III SA/Kr 96/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janusz Bociąga Sędziowie WSA Halina Jakubiec (spr.) WSA Barbara Pasternak Protokolant starszy referent Renata Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 maja 2015 r. sprawy ze skargi G. A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 28 listopada 2014r. nr [ ] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do zasiłku dla opiekuna skargę oddala Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją wydaną w dniu 28 listopada 2014 r. Nr [...] utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy z [...] 2014 r. Nr [...] o odmowie przyznania G. A. prawa do świadczenia w formie zasiłku dla opiekuna w związku z opieką nad matką A. Z. W podstawie prawnej decyzji powołano przepis art. 2 ust. 2 pkt 1 i 2 i art. 3 ustawy z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz.U. z 2014 r., poz. 567). Powyższe rozstrzygnięcia zapadły w następujących okolicznościach: W dniu 24 lipca 2014 r. G. A. wniosła do Wójta Gminy o ustalenie prawa do zasiłku dla opiekuna za okres od 1 lipca 2013 r. do 15 maja 2014 r. oraz za okres od 15 maja 2014 r. do 16 maja 2014 r. w związku z koniecznością sprawowania opieki nad matką A. Z. Złożyła oświadczenie, że jest rolnikiem od 2006 r. i nie zaprzestała prowadzenia gospodarstwa rolnego. Wójt Gminy decyzją wydaną w dniu [...] 2014 r. Nr [...] odmówił przyznania G. A. świadczenia w postaci zasiłku dla opiekuna za okres od 1 lipca 2013 r. do 14 maja 2014 r. i od 15 maja 2014 r. W uzasadnieniu podano, że skarżąca utraciła prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z dniem 1 lipca 2013 r. w związku z wygaśnięciem z mocy prawa decyzji przyznającej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z dnia 25 marca 2010 r., sprawuje opiekę nad niepełnosprawną matką, jednak jako rolnik nie zaprzestała prowadzenia gospodarstwa rolnego, co wynika wprost z jej oświadczenia złożonego w dniu 24 lipca 2014 r. G. A., odwołując się od ww. decyzji podniosła, że z powodu opieki nad matką zrezygnowała z wszelkiej aktywności zawodowej. W jej ocenie okoliczność, że jest ubezpieczona w Kasie Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego nie jest równoznaczna z prowadzeniem przez nią gospodarstwa rolnego. Organ odwoławczy podzielił konkluzję zawartą w decyzji organu I instancji, w myśl której skarżącej nie przysługuje zasiłek dla opiekuna. Podniesione zostało, że jedną z przesłanek przyznania powyższego zasiłku jest spełnienie przez stronę warunków do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego określonego w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 2012 r. Z kolei jednym z warunków przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaniem opieki nad bliską osobą niepełnosprawną, legitymującą się stosownym orzeczeniem lekarskim. Prowadzenie przez rolnika gospodarstwa rolnego stanowi negatywną przesłankę przyznania tej osobie świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie art. 17 ust. 1 w związku z art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Organ dokonał ustaleń, że skarżąca wraz z mężem J. A. są właścicielami gospodarstwa rolnego o powierzchni 2.2833 ha przeliczeniowego a G. A. podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników z mocy ustawy w zakresie emerytalno – rentowym oraz wypadkowym, chorobowym i macierzyńskim jako rolnik. Prowadzenie przez stronę gospodarstwa rolnego wyklucza możliwość przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego. Odwołano się do uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 grudnia 2012 r. sygn. akt I OPS, 5/12, w której dokonano wykładni pojęcia prowadzenia gospodarstwa rolnego w świetle ustawy o świadczeniach rodzinnych, jako stałą i osobistą działalność rolnika mającą charakter zarówno wykonywania pracy lub innych zwykłych czynności związanych z tym prowadzeniem, jak i zarządzanie gospodarstwem. Jeżeli rolnik nie rezygnuje z prowadzenia gospodarstwa rolnego należy uznać, że nie rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Nadto wskazano, że przyznanie zasiłku dla opiekuna dla skarżącej wyklucza brzmienie art. 3 ust. 1 i 2 ustawy o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów, który wymaga złożenia oświadczenia (pod rygorem odpowiedzialności za składanie fałszywych zeznań) o zaprzestaniu prowadzenia gospodarstwa rolnego lub zaprzestaniu wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym. G. A. złożyła tego rodzaju oświadczenie w dniu 24 lipca 2014 r., w którym wskazała wprost, że nie zaprzestała prowadzenia gospodarstwa rolnego. G. A. wniosła na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane na etapie postępowania administracyjnego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647) ) sądy administracyjne powołane są do kontroli zgodności z prawem działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – p.p.s.a. (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.). Orzekanie zgodnie z przepisem art. 135 ppsa - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, że skarga G. A. nie podlega uwzględnieniu. W dniu 15 maja 2014 r. weszła w życie ustawa z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłku dla opiekunów (Dz. U. z 2014 r., poz. 567), która określa warunki nabywania oraz zasady ustalania i wpłacania zasiłków dla opiekunów osobom, które utraciły prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z dniem 1 lipca 2013 r. w związku z wygaśnięciem z mocy prawa decyzji przyznającej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Stosownie do art. 2 ustawy o ustaleniu i wypłacie zasiłku dla opiekunów zasiłek ten przysługuje osobie, jeżeli decyzja o przyznaniu jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wygasła z mocy prawa na podstawie art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2013 r. poz. 1548) z dniem 1 lipca 2013 r. Natomiast art. 2 ust. 2 w punktach. 