III SA/Kr 954/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Piotr Lechowski (spr.) Sędziowie NSA Grażyna Danielec WSA Tadeusz Wołek Protokolant Bernadetta Szczypka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 grudnia 2009 r. sprawy ze skargi M. W. na postanowienie Rektora Uniwersytetu z dnia 11 sierpnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do rejestracji w systemie ERK I. skargę oddala, II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na rzecz adwokata M. T. – T. C. i Wspólnicy Spółka Komandytowa K. ul. [...] tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę 257 zł (dwieście pięćdziesiąt siedem złotych) w tym kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści złotych) tytułem wynagrodzenia podwyższoną o 22 % z tytułu podatku od towarów i usług. Postanowieniem z dnia 11 sierpnia 2008 r. [...], Rektor Uniwersytetu po rozpatrzeniu zażalenia M. W. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie Komisji Rekrutacyjnej dla Kierunku [...] [...] z dnia [...] 2008 r., którym odmówiono M. W. przywrócenia terminu do rejestracji w systemie ERK jego kandydatury na studia stacjonarne I stopnia, na tym kierunku. W podstawie prawnej postanowienia Rektor powołał przepisy art. 169 ust. 8 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz.U. Nr 164, poz. 1365) w zw. z art. 144 kodeksu postępowania administracyjnego. Z ustaleń stanowiących podstawę odmowy złożonemu dnia 13 czerwca 2008 r. wnioskowi M. W. o przywrócenie terminu do rejestracji w systemie Elektronicznej Rejestracji Kandydatów (ERK) postanowieniem Komisji Rekrutacyjnej Wydziału [...] dla kierunku [...] z dnia [...] 2008 r. wynika co następuje: zgodnie z obowiązującymi na Uniwersytecie zasadami rekrutacji, kandydaci na studia winni rejestrować się w systemie Elektronicznej Rejestracji Kandydatów, termin do rejestracji kandydatów na studia stacjonarne I stopnia dla kierunku [...] na Wydziale [...] na rok akademicki 2008/2009 wynosił 15 dni i trwał od dnia 21 maja do 4 czerwca 2008 r., w dniu 13 czerwca 2008 r. M. W. złożył uzupełnioną oświadczeniem z dnia 30.06.2008 r. prośbę o przywrócenie terminu do rejestracji w systemie ERK. We wniosku wskazał, że przebywając za granicą w dniu 2 czerwca 2008 r. zamierzał się zarejestrować, ale awaria łączy internetowych w Europie spowodowała, że do 5 czerwca wieczorem nie miał dostępu do "sieci akademickiej, pod którą podpięty jest Uniwersytet". Skarżący podał, że z Polski wyjechał 24 maja 2008 r., przebywał w Hiszpanii, a wrócił do kraju 7 czerwca 2008 r. Wydziałowa Komisja Rekrutacyjna w oparciu o te okoliczności uznała, że wnoszący o przywrócenie terminu nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu. Wskazano, że zgodnie z art. 58 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego (kpa), warunkiem przywrócenia terminu jest uprawdopodobnienie braku winy w jego uchybieniu, a kryterium braku winy wiąże się z obowiązkiem strony szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności. Podkreślono, że przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne nawet przy "lekkim niedbalstwie". Organ podkreślił, że termin do rejestracji trwał 15 dni, kandydat nie zarejestrował się przed wyjazdem z kraju. Zdaniem Komisji kandydat nie uprawdopodobnił, że przebywając za granicą podjął działania umożliwiające skuteczną rejestrację. W zażaleniu od tego postanowienia M. W. podnosił, że nie miał obowiązku rejestrować się na początku terminu, mając aż 15 dni na dokonanie czynności, a wyjazd za granicę był okazyjny i bezpłatny. Podkreślał, że rejestracja wymaga dostępu do drukarki i sieci, że zaraz po przyjeździe ale też i 2 czerwca nie mógł dokonać rejestracji z powodu niedostępności sieci akademickiej, co "pisało na stronie operatora telefonica". Rozwijając twierdzenie wniosku podkreślił, że jak zdołał ustalić nie ma żadnej gwarancji dostępu z zagranicy do serwera ERK, gdyż jest podpięty do sieci akademickiej, która działa po najniższych kosztach. Zdaniem skarżącego, to Uczelni można zarzucić niedbalstwo, gdyż nie korzysta z usług komercyjnych Cyfronetu jako dostawcy Internetu dla Uniwersytetu. Rozpatrzenie zażalenia poprzedził Rektor uzyskaniem stanowiska Uczelnianej Podkomisji Rekrutacyjnej ds. Przyjęć na I rok Studiów w [...], która wniosła o utrzymanie w mocy zaskarżonego postanowienia. W motywach swego postanowienia Rektor podzielił