III SA/Kr 948/07
WyrokWSA w Krakowie2008-01-14
Skład orzekający: Bożenna Blitek, Halina Jakubiec, Piotr Lechowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy policjantowi przysługuje równoważnik pieniężny za brak lokalu mieszkalnego, jeśli jego małżonka jest współwłaścicielem domu w wyniku dziedziczenia, a jej udział w powierzchni mieszkalnej jest mniejszy niż dwie normy zaludnienia?Ratio decidendi
Policjantowi przysługuje równoważnik pieniężny za brak lokalu mieszkalnego, nawet jeśli jego małżonka jest współwłaścicielem domu w wyniku dziedziczenia, pod warunkiem, że jej udział w powierzchni mieszkalnej nie odpowiada co najmniej dwóm normom zaludnienia. Organy administracyjne błędnie ograniczyły interpretację przepisów do § 1 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia, pomijając § 1 ust. 2 pkt 5, który modyfikuje ogólną zasadę wyłączającą przyznanie równoważnika w przypadku współwłasności.Stan faktyczny
Policjant J. D. ubiegał się o równoważnik pieniężny za brak lokalu mieszkalnego. Jego żona była współwłaścicielką domu w wyniku dziedziczenia po swoim ojcu, posiadając udział wynoszący 1/8 części domu, co odpowiadało 9,36 m² powierzchni mieszkalnej. Organy administracyjne cofnęły mu uprawnienie do równoważnika, uznając, że z chwilą wydania postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku przez żonę, powstała współwłasność, która wyklucza przyznanie świadczenia. Policjant wniósł skargę, podnosząc, że jego sytuacja mieszkaniowa nie uległa zmianie, a udział żony w spadku jest niewielki.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji oraz poprzedzającą ją decyzję Komendanta Miejskiego Policji.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Bożenna Blitek (spr.) Sędziowie WSA Halina Jakubiec NSA Piotr Lechowski Protokolant Monika Pilch po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 stycznia 2008 r. sprawy ze skargi J. D. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia [...] nr [...] w przedmiocie równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.
Sygn. akt III SA/Kr 948/067
U Z A S A D N I E N I E
I.
W dniu 29 listopada 2002r. J. D. – policjant w służbie stałej złożył "oświadczenie mieszkaniowe do ustalenia uprawnień do równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkaniowego oraz jego wysokości" wnosząc o przyznanie mu takiego równoważnika za okres od 20 lipca 2002 roku. Jednocześnie podał, że zamieszkuje z żoną i dwoma synami będącymi w wieku 10 lat i 12 lat w domu jednorodzinnym o całkowitej powierzchni mieszkalnej 74,92 m² będącym współwłasnością żony, w którym zamieszkuje także jego teściowa. Dom ten jest przedmiotem spadku, przy czym postępowanie spadkowe nie zostało przeprowadzone, a jego "żona posiada udział ¼ z połowy domu, co stanowi dla niej 9,36 m² powierzchni mieszkalnej".
W oparciu o powyższe oświadczenie Decyzją Nr [...] z dnia [...] Komendanta Miejskiego Policji przyznano J. D. równoważnik pieniężny za brak lokalu z dniem 20 lipca 2002r. podnosząc, że część domu przypadająca w wyniku spadku żonie policjanta jest mniejsza od 14 m², tj. od minimalnej powierzchni przysługującej temu policjantowi i jego rodzinie w oparciu o obowiązujące przepisy art. 92 ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990r. o Policji oraz § 1 ust. 2 pkt 5 i § 2 Rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 czerwca 2002r.
II.
W dniu 20 listopada 2006r. J. D. będący w dalszym ciągu policjantem w służbie stałej złożył "oświadczenie mieszkaniowe do ustalenia uprawnień do równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkaniowego oraz jego wysokości" wnosząc o przyznanie mu takiego równoważnika na dalszy okres. W oświadczeniu oprócz danych wskazanych w oświadczeniu z dnia 29 listopada 2002r. podał:, że w dniu [...] 2006r. zostało wydane postanowienie o nabycie spadku i część spadku przypadająca jego żonie wynosi w 1/8 część zajmowanego domu będącego w ½ części przedmiotem spadku, a to oznacza przypadającą na jego żonę powierzchnię mieszkalną domu w wysokości 9,36 m².