1 i 2 wskazuje przesłanki przyznania zasiłku dla opiekuna, które są tożsame z przesłankami przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, jednak z rozróżnieniem okresów przysługiwania tego zasiłku. Mianowicie za okres od dnia 1 lipca 2013 r. do dnia poprzedzającego wejście w życie ustawy zasiłek dla opiekuna przysługuje, jeżeli osoba spełniała warunki do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego określone w ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 2012 r., natomiast za okres od dnia wejścia w życie ustawy o ustaleniu i wypłacie zasiłku dla opiekunów - jeżeli osoba spełnia warunki do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego określone w ustawie o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 2012 r. Uchwalenie powyższej ustawy było konsekwencją wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 5 grudnia 2013 r. (sygn. akt 27/13, publik. w Dz. U. z dnia 16 grudnia 2013 r., poz. 1557) uznającego art. 11 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz. 1548 oraz z 2013 r. poz. 1557) za niezgodny z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Z kolei art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw stanowił, iż wydane na podstawie przepisów dotychczasowych decyzje o przyznaniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wygasają z mocy prawa po upływie terminu, o którym mowa w ust. 1, to jest z dniem 1 lipca 2013 r. Zwrócić należy uwagę, że w przypadku rolników, małżonków rolników lub domowników, w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2013 r. poz. 1403) ubiegających się o zasiłek dla opiekuna konieczne jest spełnienie dodatkowych warunków. Z przepisu art. 3 ust. 1 ustawy o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów w przypadku, gdy o zasiłek dla opiekuna ubiegają się rolnicy, małżonkowie rolników lub domownicy, w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r., poz. 1403, 1623 i 1650) świadczenie to przysługuje odpowiednio: 1) rolnikom w przypadku zaprzestania prowadzenia przez nich gospodarstwa rolnego; 2) małżonkom rolników lub domownikom w przypadku zaprzestania prowadzenia przez nich gospodarstwa rolnego albo wykonywania przez nich pracy w gospodarstwie rolnym. Zgodnie z art. 3 ust. 2 powołanej wyżej ustawy zaprzestanie prowadzenia gospodarstwa rolnego lub zaprzestanie wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym, o których mowa w ust. 1, potwierdza się stosownym oświadczeniem złożonym pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań. Składający oświadczenie jest obowiązany do zawarcia w nim klauzuli następującej treści: "Jestem świadomy odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia.". Klauzula ta zastępuje pouczenie organu o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań. Zgodnie z art. 6 pkt 1 powołanej wyżej ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, pod pojęciem rolnika należy rozumieć pełnoletnią osobę fizyczną, zamieszkującą i prowadzącą na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej osobiście i na własny rachunek, działalność rolniczą w pozostającym w jej posiadaniu gospodarstwie rolnym, w tym również w ramach grupy producentów rolnych, a także osobę, która przeznaczyła grunty prowadzonego przez siebie gospodarstwa rolnego do zalesienia. G. A. nie złożyła oświadczenia odpowiadającego treścią oświadczeniu, o którym mowa w art. 3 ust. 2 cytowanej wyżej ustawy. Przeciwnie, w oświadczeniu złożonym w dniu 24 lipca 2014 r. oświadczyła, że jest rolnikiem od dnia 7 lutego 2006 r. i nie zaprzestała prowadzenia gospodarstwa rolnego. Z pozostałego materiału dowodowego wynika natomiast, że gospodarstwo rolne, które skarżąca posiada, ma powierzchnię 2,2833 ha, odpowiada zatem definicji gospodarstwa rolnego znajdującej się w art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (tekst jedn.: Dz.U. z 2013 r., poz. 1381 ze zm.), zgodnie z którą za gospodarstwo rolne uważa się obszar gruntów, sklasyfikowanych w ewidencji gruntów i budynków jako użytki rolne lub jako grunty zadrzewione i zakrzewione na użytkach rolnych, z wyjątkiem gruntów zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej innej niż działalność rolnicza, o łącznej powierzchni przekraczającej 1 ha lub 1 ha przeliczeniowy, stanowiących własność lub znajdujących się w posiadaniu osoby fizycznej, osoby prawnej albo jednostki organizacyjnej, w tym spółki, nieposiadającej osobowości prawnej. Niespełnienie przesłanki zaprzestania prowadzenia przez skarżącą gospodarstwa rolnego, wymienionej w powołanym wyżej art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów stanowi o zasadności odmowy przyznania zasiłku dla opiekuna, bez względu na fakt sprawowania rzeczywistej opieki przez skarżącą nad matką. Wskazać również należy, że prowadzenie gospodarstwa rolnego przez rolnika stanowi negatywną przesłankę do przyznania tej osobie świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie art. 17 ust. 1 w związku z art. 3 pkt 22 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tak NSA w uchwale 7 sędziów z dnia 11 grudnia 2012 r., sygn. akt I OPS 5/12, ONSAiWSA z 2013 r., Nr 3, poz. 40, wyrok WSA w Krakowie z 10 lutego 2015 r. sygn. akt III SA/Kr 1560/14). Podsumowując, warunkiem koniecznym uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego jest rezygnacja z prowadzenia gospodarstwa rolnego, w przypadku zasiłku dla opiekunów, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów, dodatkowo potwierdzona oświadczeniem wnioskodawcy. Mając powyższe na uwadze, na zasadzie art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.