III SA/Kr 983/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Pasternak (spr.) Sędziowie WSA Janusz Bociąga WSA Maria Zawadzka Protokolant Monika Wójcik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 lutego 2014 r. sprawy ze skargi M.M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 12 lipca 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. Wójt Gminy K. decyzją z dnia 16 kwietnia 2013 r. znak[....] , wydaną na podstawie art. 30 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2012 poz. 1228 ze zm.) i art. 104 kpa, odmówił umorzenia M.M. należności z tytułu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego wraz z odsetkami. W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że 25 marca 2013 r. do Urzędu Gminy K. wpłynęło pismo zawierające wniosek M.M. o umorzenie należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Wnioskodawca powołał się na swoją trudną sytuacją życiową i materialną. Organ I instancji ustalił, że M.M. obecnie przebywa w Zakładzie Karnym w T. i nie figuruje w ewidencji podatku rolnego, leśnego i od nieruchomości Urzędu Gminy K. Wójt wskazał, że M.M. korzystał z pomocy społecznej w okresie od 2009 do 2012 r., nie ma majątku ani żadnego dochodu, nie ma orzeczenia o niepełnosprawności, ani też żadnych schorzeń. Organ I instancji ustalił, że na dzień wydania decyzji zadłużenie M.M. wynosiło 20.837,59 zł, zaś dłużnik przez czas pobierania świadczeń z funduszu alimentacyjnego przez wierzycielkę wpłacił tylko 62,41 zł. Organ I instancji, argumentując odmowę umorzenia należności, wskazał, że wziął pod uwagę nie tylko środki finansowe i sytuację rodzinną, ale również możliwości zarobkowe dłużnika, wiek, stan zdrowia. Wójt podkreślił, że M.M. jest osobą młodą (urodzony 6 lutego 1984 r.), nie posiada dokumentów lekarskich stwierdzających, że jest niezdolny do pracy, w związku z tym może podjąć każdą pracę. Aktualnie nie jest zarejestrowany w urzędzie pracy i przebywa w zakładzie karnym, zaś przed osadzeniem był zarejestrowany w urzędzie pracy i miał możliwość skorzystania z oferty kursów, szkoleń w celu podniesienia swoich kwalifikacji zawodowych, co pomogłoby mu znaleźć pracę oraz spłacać zadłużenie alimentacyjne. W ocenie organu I instancji postawa M.M. , nie podejmującego żadnych działań, by wywiązać się z ciążącego na nim zobowiązania, nie dawała podstaw do umorzenia zaległości, ponieważ nie zostały stwierdzone nadzwyczajne czy losowe okoliczności, które pozwalałyby na umorzenie zadłużenia. Odwołanie od decyzji Wójta Gminy K. złożył M. M., podnosząc, że z uwagi na fakt, iż obecnie przebywa w zakładzie karnym, gdzie pracuje nieodpłatnie i nie ma żadnego majątku, nie jest w stanie uregulować należności. Odwołujący się wskazał, że przed umieszczeniem go w zakładzie karnym pracował dorywczo i był zarejestrowany w PUP jako bezrobotny bez prawa do zasiłku. Korzystał także z pomocy społecznej w postaci świadczeń pieniężnych i gorących posiłków. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia 12 lipca 2013 r. znak: [....] , wydaną na podstawie art. 2 pkt 10, art. 30 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów oraz art. 138 § 1 pkt 1 kpa, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Kolegium wskazało, że rozstrzygnięcie w sprawie umorzenia świadczeń z funduszu alimentacyjnego zapada w ramach uznania administracyjnego, o czym przesądza treść art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Kolegium wyjaśniło istotę decyzji wydawanych w ramach uznania administracyjnego i stwierdziło, że organ I instancji nie przekroczył granic uznania administracyjnego i dokonał prawidłowej wykładni użytego przez ustawodawcę w art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów pojęcia "uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną". Kolegium podkreśliło, że organ I instancji dokonał analizy sytuacji materialnej i życiowej odwołującego oraz słusznie przyjął, że oceniając możliwość umorzenia należności z tytułu wypłacanych świadczeń z funduszu alimentacyjnego, należy mieć na względzie fakt, iż M.M. jest osobą młodą, zdrową i zdolną do pracy. Dlatego umorzenie przedmiotowych należności prowadziłoby do przerzucenia obowiązku utrzymania dziecka dłużnika przez wszystkich podatników, czemu sprzeciwia się interes społeczny. Kolegium zaznaczyło, że sytuacja dochodowa i rodzinna odwołującego się może, co do zasady, stanowić przesłankę umorzenia przez organ właściwy wierzyciela tego rodzaju należności, jednakże wybór rozstrzygnięcia po dokonaniu jej analizy należy ostatecznie do organu administracji, który w rozpatrywanej sprawie przedstawił swoje stanowisko oparte o całokształcie materiału dowodowego (art. 80 kpa) oraz w sposób wyczerpujący i logiczny. Dlatego, zdaniem Kolegium, organ I instancji był uprawniony do podjęcia decyzji o odmowie umorzenia należności finansowych z tytułu wypłaconych świadczeń alimentacyjnych. Skargę na decyzję SKO w K. wniósł M.M. , który wyraził niezadowolenie z treści decyzji i podniósł, że jego sytuacja finansowa jest bardzo trudna i po opuszczeniu zakładu karnego nie będzie w stanie spłacić zadłużenia. W odpowiedzi na skargę SKO w K. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne powołane są do kontroli zgodności z prawem działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej ppsa. Orzekanie - w myśl art. 135 ppsa - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję, uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co wynika z art. 145 § 1 pkt 1 ppsa. Skarga M.M. skutkuje uchyleniem zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, lecz z innych względów niż podniesione w samej skardze. Art. 107 § 1 kpa stanowi, że "Decyzja powinna zawierać: oznaczenie organu administracji publicznej, datę wydania, oznaczenie strony lub stron, powołanie podstawy prawnej, rozstrzygnięcie, uzasadnienie faktyczne i prawne, pouczenie, czy i w jakim trybie służy od niej odwołanie, podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do wydania decyzji lub, jeżeli decyzja wydana została w formie dokumentu elektronicznego, powinna być opatrzona bezpiecznym podpisem elektronicznym weryfikowanym za pomocą ważnego kwalifikowanego certyfikatu." Odnośnie kontrolowanego postępowania administracyjnego zwrócić należy uwagę na to, że powołany przepis nakazuje, by decyzja administracyjna zawierała rozstrzygnięcie, przez co należy rozumieć "wiążące ustalenie konsekwencji stosowanego przepisu prawa materialnego (tak: A. Wróbel "Komentarz do art. 107 Kodeksu postępowania administracyjnego"). Zaznaczyć trzeba, że rozstrzygnięcie jest to "bezwzględnie obowiązujący element każdej prawidłowo wydanej decyzji administracyjnej", a "treść rozstrzygnięcia jest zawsze związana z przedmiotem postępowania i stanowi swoistą odpowiedź organu administracyjnego na postawione w podaniu żądanie strony (tak: Cz. Martysz "Komentarz do art. 107 Kodeksu postępowania administracyjnego). Podkreśla się, że rozstrzygnięcie sprawy musi być sformułowane "ze szczególną dbałością o jasność i precyzję wypowiedzi" (W. Dawidowicz "Postępowanie administracyjne: zarys wykładu" str. 103). Także w orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowane jest stanowisko, że "rozstrzygnięcie musi być sformułowane w sposób jasny i precyzyjny, a nie pośrednio wynikać z uzasadnienia decyzji" (tak m.in.: Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 30 czerwca 1998 r. sygn. akt I SA/Łd 1478/96 oraz z dnia 18 lutego 2013 r. sygn. akt II OSK 896/12 - powołane orzeczenia dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń i Informacji o Sprawach pod adresem: orzeczenia.nsa.gov.pl). Z kolei w wyroku z dnia 27 czerwca 1996 r. sygn. akt SA/Gd 1537/95 (Lex Omega nr 44086) Naczelny Sąd Administracyjny zaznaczył, że nieprecyzyjne sformułowanie rozstrzygnięcia decyzji administracyjnej "prowadzi do uchylenia decyzji". W świetle powyższych zasad Sąd orzekający w niniejszej sprawie uznał, że rozstrzygnięcia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji były wadliwe, co naruszało art. 107 § 3 kpa i mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wójt Gminy K. rozstrzygnął o "odmowie umorzenia Panu M.M. należności z tytułu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego wraz z odsetkami", a SKO w K. przytoczyło rozstrzygnięcie organu I instancji i utrzymało je w mocy. Z treści tych rozstrzygnięć nie sposób odczytać, jakiej kwoty należności dotyczyła odmowa umorzenia, ani też na jakiej podstawie tą kwotę można ustalić. Wprawdzie w uzasadnieniach decyzji organów obu instancji jest mowa o kwocie 20.833,59 zł wraz z odsetkami, a w aktach administracyjnych znajduje się kopia decyzji Wójta Gminy K. z dnia 27 grudnia 2012 r. znak: [....] o zwrocie przez dłużnika alimentacyjnego M.M. należności z tytułu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego, lecz nawet uzasadnienia decyzji organów obu instancji nie wyjaśniają, na jakiej podstawie została obliczona kwota zadłużenia M.M. Nawet gdyby analiza całości akt administracyjnych umożliwiała ustalenie, jakiej kwoty należności z tytułu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego dotyczy odmowa umorzenia, to nieprawidłowym jest takie sformułowanie decyzji o odmowie umorzenia tych należności, że kwota ta i podstawa obliczenia możliwe są do ustalenia wyłącznie w drodze analizy dokumentów znajdujących się w aktach administracyjnych. Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy organy zobowiązane będą do wydania decyzji w przedmiocie wniosku M.M. o umorzenie kwoty należności z tytułu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego zawierającej rozstrzygnięcie sformułowane zgodnie z wyżej opisanymi zasadami. Mając na uwadze powyższe, orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" i art. 135 ppsa.