III SAB/Kr 102/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Maria Zawadzka po rozpoznaniu w dniu 24 czerwca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Z. Ś. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi Z. Ś. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie przyznania zasiłku stałego postanawia: I. umorzyć postępowanie wywołane wnioskiem skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych; II. oddalić wniosek skarżącego o ustanowienie adwokata. Skarżący złożył wniosek o udzielenie prawa pomocy. Ze złożonego przez skarżącego formularza "PPF" wynikało, że skarżący domaga się zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Skarżący wskazał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z dwiema córkami i że należy do niego mieszkanie, które nazwał "norą". Twierdzi, że nie posiadają żadnych zasobów, ani przedmiotów wartościowych. Przy dochodach gospodarstwa domowego wskazał, że za styczeń 2016 r. uzyskał z MOPS K. 250 zł, za luty – "nie ma". Postanowieniem z dnia 15 kwietnia 2016 r. referendarz sądowy oddalił wniosek skarżącego. Od powyższego wyroku skarżący skutecznie wniósł sprzeciw. W następstwie powyższego skarżący został wezwany w trybie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., Nr 270 ze zm.) do uzupełnienia wniosku o udzielenie prawa pomocy poprzez: oświadczenie czy skarżący posiada konto bankowe, a jeżeli tak to przedłożenie wyciągu z konta bankowego obrazującego historię operacji za ostatnie 3 miesiące; podanie dokładnej wysokości i źródła miesięcznych dochodów uzyskiwanych przez skarżącego (min. wynagrodzenie za pracę, zasiłki z pomocy społecznej, świadczenia z urzędu pracy, świadczenia z ZUS, wszelkie inne dochody); podanie czy dzieci skarżącego korzystają z jakichkolwiek form pomocy finansowej lub rzeczowej, a jeżeli tak to jakiego rodzaju lub w jakiej wysokości; wskazanie czy skarżący posiada status osoby bezrobotnej, a jeżeli tak to czy otrzymuje z tego tytułu zasiłek i w jakiej wysokości; podanie jakie są miesięczne koszty utrzymania skarżącego i jego rodziny (żywność, odzież, środki czystości, czynsz, opłaty za media i inne stałe wydatki związane z utrzymaniem), w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania pod rygorem negatywnych skutków procesowych. W odpowiedzi na powyższe skarżący oświadczył, że: nie posiada konta bankowego; od dwóch lat rodzina umiera z głodu na rozkaz WSA; nie jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna; jego dzieci nie otrzymują żadnej pomocy finansowej; nie posiada żywności, środków czystości i nie płaci czynszu. Skarżący dołączył również kserokopię decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia [.....] 2016 r. w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku okresowego od kwietnia 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. W pierwszej kolejności wskazać należy, że zgodnie z nowelizacją z dnia 9 kwietnia 2015 r. ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2015, poz. 658), przepis art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r. poz. 718) - dalej: "P.p.s.a." stosuje się do postępowań wszczętych po 15 sierpnia 2015 r. W niniejszej sprawie skarga została wniesiona przed dniem 15 sierpnia 2015 r. zatem do rozpoznania sprzeciwu od postanowienia referendarza w przedmiocie prawa pomocy zastosować należy przepis art. 260 P.p.s.a. w brzmieniu obowiązującym do dnia 15 sierpnia 2015 r. Zgodnie z art. 260 P.p.s.a w brzmieniu mającym zastosowanie w niniejszej sprawie, zaskarżenie postanowienia referendarza sądowego w sprawie prawa pomocy wywołuje ten skutek, iż sąd rozpoznaje wniosek o przyznanie prawa pomocy od początku, tzn. tak, jakby wniosek ten nie był jeszcze przedmiotem analizy, oceny i rozpoznania. Sąd nie wypowiada się, więc o zasadności zaskarżonego sprzeciwem postanowienia