stanowisko wniosku i jego uzasadnienie. Wskazano, iż nie można uznać za uzasadniony zarzutu niedostępności serwera obsługującego ERK. Przeczą temu okoliczności, iż dokonano przyjęcia rejestracji kilkudziesięciu tysięcy kandydatów i nikt nie zgłaszał zastrzeżeń co do trudności z dostępem do systemu elektronicznej rejestracji. Za nieprawdziwy uznano zarzut wadliwego działania sieci akademickiej podnosząc, że Akademickie Centrum Komputerowe Cyfronet oferuje profesjonalny i niezawodny dostęp do Internetu i nikt z użytkowników nie zgłaszał do niego zastrzeżeń. Podkreślono natomiast, że jakość dostępu zależy od rodzaju łącza i operatora, za pośrednictwem którego zamierza się mieć bezpośredni dostęp do sieci komputerowej. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższe postanowienie z wnioskiem o jego uchylenie, stwierdzenie nieważności lub niezgodności z prawem złożył M. W. Skarżący podtrzymał twierdzenie, że niemożność rejestracji wynikała z problemu z działania sieci Internet, za który ponosi odpowiedzialność Uniwersytet i skupił się na opisywaniu różnic pomiędzy rodzajem stosowanych przez Cyfronet łącz tzw. akademickich i komercyjnych, z których zdaniem skarżącego, tylko te drugie zapewniają dostęp do Internetu z zagranicy. Podkreślił, że wyjazd miał okazyjny, więc wrócić nie mógł, a nie przewidział długotrwałości awarii. W odpowiedzi na skargę Rektor Uniwersytetu wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył: Skarga nie jest uzasadniona. Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 z późn.zm.) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn.zm.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do przepisu art. 134 § 1 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sprawując tę kontrolę, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl przepisu art. 145 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – dalej ppsa – podstawę uchylenia zaskarżonego postanowienia stanowić mogło stwierdzone przez Sąd: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, c) inne naruszenie przepisów postępowania jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 2 i 3 podstawę stwierdzenia nieważności zaskarżonego aktu lub stwierdzenia, iż wydany został z naruszeniem prawa, stanowi ustalenie przez Sąd, iż zaskarżony akt wydany został przy zaistnieniu określonych art. 156 kpa lub innymi przepisami podstaw nieważności, albo gdy mimo ich istnienia przepis szczególny uniemożliwia stwierdzenie nieważności lub wznowienia postępowania, nakazując tylko ograniczenie się do stwierdzenia wydania zaskarżonego aktu z naruszeniem prawa. Dokonana na tych zasadach kontrola zaskarżonego postanowienia prowadzi do wyrażonego na wstępie wniosku o bezzasadności skargi. Wyjść należy od przypomnienia, że ustalenie warunków i trybu rekrutacji oraz formy studiów na poszczególnych kierunkach należy, w myśl przepisu art. 169 ust. 2 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz.U. Nr 164, poz. 1365 z późn.zm.) do Senatu uczelni w formie stosownej uchwały. Całkowicie poza sporem jest w sprawie, że w odniesieniu do rekrutacji w roku akademickim 2008/2009 na I rok studiów stacjonarnych na kierunku [...] na Wydziale [...], stosowna uchwała przewidywała tzw. elektroniczny system rejestracji kandydatów (ERK), oraz że termin do zarejestrowania się przez kandydatów na studia na tym wydziale i kierunku, ustalony tą uchwałą, wyznaczony był na okres od 21 maja do 4 czerwca 2008 r. Niesporne jest także, iż rekrutacje na studia na Wydziale [...] na kierunek [...] przeprowadzała w I instancji Komisja Rekrutacyjna dla Kierunku [...] co oznacza, że wstęp na studia nie był wolny w rozumieniu art. 169 ust. 7 w/w/ ustawy. Zarejestrowanie się kandydata w systemie ERK stanowiło pierwszą czynność w przyjętym przez Senat trybie rekrutacji, który prowadzić miał do uzyskania w roku akademickim 2008/2009 statusu studenta na danym wydziale i kierunku w rozumieniu art. 170 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym. Zgodnie z tym przepisem osoba przyjęta na studia nabywa prawa studenta z chwilą immatrykulacji i złożenia ślubowania. Z mocy wyraźnego brzmienia przepisu art. 207 ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym - dalej ustawa – do wydanych w postępowaniu rekrutacyjnym decyzji komisji rekrutacyjnych oraz decyzji rektora, wydanych po rozpatrzeniu wniosku uczelnianej