Decyzją Nr [...] z dnia [...] Komendant Miejski Policji cofnął J. D. z dniem [...] 2006r. uprawnienie do równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego i uchylił z dniem z dniem [...] 2006r. własną Decyzję Nr [...] z dnia [...] o przyznaniu J. D. równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego. Jako podstawę prawną tej decyzji wskazano art. 163 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. – Kodeks postępowania administracyjnego (kpa), art. 92 i art. 97 ust. 5 w związku z art. 89 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990r. o Policji (tekst jednolity: Dz. U. z 2002r. nr 7, poz. 58 z późn. zm.) oraz § 1 ust. 1 pkt 5 Rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28.06.2002r. w sprawie wysokości i szczegółowych zasad przyznawania, odmowy przyznania, cofania i zwracania przez policjantów równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego (Dz. U. Nr 100, poz. 918 z późn. zm.). Na uzasadnienie podano, że w związku ze złożonym oświadczeniem w przedmiocie przeprowadzonego postępowania spadkowego potwierdzonym złożeniem przez funkcjonariusza Postanowienia Sądu z dnia [...] 2006r., sygn. akt [...] "z dniem wydania Postanowienia Sądu stwierdzającego nabycie spadku należy uznać, że żona policjanta stała się współwłaścicielem domu i tym samym uległa zmianie podstawa prawna". Zdaniem tego organu – do dnia wydania Postanowienia przez Sąd o stwierdzeniu nabycia spadku zajmowany przez policjanta dom stanowił "przedmiot spadku", a z chwilą wydania tego Postanowienia zaczął stanowić "współwłasność", a to oznacza, że policjant przestał spełniać warunki, o których mowa w § 1 ust. 1 wskazanego wyżej Rozporządzenia.
Od powyższej decyzji odwołał się J. D., który zarzucił, że w żaden sposób nie zmienił się jego "stan mieszkaniowy i udział żony w spadku po swoim ojcu J. C." i podkreślił, że spadek ten żona nabyła w 1991r. Podniósł, że nie zmienił się udział żony w spadku i przypadająca na jej rzecz powierzchnia mieszkalna domu w dalszym ciągu nie przekracza dwóch norm mieszkaniowych określonych wskazanym w decyzji Rozporządzeniem.
Decyzją nr [...] z dnia [...] Komendant Wojewódzki Policji po rozpoznaniu powyższego odwołania utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję i w uzasadnieniu podzielił stanowisko organu I instancji, przy czym organ ten uznał, że "okoliczności, iż dziedziczona przez żonę policjanta część domu nie odpowiada dwóm normom zaludnienia, nie mają jednak znaczenia w przedmiotowej sprawie. Zdaniem tego organu z treści § 1 ust. 2 pkt 5 wskazanego wyżej Rozporządzenia wynika, że "dotyczy on tylko i wyłącznie policjantów" i "w omawianej sprawie należy zastosować jedynie przepis § 1 ust. 1 pkt 5 w/w rozporządzenia MSWiA z dnia 28 czerwca 2002r." Organ odwoławczy podkreślił, że "posiadanie jakiejkolwiek części ułamkowej domu jednorodzinnego przez policjanta lub członka jego rodziny w rozumieniu art. 89 ustawy o Policji, wyklucza policjanta z kręgu uprawnionych do równoważnika za brak lokalu" i podał, że podziela pogląd organu I instancji, że podstawą cofnięcia funkcjonariuszowi równoważnika za brak lokalu jest § 6 omawianego Rozporządzenia. Jako podstawę prawną wydanej decyzji organ II instancji wskazał art. 127 § 2, art.138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1271 z późn. zm.), art. 92 i art. 97 ust. 5 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990r. o Policji (tekst jednolity: Dz. U. z 2002r. Nr 7. poz. 58 z późn. zm.) w związku z § 1 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 czerwca 2002r. w sprawie wysokości i szczegółowych zasad przyznawania, odmowy przyznania, cofania i zwracania przez policjantów równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego (Dz. U. Nr 100, poz. 918 z póź. zm.).