i nie dokonuje merytorycznego rozpoznania sprzeciwu. Skutkiem wniesionego przez skarżącego sprzeciwu jest utrata mocy zaskarżonego postanowienia i konieczność ponownego merytorycznego rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy. Zgodnie z 245 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2). W myśl art. 246 § 1 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Należy wskazać, że prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. W orzecznictwie sądowym powszechnie prezentowane jest stanowisko, że przyznanie prawa pomocy powinno mieć charakter wyjątkowy i winno być stosowane w stosunku do osób pozostających w faktycznym ubóstwie. Prawo pomocy może dotyczyć zatem wyłącznie osób na tyle ubogich, iż ich rzeczywiste zdolności płatnicze uniemożliwiają wywiązanie się z obowiązku partycypowania w kosztach postępowania sądowoadministracyjnego (por. postanowienie NSA z dnia 10 września 2013 r., sygn. akt II OZ 725/13; LEX nr 1437287). Co równie istotne, to na ubiegającym się o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar wykazania, w jakiej sytuacji się znajduje i że jest to sytuacja uprawniająca go do przyznania prawa pomocy. Orzeczenie Sądu w zakresie przyznania stronie prawa pomocy zależy od tego, czy strona wykaże przesłanki, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. (zob. postanowienie NSA z dnia 28 stycznia 2015 r., sygn. akt II OZ 43/15; LEX nr 1640593). Przenosząc te rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że skarżący nie przedstawił w wystarczający sposób sytuacji materialnej swojego gospodarstwa domowego. Jedyną informacją podaną przez skarżącego, a istotną dla niniejszego rozstrzygnięcia jest ta, zgodnie z którą skarżący posiada mieszkanie, a w styczniu 2016 r. otrzymał z MOPS T. 250 zł. Dlatego też Sąd w trybie art. 255 P.p.s.a. wezwał skarżącego o przedstawienie dodatkowych informacji (i dokumentów), które pozwoliłyby Sądowi ocenić, czy skarżącemu przysługuje prawo pomocy. Przepis ten stanowi, że jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Skarżący odpowiadając na wezwanie Sądu przekazał część żądanych informacji jednakże nadal nie podał jakie są jego miesięczne dochody i wydatki. Twierdzenia skarżącego nie przedstawiają zatem w pełni jego sytuacji materialnej. Doświadczenie życiowe wskazuje, że nie jest możliwe utrzymanie siebie i rodziny za wskazaną przez skarżącego kwotę (250 zł w styczniu 2016 r.), natomiast skarżący nie wskazał z jakiego tytułu uzyskuje środki do życia oraz z jakich form pomocy korzysta w celu utrzymania siebie i rodziny. Wobec tego, że skarżący nie przedstawił informacji ani dokumentów, które mogłyby zobrazować Sądowi jego rzeczywistą sytuację finansową, Sąd rozpoznający wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy został pozbawiony możliwości oceny zdolności finansowych skarżącego związanych z ewentualnymi kosztami ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika. To zaś oznacza, że skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wobec powyższego Sąd oddalił wniosek o ustanowienie adwokata, stosownie do art. 246 § 1 w zw. z art. 260 P.p.s.a. Ponadto Sąd umorzył postępowanie w zakresie dotyczącym zwolnienia od kosztów sądowych, stosownie do art. 161 § 1 pkt 3 w zw. z art. 239 pkt 1 lit. a P.p.s.a. Skarżący domagał się bowiem zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie wniesienia skargi na bezczynność organu w przedmiocie przyznania zasiłku stałego, a zatem w sprawie z zakresu pomocy i opieki społecznej. Zgodnie natomiast z przytoczonym przepisem, strona skarżąca z mocy samego prawa nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych w sprawie tego rodzaju. Wydanie orzeczenia w przedmiocie zwolnienia skarżącego od kosztów sądowych jest zatem zbędne. Mając powyższe na uwadze, postanowiono, jak w sentencji.