komisji rekrutacyjnej, do której złożono odwołanie w związku z odmową przyjęcia na studia stosuje się odpowiednio przepisy kodeksu postępowania administracyjnego oraz przepisy o zaskarżaniu decyzji do sądu administracyjnego. W piśmiennictwie ukształtowało się jednolite stanowisko, że przywrócenie terminu w trybie art. 58 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego (dalej kpa), jest możliwe tylko w odniesieniu do dokonania czynności procesowych, a nie jest dopuszczalne przywrócenie terminów o charakterze materialno prawnym (Por. np. B. Adamiak, J. Borkowski KPA-komentarz, Wyd. 3 L.H.Beck, 2000 r., str. 290, M. Jaśkowska, A. Wróbel, Komentarz do art. 58 kpa – Lex 2009, wyd. III, G. Łaszczyca, Cz. Martysz, A. Matan komentarz do art. 58 kpa, Lex 2007, wyd. II). Nie może zatem budzić wątpliwości, że ewentualny wniosek o przywrócenie terminu do złożenia środka odwoławczego od decyzji komisji rekrutacyjnej w postępowaniu rekrutacyjnym, a więc do dokonania czynności procesowej podlegał by rozpoznaniu w trybie art. 58 § 1 kpa. Wskazuje się jednak w piśmiennictwie, iż nawet niektóre terminy przewidziane w kodeksie postępowania administracyjnego mają charakter materialnoprawny (np z art. 146 § 1, czy 156 § 2) – M. Jaśkowska, A. Wróbel – kom. j.w., gdyż niektóre przepisy kpa mają charakter przepisów prawa materialnego, mimo iż zostały zamieszczone w procesowym akcie normatywnym. Stanowisko takie podziela także orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego (Por. np. wyrok NSA z 3.06.2008 r., I OSK 1297/07-Lex Nr 497635). Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w obecnym składzie ustalony w formie uchwały Senatu termin, do zarejestrowania się kandydata w tzw. systemie ERK (elektronicznej rejestracji kandydatów) w procesie rekrutacji na studia w roku akademickim 2008/2009, ma charakter terminu materialnoprawnego i nie podlega przywróceniu w trybie art. 58 § 1 kpa. Z analizy licznego orzecznictwa Sądów administracyjnych (np. wyrok NSA z 24.11.1994 Sa/Kra 1230/94, Lex Nr 26528, wyrok NSA z 11.06.1999 I Sa/Gd 1012/97, Lex Nr 38722 wyrok NSA z 11.01.2002 V SA 1215/01 – ONSA 2003/2/62, wyrok WSA w Białymstoku z 15.07.2008 r. II SA/Bk 320/08) wypływa wniosek, że terminy ustanowione dla dokonania czynności w różnego rodzaju postępowaniach np, o przyznanie uprawnień kombatanckich, czy w toku studiów, których przedmiotem jest uzyskanie lub zachowanie pewnych uprawnień czy statusu, jednolicie traktowane są jako terminy prawa materialnego. Zarejestrowanie się kandydata w systemie ERK, jest przewidzianą uchwałą Senatu formą złożenia oświadczenia o woli objęcia kandydata trybem postępowania rekrutacyjnego. Jest to w procedurze rekrutacji na studia pierwsza i niezbędna dla objęcia postępowaniem rekrutacyjnym czynność, a finalnym skutkiem uczestniczenia w trybie rekrutacji ma być uzyskanie statusu studenta. Termin do zarejestrowania się kandydata na studia w systemie ERK ma zatem charakter prawnomaterialny. Z tych względów prawidłowym rozstrzygnięciem wniosku skarżącego o przywrócenie terminu do zarejestrowania w systemie ERK winno być w postępowaniu odwoławczym, uchylenie na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 144 kpa zaskarżonego postanowienia Komisji Rekrutacyjnej dla Kierunku [...] Wydziału [...] i umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego (art. 105 § 1 w zw. z art. 138 § 1 pkt 2). Powyższe uchybienie przepisom postępowania nie mogło mieć jednak istotnego wpływu na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa, gdyż i przy prawidłowej formie rozstrzygnięcia zaskarżonym postanowieniem, sprawa podlegała by skardze do sądu administracyjnego, a zatem nie zostało ograniczone prawo skarżącego do sądu. Z tych przyczyn orzeczono jak w I punkcie sentencji na podstawie art. 151 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Orzeczenie w przedmiocie przyznania pełnomocnikowi skarżącego od Skarbu Państwa zwrotu kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu oparto na przepisie art. 250 ppsa w zw. z art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. o adwokaturze (Dz.U. tj. z 2009 r. Nr 146, poz. 1188 ze zm.) w związku z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c w zw. z § 2 ust. 3 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28.09.2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1348 z późn.zm.).