III SA/Kr 963/05

W MIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 5 czerwca 2006r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożenna Blitek Sędziowie AWSA Dorota Dąbek (spr.) WSA Tadeusz Wołek Protokolant Agnieszka Słaboń po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 czerwca 2006 r. sprawy ze skargi Instytutu na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 2 czerwca 2005 r. Nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej skargę oddala Decyzją z dnia 2 czerwca 2005r., nr [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny działając na podstawie art. 138 §1 pkt 2 KPA w związku z art. 5 punkt 4a i art. 12 ust. 2 pkt 1 Ustawy z dnia 14.03.1985r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz.U. z 1998r., nr 90, poz. 575 z późn. zmianami) oraz § 10 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30.07.2002r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpatrywania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. z 2002r. nr 132, poz. 1115), po rozpatrzeniu odwołania Instytutu od decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] 2005r., znak: [...], o stwierdzeniu u R.K. choroby zawodowej z poz. 6 wykazu chorób zawodowych – przewlekłe zanikowe, przerostowe i alergiczne nieżyty błon śluzowych nosa, gardła, krtani i tchawicy wywołane działaniem substancji o silnym działaniu drażniącym lub uczulającym, uchylił zaskarżoną decyzję w części stwierdzającej przewlekłe zanikowe, przerostowe i alergiczne nieżyty błon śluzowych nosa, gardła i tchawicy wywołane działaniem substancji o silnym działaniu drażniącym lub uczulającym, a w pozostałej części stwierdzającej przewlekłe zanikowe, przerostowe i alergiczne nieżyty błon śluzowych krtani wywołane działaniem substancji o silnym działaniu drażniącym lub uczulającym utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Przedmiotowa sprawa była przedmiotem rozpoznania przed sądem administracyjnym po raz trzeci, wcześniejsze bowiem decyzje administracyjne organów obu instancji zostały przez Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie uchylone najpierw wyrokiem z dnia 18 lutego 2002r., a następnie wyrokiem z dnia 9 sierpnia 2004r., sygn. akt. II SA/Kr 2321/03. W obu przypadkach przyczynę uchylenia stanowiło naruszenie przepisów postępowania polegające na niedokładnym wyjaśnieniu stanu sprawy, a w szczególności braku należytego uzasadnienia orzeczeń lekarskich. W drugim z przywołanych orzeczeń sąd zarzucił, że decyzje oparte zostały na opinii biegłego z dnia 18 marca 2003r., która nie zawierała wyczerpującego i przekonywującego uzasadnienia, jak również brak ustosunkowania się organów administracyjnych do przedłożonej przez pacjenta dokumentacji lekarskiej. Zarzucono też zbyt lakoniczne uzasadnienie decyzji oraz naruszenie art. 79 i 10 kpa poprzez niedoręczenie skarżącemu odpisu orzeczenia lekarskie i niepowiadomienie go o możliwości końcowego zaznajomienia się z aktami sprawy. Sąd nie uznał natomiast zasadności skargi w odniesieniu do zarzutu naruszenia przepisów o wyłączeniu biegłego wyrażając pogląd, że nie ma żadnych przeszkód prawnych do ponownego zasięgnięcia w sprawie opinii tego samego biegłego. W niniejszej skardze do sądu administracyjnego skarżący Instytut były pracodawca R. K. po raz kolejny zarzucił naruszenie przepisów postępowania tj. art. 77 §1 i 3, art. 79§ 1 i 2 , art. 80, art. 84 §2, art. 107 §1 i 3, art. 7, art. 9 i art. 10 §1 kpa poprzez nienależyte wyjaśnienie sprawy. Zarzucono m.in. po raz kolejny, że w sprawie brał udział biegły, który podlegał wyłączeniu. Zarzucono, że skarżący nie otrzymał orzeczeń IMP. Nadto, ze orzeczenie IMP z dnia 2.02.2005r. nie uwzględnia faktu, że R. K był nałogowym palaczem tytoniu oraz że organ nie uwzględnił, że przez wszystkie lata pracy miał stwierdzaną zaświadczeniem lekarskim zdolność do pracy. Skarżący podniósł też, że z dołączonych dokumentów wynika, ze nie było przekroczenia tlenku węgla, rtęci, azotu i siarki, a nadto że nie powodują one schorzeń błony śluzowej krtani. Nie można więc mówić o 33 letnim narażeniu zawodowym, zwłaszcza że R.K. w latach 1990-2000 wykonywał prace na rzecz zleceniodawców z całej Polski. Skarżący zarzucił również, że nie ustalono całego stanu faktycznego, a szczególności zaś tego, ze R. K. pobierał świadczenie rehabilitacyjne w okresie 1998-1999, a zatem nieprawdziwe jest stwierdzenie decyzji, że pracował w laboratorium w narażeniu na czynniki szkodliwe w okresie od 1966 do 1999r. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację zaskarżonej decyzji szczegółowo ustosunkowując się do przedstawionych w skardze zarzutów. Organ zaznaczył, że te zarzuty są powtórzeniem zarzutów odwołania i szczegółowa odpowiedź na nie jest już zawarta w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W ocenie sądu złożona w niniejszej sprawie skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do §1 ust. 1 Rozporządzenia Rady Ministrów dnia 18.11.1983r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. nr 65, poz. 294 z późn. zm.), które w niniejszej sprawie stanowi podstawę prawną rozstrzygnięcia stosownie do treści § 10 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30.07.2002r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpatrywania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. z 2002r. nr 132, poz. 1115), "za choroby zawodowe uważa się choroby określone w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do rozporządzenia, jeżeli zostały spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy". Na pojęcie choroby zawodowej składają się zatem dwa elementy: istnienie schorzenia wymienionego w przedmiotowym wykazie oraz istnienie związku przyczynowego objętej wykazem choroby z warunkami wykonywanej pracy. W niniejszej sprawie bezspornym jest – skarżący bowiem tego nie kwestionuje- istnienie u R.K. schorzenia krtani wymienionego w poz. 6 cytowanego powyżej wykazu. Do jego stwierdzenia doszło na podstawie przeprowadzonych badań specjalistycznych i konsultacji przez zakład służby zdrowia upoważniony do rozpoznawania chorób zawodowych - zgodnie z przepisami cytowanego wyżej Rozporządzenia. Wykazane też w toku postępowania zostało występowanie w środowisku pracy R. K. czynników szkodliwych dla zdrowia. Skarżący kwestionuje natomiast jedynie to, ze te czynniki szkodliwe nie przekraczały dopuszczalnych norm oraz że brak związku przyczynowego pomiędzy rozpoznanymi schorzeniami a warunkami wykonywanej pracy, sugerując inne podłoże schorzenia, w szczególności palenie papierosów. Zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą, którą podziela także Sąd w niniejszej sprawie, przyjmuje się, że istnieje domniemanie związku przyczynowego między chorobą zawodową a warunkami pracy. Pogląd taki wielokrotnie był prezentowany w orzecznictwie Sądu Najwyższego (np. wyrok SN z 3.02.1999r., III RN 110/98, Prok. i Pr. 1999/7-8/56; także wyrok z 19.07.1984r., II PRN 9/84, OSNCP 1985/4, poz.531). Mając na uwadze istnienie domniemania związku przyczynowego, w ocenie Sądu niezasadny jest zarzut braku związku przyczynowego w niniejszej sprawie. Konstrukcja domniemania związku przyczynowego oznacza, że nie musi on być udowodniony i istnieje, dopóki nie zostanie obalony. Zarzuty zawarte w skardze tego domniemania nie obalają. W szczególności nie może być uznany za wystarczający do obalenia tego domniemania pogląd sugerujący, że schorzenie powstało z powodu palenia tytoniu i że organ tego nie brał pod uwagę. Jak wynika z akt sprawy informacja o paleniu tytoniu była znana jednostce orzeczniczej lekarskiej, a zatem brana przez nią pod uwagę przy wydawaniu orzeczenia. Za niewystarczające do obalenia związku przyczynowego uznać należy też zarzuty dotyczące tego, że wcześniej R. K. nie uskarżał się na dolegliwości, podczas wieloletniej pracy nie zgłaszał tych dolegliwości i był uznawany zaświadczeniami lekarskimi za zdolnego do pracy. Także i te zaświadczenia o zdolności do pracy były znane IMP przy podejmowaniu orzeczenia. Sam brak wcześniejszych dokumentów medycznych stwierdzających schorzenie nie przesądza o braku schorzenia zawodowego, które przecież jest stwierdzane w określonej procedurze, przez określone uprawnione do tego organy lekarskie. Należy przy tym zaznaczyć, że orzeczenia o zdolności do pracy nie są zwykle