usunięta w wyniku czynności egzekucyjnych. Zgodnie bowiem z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego za równoznaczne z dobrowolnym opuszczeniem lokalu uważa się opuszczenie lokalu w wyniku przymusowej eksmisji. Wskazał też, że pozostałe kwestie podnoszone przez stronę odwołującą się nie mają wpływu na przebieg niniejszego postępowania, zaś brak zameldowania na pobyt stały nie pozbawia danej osoby praw obywatelskich. Na decyzję Wojewody M. M. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Strona skarżąca podniosła, że z przepisu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych wynika, że czynności wymeldowania "dokonać nie można przed upływem terminu 3-miesięcznego. W sprawie tej termin ten był krótszy i wynosił 1,5 miesiąca". M. M. zarzuciła organom obu instancji wadliwą interpretację przesłanki "opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego". Wskazała, że przesłanka ta jest spełniona, gdy opuszczenie to ma charakter dobrowolny i trwały. Powyższego warunku nie spełnia więc usunięcie z danego lokalu w drodze przymusy fizycznego, jak to miało miejsce w sprawie niniejszej. Skarżąca podniosła również, że organy administracji nie uwzględniły podejmowanych przez skarżącą czynności zmierzających do przezwyciężenia przeszkody do swobodnego korzystania z lokalu oraz do powrotu do mieszkania. Tymczasem wskazują one na okoliczność, że opuszczenie lokalu przez skarżącą nie miało charakteru dobrowolnego. Sam zaś fakt pobytu poza miejscem stałego pobytu nie stwarza podstaw do wymeldowania. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje: W pierwszej kolejności należy wskazać, że zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1296 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W ramach tej kontroli Sąd dokonuje oceny, czy organ administracji przy rozpoznawaniu sprawy nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). W ocenie Sądu naruszeń prawa zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji zarzucić nie można. Zgodnie z art. 15 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych: osoba, która opuszcza miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące, jest obowiązana wymeldować się w organie gminy, właściwym ze względu na dotychczasowe miejsce jej pobytu, najpóźniej w dniu opuszczenia tego miejsca. Opuszczenie miejsca pobytu stałego, jako niezbędna przesłanka wymeldowania określona w art. 15 ust. 2 w/w ustawy winna zatem być rozumiana jako zaniechanie posiadania lokalu będącego dotychczasowym miejscem stałego pobytu i dobrowolne wyprowadzenie się do innego mieszkania. Rezygnacja z prawa do przebywania w lokalu powinna nastąpić w sposób wyraźny, poprzez złożenie stosownego oświadczenia, ale również poprzez odpowiednie zachowanie, które w sposób nie budzący wątpliwości wyraża wolę danej osoby. Opuszczeniem jest zatem nie tylko fizyczne nie przebywanie, ale i zamiar opuszczenia danego lokalu, z jednoczesnym zerwaniem wszelkich związków z lokalem dotychczasowym i założeniem w nowym miejscu ośrodka swoich osobistych i majątkowych interesów. Rację więc ma skarżąca, że opuszczenie lokalu powinno mieć charakter dobrowolny i trwały. Jednak nie uwzględniła skarżąca orzecznictwa sądów administracyjnych zgodnie z którym opuszczenie lokalu wskutek wykonania wyroku orzekającego opróżnienie i wydanie nieruchomości, podobnie jak w przypadku eksmisji, jest również opuszczeniem lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, które w konsekwencji uzasadnia orzeczenie o wymeldowaniu osoby eksmitowanej (por. wyrok NSA, z dnia 6 października 2005 r., sygn. akt II OSK 65/05, LEX nr 188693) Zgodnie z utrwaloną linią orzecznictwa egzekucja wyroku orzekającego eksmisję, czy opróżnienie i wydanie lokalu (na skutek roszczenia windykacyjnego) przez skarżącą jest aktem równoznacznym z ustaniem jej pobytu w tym lokalu w rozumieniu art. 6 ust. 1 w/w ustawy. Nawet jeśli po wykonaniu egzekucji eksmitowana osoba wbrew woli wierzyciela egzekucyjnego wtargnie do lokalu, nie stanowi to stałego jej pobytu z zamiarem stałego przebywania (będącego generalnie przesłanką zameldowania) i nie uchyla zaistniałej wcześniej przesłanki wymeldowania (por. wyrok NSA, z dnia 26 lutego 2003r., sygn. akt V SA 1398/02, LEX nr 159189). Również fakt wadliwości prawnej dokonanej eksmisji nie może stanowić skutecznego zarzutu w niniejszym postępowaniu. Wniesiona przez skarżącą skarga na niezgodne z prawem działanie komornika, będzie rozpatrywana bowiem w postępowaniu cywilnym. Co się zaś tyczy podnoszonej przez skarżącą kwestii niedochowania przez organy administracji terminu 3-miesięcznego, to wskazać należy, że termin ten dotyczy wymeldowania z miejsca pobytu czasowego. W przedmiotowej zaś sprawie organy administracji orzekały w przedmiocie wymeldowania z miejsca pobytu stałego. Termin ten nie może więc dotyczyć chwili opuszczenia lokalu czy też dokonania eksmisji, na co wskazuje M. M. Po przeanalizowaniu akt administracyjnych przedmiotowej sprawy Sąd nie dopatrzył się naruszenia w/w przepisów prawa materialnego. Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że skarżąca M. M. faktycznie nie zamieszkuje w miejscu zameldowania. Mieszkanie jest bowiem tylko wówczas stałym miejscem pobytu przebywających w nim osób, gdy stanowi dla nich wyłączne centrum życiowe. Jest to więc lokal, w którym koncentrują się ich codzienne sprawy, gdzie osoby te przebywają, wypoczywają, prowadzą gospodarstwo domowe, a takim miejscem dla skarżącej nie jest lokal, z którego została eksmitowana w dniu 2 września 2009 r. i w którym nie mieszka od tego czasu. Organy administracyjne trafnie więc ustaliły, że skarżąca nie przebywa na stałe w lokalu przy ul. "A". Zaskarżona decyzja odpowiada więc prawu. W związku z powyższym orzeczono o oddaleniu skargi na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). O kosztach orzeczono na mocy art. 250 ppsa