Skargę na powyższą decyzję złożył J. D. podtrzymując zarzuty zawarte w odwołaniu i podniósł błędną interpretację wskazanych w decyzjach przepisów powołując się jednocześnie na stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie zajęte w wyroku z dnia 10 października 2005r. sygn. akt II SA/Kr 1095/03 w podobnej sprawie.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie jako bezzasadnej i stwierdzając w uzasadnieniu, że Postanowienie Sądu Rejonowego z dnia [...] 2006r., sygn. akt [...] o stwierdzeniu nabycia spadku ma charakter deklaratoryjny stanął na stanowisku, że równoważnik za brak mieszkania należałby się skarżącemu, gdyby to on jako funkcjonariusz był spadkobiercą w takiej części (powierzchni mieszkalnej domu)., a nie jego żona. Organ ten stwierdził, że: "intencją zapisu § 1 ust. 2 pkt 5 nie było stworzenie na nieograniczony okres czasu w przyszłości dla funkcjonariusza uprawnienia do równoważnika za brak lokalu w przypadku nabycia współwłasności na podstawie dziedziczenia. Zasadne jest w tym wypadku twierdzenie, że granicą czasową jest data wydania postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku, które – oczywiście deklaratoryjnie z mocą od dnia śmierci spadkodawcy, wskazuje osoby spadkobierców. W przedmiotowej sprawie J. D. został pozbawiony równoważnika za brak lokalu mieszkalnego z datą wydania postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku".
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Wojewódzki Sąd Administracyjny zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. (Dz. U. Nr 153, poz.1270) – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.) sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej i stosownie do przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jednocześnie w oparciu o art. 134 § 1 p.p.s.a Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. W ramach tej kognicji Sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu administracyjnego nie naruszono przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania.
Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarga jest w pełni uzasadniona.
Stan faktyczny w rozpoznawanej sprawie sprowadza się do tego, że policjant – skarżący J. D. mieszkał wraz z założoną przez siebie rodziną w miejscowości pobliskiej (w rozumieniu przepisów ustawy o Policji) w domu będącym współwłasnością swych teściów J. i J. C. W wyniku śmierci teścia J. C. zmarłego w dniu [...] 1991r. – żona policjanta M. D. będąca jednym z następców prawnych swego ojca stała się jedną ze współwłaścicieli tego domu w części zgodnej z jej udziałem w spadku w wyniku dziedziczenia ustawowego tj. zgodnie z przepisami Księgi czwartej zatytułowanej "Spadki" ustawy z dnia 23 kwietnia 1964r. (Dz. U. Nr 16, poz. 93 z późn. zm.) - Kodeks cywilny (kc). Jej udział spadkowy po ojcu wynosił ¼ część, a wobec okoliczności, że w skład spadku wchodziła ½ część domu (druga połowa domu stanowi własność żyjącej teściowej funkcjonariusza J. C.) o całkowitej powierzchni mieszkalnej 74,92 m², to żona policjanta stała się współwłaścicielką tego domu w 1/8 części, co odpowiada 9,36 m² powierzchni mieszkalnej tego domu.
Z treści zaskarżonych decyzji wynika, że organy administracyjne obu instancji miały poważne problemy z ustaleniem znaczenia podstawowych pojęć prawnych.
W związku z powyższym Sąd wyjaśnia, że zgodnie z powołaną wyżej ustawą – Kodeks cywilny własność (współwłasność) nieruchomości powstaje w wyniku umowy kupna (umowy sprzedaży), umowy zamiany, umowy darowizny, czy innej umowy przenoszącej własność nieruchomości. Może powstać także w wyniku stwierdzenia przez Sąd zasiedzenia nieruchomości, przy czym w wszystkich dotychczas wymienionych przypadkach powstaje w wyniku woli strony – woli zawarcia umowy, czy woli wystąpienia do Sądu o stwierdzenie stanu zasiedzenia nieruchomości. Jednakże własność (współwłasność) nieruchomości może powstać także w sposób niezależny od woli strony, tj. w wyniku dziedziczenia, czyli w wyniku śmierci poprzednika prawnego strony – spadkodawcy. Sąd zaznacza, że w wyniku dziedziczenia - własność (współwłasność) nieruchomości powstaje z dniem śmierci poprzednika prawnego strony – spadkodawcy. I tak zgodnie z Księgą czwartą kc:
"Art. 922. § 1. Prawa i obowiązki majątkowe zmarłego przechodzą z chwilą jego śmierci na jedną lub kilka osób stosownie do przepisów księgi niniejszej."
