III SA/Kr 96/16

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Grzegorz Karcz po rozpoznaniu w dniu 15 kwietnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku P. Z. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi P. Z. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia 26 listopada 2015 2015 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry postanawia: oddalić wniosek. Skarżący w złożonym na urzędowym formularzu "PPF" wniosku o przyznanie prawa pomocy domagał się zwolnienia od kosztów sądowych. Objaśniając swoją sytuację rodzinną podał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z matką i sześcioletnim synem. Zadeklarował brak nieruchomości, brak zasobów i brak przedmiotów wartościowych. Opisując stan majątkowy osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym złożył podobną deklarację. Na dochody gospodarstwa domowego skarżącego ma się składać jego dochód z zawieranych na zlecenie prac dorywczych w wysokości 700 zł oraz emerytura matki w wysokości 1500 zł co w sumie daje łączną kwotę 2200 zł. Uzasadniając swoje starania skarżący powtórzył, że mieszka wraz ze swoją matką oraz swoim synem. Powiada, że oboje opiekują się naprzemiennie dzieckiem. Skarżący twierdzi, że nie posiada stałego źródła dochodów, ima się różnych prac dorywczych. Matka jest emerytką. Skarżący twierdzi, że jest osobą poważnie chorą. Obecnie pozostaje w leczeniu. W konsekwencji obecna sytuacja materialna i osobista skarżącego nie pozwala na uiszczenie przez niego kosztów sadowych albowiem przychody gospodarstwa domowego nie są wystarczające na pokrycie kosztów utrzymania. Wymieniając zobowiązania i stałe wydatki, skarżący wpisał, że matka spłaca miesięcznie kwotą ok. 1000 zł zaciągnięte kredyty i pożyczki, do tego dochodzi konieczność zakupu lekarstw za ok. 200 zł, czynsz wynosi 400 zł, opłaty ze media 300 zł, pozostała kwota wydatkowana jest zaś na wyżywienie oraz zakup środków czystości. Wobec tego, że oświadczenia skarżącego zwarte we wniosku wzbudziły wątpliwości, zarządzeniem z dnia 13.02.2016 r. poproszono skarżącego (dokonując doręczenia do rąk jego pełnomocnika) o dodatkowe oświadczenia i dokumenty źródłowe mające na celu: • wyjaśnienia z jakich środków – przy deklarowanym niskim dochodzie z prac dorywczych, niskiej emeryturze matki, wysokich miesięcznych kosztach zakupu leków oraz braku jakichkolwiek nieruchomości, zasobów i przedmiotów wartościowych (dot. obojga) - skarżący opłaca pomoc prawną profesjonalnego pełnomocnika? Jeśli pomoc tę skarżący otrzymuje pro bono przedstawienie pisemnego oświadczenia pełnomocnika wraz z informacją czy okoliczność ta jest znana organom właściwego samorządu zawodowego? Jeśli środki na opłacenie takiej pomocy prawnej otrzymał od osób trzecich przedstawienie na tę okoliczność pisemnych oświadczeń tych osób, • przedstawienie rachunków za opłacony w ubiegłym miesiącu czynsz oraz media. Wyjaśnienie czy skarżący ma lub miał problemy z terminowym regulowaniem tych zobowiązań na przestrzeni ostatniego roku? Jeśli tak okazanie na tę okoliczność kopii stosownych wezwań bądź monitów • przestawienie rachunków za zakupione w ubiegłym miesiącu leki i opłacone w ubiegłym miesiącu wizyty lekarskie, • wyjaśnienie kiedy dokładnie matka skarżącego zaciągnęła pożyczkę bankową na konieczność spłaty której powołuje się skarżący we wniosku? W jakiej wysokości i na jaki okres? Przedstawienie pokwitowania raty z ostatniego miesiąca? Czy ma lub miała problemy z terminowym regulowaniem tego zobowiązania? Jeśli tak okazanie na tę okoliczność kopii stosownych wezwań bądź monitów • wyjaśnienie czy skarżący lub jego matka mają jakieś rachunki bankowe? Jeśli tak to przedstawienie wyciągów obrazujących historię dokonywanych na tych rachunkach operacji z okresu ostatnich sześciu miesięcy, Zarządzenie nie zostało wykonane. Skarżący poprzez swojego pełnomocnika udzielił wybiórczych informacji. Nie wyjaśnił z jakich środków opłaca pomoc prawną profesjonalnego pełnomocnika - ograniczając się do enigmatycznej wzmianki, że zgodnie z zawartą umową opłaty za usługę prawną uiszczane są przez Skarżącego w ratach dostosowanych do jego możliwości płatniczych. Nie przedstawił rachunków za opłacony w ubiegłym miesiącu czynsz, media i leki – twierdząc, że skarżący nie gromadził dokumentacji związanej z kosztami utrzymania lokalu oraz zakupu leków. Zbył milczeniem pytanie, czy ma lub miał problemy z terminowym regulowaniem takich zobowiązań na przestrzeni ostatniego roku. Nie wyjawił okoliczności związanych z zaciągniętą przez matkę pożyczką bankową na konieczność spłaty której powoływał się we wniosku – twierdząc, że nie posiada na ten temat bliższych informacji. Nie przedstawił wyciągów z posiadanych przez siebie i matkę rachunków bankowych obrazujących historię dokonywanych na tych rachunkach operacji z okresu ostatnich sześciu miesięcy – poprzestając na wzmiance, że środki na jego rachunku są zajęte przez komornika a na temat rachunku bankowego matki nie posiada informacji. Mając na uwadze powyższe zważyć należało co następuje: Stosownie do art. 252 w związku z art. 246 §1 pkt. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zwanej dalej "ppsa", osoba fizyczna może domagać się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmujące m.in. zwolnienie od kosztów sądowych o ile nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i rodziny. Oświadczenie strony zgodnie z wolą ustawodawcy ma być "dokładne", a owa "dokładność" stopniowana jest przeświadczeniem sądu, że strona okoliczności te wykazała, czyli przedstawiła je w sposób przekonywujący, bo generalnie ciężar dowodu co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie NSA z 18 czerwca 2004 r. FZ 165/04). W realiach niniejszej sprawy oświadczenie zawarte we wniosku wzbudzało wątpliwości i było niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych strony. Ta jednak nie udzieliła na wezwanie dodatkowych wyjaśnień o które była proszona. To powoduje, że przyznanie stronie w takich warunkach prawa pomocy nie znajduje dla siebie wystarczających podstaw. W ślad za Naczelnym Sądem Administracyjnym powtórzyć trzeba, że ponieważ prawo do sądu nie ma charakteru absolutnego i może być przedmiotem uzasadnionych prawnie ograniczeń (postan. NSA z 15 marca 2006 r. II OZ 258/06), to sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy (por. postan. NSA z 31 marca 2005 r. I FZ 63/05). Równocześnie skarżący powinien sobie uzmysłowić, że niedostosowanie się do wezwania o którym mowa w art. 255 ppsa należy interpretować na niekorzyść wnioskodawcy (por. postan. NSA z 12 stycznia 2006 r. II OZ 1405/05). Dla profesjonalnego pełnomocnika z usług którego strona korzysta wskazana w powołanym wyżej przepisie art. 246 §1 pkt. 2 ppsa reguła prawa i przedstawione kierunki jej wykładni nie powinny być zaskoczeniem. Wszystkie zaś pytania dotyczyły wyłącznie weryfikacji rzetelności oświadczeń składanych przez stronę i wystarczało udzielić na nie jednoznacznych odpowiedzi w tym również pytanie o źródła finansowania pełnomocnika z wyboru. Pytanie nie wychodziło poza rzeczową potrzebę. Tym bardziej dziwi więc unikanie jednoznacznych odpowiedzi. Nota bene, biorąc pod uwagę wiążące radcę prawnego zasady wykonywania zawodu nic nie stało na przeszkodzie aby pełnomocnik skarżącego dbając o dobro swojego klienta zwróciła mu uwagę na potrzebę wykazania okoliczności małoprawdopodobnych odpowiednimi dokumentami (dotyczy to również wystawionych dla klienta faktur, które potwierdziłby, że zgodnie z zawartą umową opłaty za świadczoną usługę prawną faktycznie są uiszczane przez skarżącego w ratach dostosowanych do jego możliwości płatniczych). Mając to wszystko na uwadze orzeczono zatem jak w sentencji na podstawie art. 243 §1 oraz art. 252 w związku z art. 246 §1 pkt. 2 i art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.