poprzedzane szczegółowymi, specjalistycznymi badaniami lekarskimi, lecz jedynie badaniami o charakterze ogólnym. Za nieuzasadniony uznać trzeba też ponownie podniesiony w niniejszej sprawie zarzut, że w sprawie brał udział biegły, który podlegał wyłączeniu. Na temat bezzasadności tego zarzutu wypowiadał się już sąd administracyjny w poprzednim wyroku z 9 sierpnia 2004r., który jest wiążący w niniejszej sprawie, stosownie bowiem do treści art. 153 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ocena prawna wyrażona w orzeczeniu sądu wiąże w sprawie ten sąd i organ administracyjny. Nieuzasadniony jest też kolejny zarzut skargi, tj. brak narażenia na ponadnormatywne czynniki szkodliwe. W przeprowadzonym postępowaniu zostało wykazane narażenie na czynniki drażniące drogi oddechowe. Zgodnie zaś z utrwaloną linią orzeczniczą sądu administracyjnego wystąpienie czynników szkodliwych w środowisku pracy nie musi wynikać z przekroczenia dopuszczalnych norm - wystarczy wystąpienie w środowisku pracy czynnika, który jest szkodliwy choćby dla jednego pracownika ze względu na jego osobniczą wrażliwość (wyrok NSA z dnia 7 stycznia 1994r., I SA 1640/93, ONSA 1995/1/28). Jak już o tym była mowa, istnieje przyjmowane i utrwalone w orzecznictwie domniemanie związku przyczynowego pomiędzy chorobą zawodową, a warunkami narażającymi na jej powstanie (por. np. wyrok SN z dnia 3 lutego 1999r., III RN 110/98, Prok.i Pr. 1999/7-8/56). Może ono być obalone poprzez wykazanie, że w konkretnym przypadku schorzenie powstało na skutek innych przyczyn. Tego jednak skarżący w niniejszej sprawie nie zrobił. Odnośnie zarzutu, że pominięto, iż R. K. pobierał świadczenie rehabilitacyjne w okresie 1998-1999, a zatem nieprawdziwe jest stwierdzenie decyzji, że pracował w laboratorium w narażeniu na czynniki szkodliwe w okresie od 1966 do 1999r. Sąd stwierdza, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazano precyzyjnie okres pobierania przez R.K. świadczenia rehabilitacyjnego (str.2 uzasadnienia zaskarżonej decyzji). Także zatem i ten zarzut skargi jest nieuzasadniony. W ocenie Sądu zatem postępowanie dowodowe zostało przez organy administracyjne przeprowadzone w sposób prawidłowy, zgodnie z zasadami art. 7 i 77 kpa. Organy administracyjne w sposób wyczerpujący zebrały i rozpatrzyły cały zebrany materiał dowodowy, opierając swe rozstrzygnięcie na wiarygodnej opinii biegłych. Orzeczenie lekarskie wydawane na użytek postępowania w sprawie chorób zawodowych jest bowiem w istocie opinią w rozumieniu art. 84 §1 kpa (tak m.in. NSA w wyroku z 21 września 2001r., sygn. akt I S.A. 2870/00; z dnia 14 kwietnia 1999r., sygn. akt I S.A. 1931/98; z dnia 5 listopada 1998r., sygn. akt I S.A. 1200/98, LEX nr 45833) i jak każdy dowód winno być przez organ wszechstronnie ocenione, w granicach wskazanych w art. 80 kpa. W ocenie Sądu organ administracyjny w niniejszej sprawie ten obowiązek wypełnił należycie. Zaskarżona decyzja została w sposób prawidłowy uzasadniona, szczegółowo i prawidłowo ustosunkowano się do wszystkich zarzutów podniesionych w odwołaniu. Organ wyjaśnił zarówno podstawy prawne, jak i faktyczne swojego rozstrzygnięcia. Należy zatem ocenić, że organy administracyjne wykonały zalecenia sądu zawarte we wcześniejszych wyrokach. Zasadny jest natomiast zarzut skargi ponownego naruszenia przez organ administracyjny przepisów postępowania polegający na niedoręczeniu skarżącemu orzeczenia lekarskiego i niezawiadomienia go w trybie art. 10 kpa, niemniej jednak te braki postępowania uzupełnił organ II instancji. Uznać zatem należy, że nie miały one istotnego wpływu na wynik sprawy. Mając na uwadze wszystkie wskazane powyżej okoliczności przyjąć należy, że zaskarżona decyzja jest prawidłowa, zapadła po należytym wyjaśnieniu sprawy. W ocenie Sądu nie doszło w niniejszej sprawie do naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, ani też do naruszenia przepisów postępowania, które mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z tego powodu skarga została oddalona, w oparciu o 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Mając powyższe na uwadze, Sąd orzekł jak w sentencji.