"Art. 924. Spadek otwiera się z chwilą śmierci spadkodawcy."
"Art. 925. Spadkobierca nabywa spadek z chwilą otwarcia spadku."
Mając powyższe na względzie, a przede wszystkim to, że własność (współwłasność) powstaje nie tylko w wyniku woli strony (np. umowy), ale także w wyniku dziedziczenia i to z chwilą śmierci spadkodawcy, nie sposób ustalić – zdaniem Sądu - z jakiego powodu organy przyjęły interpretację powstania własności czy współwłasności w sposób ujęty w zaskarżonych decyzjach, tym bardziej, że na poparcie swych twierdzeń, jakoby dopiero od daty wydania Postanowienia Sądu o stwierdzeniu nabycia spadku powstawała własność (współwłasność) nie podały żadnej podstawy prawnej, a nawet w odpowiedzi na skargę użyto sformułowania, iż takie Postanowienie (o stwierdzeniu nabycia spadku) ma charakter "deklaratoryjny" wywodząc z tego sformułowania wniosek przeciwny do jego właściwego pojęcia. Wobec takiego stanu rzeczy – Sąd zwraca także uwagę i na to, że pojęcie "deklaratoryjny" oznacza w ogólności "potwierdzający coś, co już istnieje", natomiast jego przeciwieństwem w skutkach prawnych jest pojęcie "konstytutywny" oznaczające w ogólności "ustanawiający coś", przy czym charakter konstytutywny orzeczenia (zwłaszcza orzeczenia – wyroku, czy postanowienia sądu rejonowego jako sądu I instancji) z reguły nie powstaje z chwilą wydania takiego orzeczenia, a najczęściej z datą jego prawomocności.
Mając powyższe wyjaśnienia na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w obecnym składzie stwierdza, że brak jest jakiejkolwiek podstawy prawnej do wydania zaskarżonych decyzji i podziela w pełni stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie zawarte w wyroku z dnia 10 października 2005r. sygn. akt II SA/Kr 1095/03, który J. D. powołał w skardze na poparcie przedstawionych zarzutów.
W niniejszej sprawie Sąd także zwraca uwagę na treść przepisów Rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 czerwca 2002r. w sprawie wysokości i szczegółowych zasad przyznawania, odmowy przyznania, cofania i zwracania przez policjantów równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego (Dz. U. Nr 100, poz. 918 z późn. zm.), a konkretnie na § 1 ust. 1 pkt 5 w zw. z § 1 ust. 2 pkt 5, które to przepisy regulują sytuację prawną policjanta w zakresie możliwości uzyskania równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego w sytuacji gdy policjant lub członek jego rodziny jest współwłaścicielem domu lub lokalu mieszkalnego. Konsekwencją istniejącego sporu jest odmienna ocena prawna wskazanego wyżej stanu faktycznego sprawy.
Ustalenie sytuacji prawnej policjantów w zakresie możliwości uzyskania równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego, w przypadku gdy policjant (lub członek jego rodziny) był współwłaścicielem domu lub mieszkania, było problematyką budzącą pewne wątpliwości, albowiem obowiązujące poprzednio Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 20 grudnia 1999r. w sprawie wysokości i szczegółowych zasad przyznawania policjantom równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego oraz szczegółowych zasad ich zwracania (Dz. U. Nr 106, poz. 1212 z późn. zm.), podobnie jak poprzedzające je Zarządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 30 września 1997r., nie regulowały sytuacji prawnej policjanta będącego współwłaścicielem domu lub mieszkania w kontekście prawa do równoważnika z tytułu braku lokalu mieszkalnego. W kwestiach tych wypowiadał się Naczelny Sąd Administracyjny prezentując różne poglądy w tej materii (np. wyrok NSA z dnia 17.12.1998r., sygn. akt I S.A. 696/98 opubl. LEX nr 45853, czy wyrok NSA z 29.08. 2002r. sygn. akt II SA/Kr 1633/987).
Powyższe okoliczności spowodowały, że w obowiązującym Rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 czerwca 2002r. zdecydowano się uregulować sytuację prawną policjanta w zakresie prawa do równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego w przypadku gdy policjant (lub członek jego rodziny) jest współwłaścicielem domu lub mieszkania. Uregulowanie to dokonane zostało właśnie w powołanym wyżej § 1 ust. 1 pkt 5 i w § 1 ust. 2 pkt 5 tego Rozporządzenia:
"§ 1. 1. Równoważnik pieniężny za brak lokalu mieszkalnego przyznaje się policjantowi w służbie stałej, jeżeli w miejscu pełnienia służby lub w miejscowości pobliskiej on sam lub członkowie jego rodziny, o których mowa w art. 89 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji nie posiadają:
(...)
5) domu jednorodzinnego, domu mieszkalno-pensjonatowego lub lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość, będącego przedmiotem własności lub współwłasności policjanta lub członków jego rodziny, o których mowa w art. 89 ustawy o Policji,
(...)
2. Równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego nie przyznaje się policjantowi w służbie stałej, jeżeli:
(...)
5) w miejscu pełnienia służby lub miejscowości pobliskiej zajmuje lokal mieszkalny stanowiący odrębną nieruchomość lub dom jednorodzinny (część domu) albo spółdzielczy własnościowy lokal mieszkalny będące przedmiotem spadku, jeżeli udział w spadku odpowiada co najmniej dwóm normom zaludnienia."
Sąd zwraca uwagę na to, iż dla ustalenia pełnej sytuacji prawnej policjanta będącego współwłaścicielem domu lub lokalu mieszkalnego co do możliwości nabycia prawa do równoważnika pieniężnego nie można ograniczać się do interpretacji treści § 1 ust. 1 pkt 5 Rozporządzenia, ale niezbędne jest uwzględnienie treści wynikającej z § 1 ust. 2 pkt. 5 Rozporządzenia. Należy zatem stwierdzić, że zgodnie z § 1 ust. 1 pkt 5 Rozporządzenia, jako generalną zasadę przyjęto rozwiązanie, że policjantowi nie przysługuje prawo do równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego, jeżeli policjant (lub członek jego rodziny) jest współwłaścicielem domu jednorodzinnego, domu mieszkalno-pensjonatowego, lub lokalu stanowiącego odrębną nieruchomość, jednak treść § 1 ust. 2 pkt 5 Rozporządzenia powoduje, że ta generalna zasada została zmodyfikowana, a sytuacja prawna policjanta będącego współwłaścicielem domu, lokalu mieszkalnego zróżnicowana.
Jak zaznaczono już na wstępie rozważań - stosunek współwłasności może wynikać z różnych zdarzeń prawnych: z czynności cywilnoprawnych (np. nabycie udziału we współwłasności w wyniku umowy sprzedaży, darowizny, zamiany) orzeczeń sądowych, a wreszcie w wyniku dziedziczenia. Regulacja zawarta w § 1 ust. 2 pkt 5 Rozporządzenia wskazuje, że sytuacja prawna tych współwłaścicieli, których współwłasność powstała w wyniku dziedziczenia wchodzącego w skład spadku domu, lokalu mieszkalnego została ukształtowana odmiennie niż w pozostałych przypadkach powstania stosunku współwłasności. To zróżnicowanie sytuacji prawnej współwłaścicieli powoduje, że w przypadku gdy współwłasność powstała w wyniku innych zdarzeń prawnych niż spadkobranie nabycie prawa do równoważnika pieniężnego zostało wyłączone, natomiast w przypadku gdy współwłasność wynika ze spadkobrania możliwe jest uzyskanie równoważnika pieniężnego chyba, że zachodzą przesłanki o których mowa w § 1 ust. 2 pkt 5 Rozporządzenia wyłączające możliwość nabycia prawa do równoważnika. Jeżeli zatem policjant (lub członek jego rodziny) został w wyniku spadkobrania współwłaścicielem domu jednorodzinnego, lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość, lub spółdzielczego własnościowego lokalu mieszkalnego to posiada prawo do równoważnika pieniężnego. Prawo do równoważnika pieniężnego jest wyłączone wówczas, gdy policjant zajmuje lokal, dom będące przedmiotem współwłasności w wyniku spadkobrania, jeżeli udział w spadku odpowiada co najmniej dwóm normom zaludnienia (§ 1 ust. 2 pkt 5 Rozporządzenia).
Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie podzielającym w pełni stanowisko tego Sądu w innym składzie zaprezentowane w powołanym już wyroku z dnia 10 października 2005r. sygn. akt II SA/Kr 1095/03 - "to odmienne potraktowanie w zakresie prawa do równoważnika pieniężnego współwłaścicieli, których współwłasność powstała w wyniku spadkobrania w stosunku do współwłaścicieli, których współwłasność powstała w wyniku innego zdarzenia jest rozwiązaniem zasadnym i racjonalnym", albowiem "do powstania współwłasności w wyniku spadkobrania dochodzi z mocy prawa z chwilą otwarcia spadku (śmierci spadkodawcy), a więc w sposób odmienny niż nabycie udziału w przedmiocie współwłasności na podstawie czynności cywilnoprawnej, gdzie sam podmiot decyduje o powstaniu danego stosunku współwłasności. Stąd też za zasadne należy ocenić przyjęte rozwiązanie, że uzyskanie współwłasności w wyniku spadkobrania nie powoduje automatycznie utraty prawa do równoważnika pieniężnego. Ta utrata prawa do równoważnika ma miejsce wówczas, gdy spadkobierca zajmuje lokal, dom należący do spadku, a udział w spadku odpowiada co najmniej dwóm normom zaludnienia. Istotna jest przesłanka zajmowania lokalu, domu, czyli zamieszkiwanie w nim, nie wystarczy samo posiadanie lokalu czy domu. Jeżeli policjant /lub członek rodziny/ będący współwłaścicielem w wyniku spadkobrania zajmuje dom lub lokal należący do spadku, wówczas należy zbadać czy udział jaki posiada w spadku odpowiada co najmniej dwóm normom zaludnienia. Te wzajemne relacje jakie zachodzą pomiędzy normami zawartymi w § 1 ust. 1 pkt 5 Rozporządzenia i w § 1 ust. 2 pkt 5 Rozporządzenia przypominają relacje jakie powinny zachodzić pomiędzy normą ogólną a normą szczególną, jednak nie do końca im odpowiadają. Relacja pomiędzy hipotezami obu tych norm nie spełnia typowego założenia, że cały zakres hipotezy legis specialis mieści się w zakresie hipotezy legis generalis. Stąd też trudności, które pojawiły się na tle wykładni powyższych przepisów".
Zdaniem Sądu, wykładnia powyższych przepisów dokonana przez organ administracyjne obu instancji w niniejszej sprawie nie może się ostać, albowiem ograniczona została do § 1 ust. 1 pkt 5 Rozporządzenia z pominięciem treści zawartej w § 1 ust. 2 pkt 5 Rozporządzenia. Ze względów naprowadzonych wyżej brak też podstaw do przyjęcia, aby § 1 ust. 2 pkt 5 Rozporządzenia ograniczał omawiane prawo do równoważnika do sytuacji, gdy to jedynie policjant (a nie inny członek rodziny, o którym mowa w art. 89 ustawy o Policji) staje się spadkobiercą lokalu mieszkalny stanowiący odrębną nieruchomość lub domu jednorodzinnego (część domu) albo spółdzielczego własnościowego lokalu mieszkalny będącego przedmiotem spadku, jeżeli udział w spadku odpowiada co najmniej dwóm normom zaludnienia.
Sąd stwierdza, że w rozpoznawanej sprawie żona skarżącego M. D. w wyniku spadkobrania jest współwłaścicielem domu jednorodzinnego zajmowanego przez strony. Jej udział w całym budynku wynosi 1/8, co odpowiada 9,36 m² powierzchni mieszkalnej w budynku. Bezspornym jest w sprawie, że skarżącemu przysługują 2 normy zaludnienia, które wynoszą 14 m², a tym samym nie zostały spełnione przesłanki, o których mowa w § 1 ust. 2 pkt 5 Rozporządzenia (udział w spadku jest mniejszy niż dwie normy zaludnienia), spełnienie których wyłączałoby możliwość uzyskania prawa do równoważnika pieniężnego z tytułu braku lokalu mieszkalnego.
Mając powyższe na względzie – Wojewódzki Sąd Administracyjny uwzględnił skargę jako w pełni uzasadnioną i na mocy powołanych przepisów oraz art. 145 § 1 pkt 1 a p.p.s.a. - orzekł jak w wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło