III SAB/Kr 105/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Katarzyna Marasek-Zybura po rozpoznaniu w dniu 7 stycznia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. T. na bezczynność Miejskiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Krakowie w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia 12 czerwca 2025 r. o zmianę orzeczenia o stopniu niepełnosprawności postanawia: odrzucić skargę. Pismem z dnia 13 sierpnia 2025 r., J. T. (dalej: skarżący), wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na bezczynność Miejskiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Krakowie w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia 12 czerwca 2025 r. o zmianę orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o odrzucenie skargi, jako przedwczesnej i niespełniającej warunków wskazanych w art. 52 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 z późn. zm., dalej: p.p.s.a.). Organ podkreślił, że wprawdzie skarżący wskazał, że w dniu 23 lipca 2025 r. wniósł "wezwanie na bezczynność", którego kopię załączył do przedmiotowej skargi. Jednakże wezwanie to zostało skierowane do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie za pośrednictwem Miejskiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności, a nie do organu o którym mowa w art. 37 § 3 k.p.a. Nadto skarżący w toku rozmowy telefonicznej przeprowadzonej w dniu 31 lipca 2025 r. wyjaśnił, że ww. wezwanie stanowi skargę do sądu administracyjnego. Wobec czego została ona przekazana wraz z aktami sprawy do Sądu i zarejestrowana pod sygn. III SAB/Kr 87/25. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, postanowieniem z dnia 11 września 2025 r. odrzucił skargę, ponieważ nie została poprzedzona ponagleniem stosownie do wymogów zawartych w art. 52 § 2 p.p.s.a. Zarządzeniem z dnia 2 października 2025 r., wezwano skarżącego do wykazania, że przed wniesieniem skargi na bezczynność Miejskiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Krakowie w przedmiocie rozpoznania wniosku o zmianę orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, wyczerpał tryb z art. 37 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 572, dalej: k.p.a.) i w tym celu nadesłanie kopii ponaglenia wystosowanego przed wniesieniem skargi wraz z dowodem potwierdzającym jego wniesienie (np. dowód nadania na poczcie lub prezentata z datą wpływu do organu) – w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi. Opisane powyżej zarządzenie, skarżący odebrał w dniu w dniu 7 października 2025 r. W odpowiedzi na wezwanie, skarżący wyjaśnił, że pismo z dnia 23 lipca 2025 r. jest ponagleniem. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Skarga podlegała odrzuceniu. Sąd administracyjny po wpłynięciu skargi, a przed jej merytorycznym rozpoznaniem dokonuje oceny jej dopuszczalności, tj. bada, z urzędu swoją właściwość rzeczową, miejscową i funkcjonalną, bada także czy została ona wniesiona przez uprawniony podmiot, czy nastąpiło to w terminie, czy skarga spełnia określone warunki formalne. Zgodnie z art. 52 § 1 p.p.s.a., skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie przewidziany w ustawie (art. 52 § 2 p.p.s.a.). Z kolei art. 53 § 2b p.p.s.a. stanowi, że skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. W przypadku skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania organu, jej wniesienie dopuszczalne jest wówczas, gdy strona wyczerpała tryb przewidziany w art. 37 k.p.a., to znaczy złożyła ponaglenie z uzasadnieniem do organu wyższego stopnia za pośrednictwem organu prowadzącego postępowanie na niezałatwienie sprawy w terminie, albo do organu prowadzącego postępowanie, jeżeli nie ma organu wyższego stopnia. Z powołanych wyżej przepisów wynika zatem, że wniesienie ponaglenia stanowi niezbędny warunek złożenia skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ administracji publicznej. Takie też stanowisko jest konsekwentnie prezentowane w orzecznictwie (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w składzie 7 sędziów z dnia 2 września 2020 r. sygn. II OSK 3732/18, postanowienia NSA z dnia 8 lutego 2021 r. sygn. I OSK 2754/20, wyrok NSA z dnia 17 listopada 2020 r. sygn. II OSK 973/19, orzeczenia dostępne na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej: CBOSA). Brak ponaglenia czyni skargę niedopuszczalną. W konsekwencji, jeżeli strona przed wniesieniem skargi nie wyczerpie przysługującego środka zaskarżenia, to skarga podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. (por. postanowienie NSA z dnia 28 października 2016 r. sygn. I OSK 125/15, CBOSA). Jak wynika z akt sprawy, skarżący przed wniesieniem niniejszej skargi nie wyczerpał służących mu środków zaskarżenia, gdyż nie wniósł do właściwego organu ponaglenia, o którym mowa w art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. Dodatkowo skarżący wezwany do wykazania, że skarga na bezczynność była poprzedzona wymaganym ponagleniem, wskazał, że pismo z dnia 23 lipca 2025 r., jest ponagleniem w rozumieniu art. 37 k.p.a. Analiza akt sprawy oraz wyjaśnień organu prowadzi jednak do wniosku, że pismo to nie mogło zostać uznane za ponaglenie w rozumieniu art. 37 k.p.a. Po pierwsze, pismo z dnia 23 lipca 2025 r. zostało zaadresowane do "Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie", a nie do organu wyższego stopnia. Adresowanie pisma do sądu, a jedynie przesyłanie go za pośrednictwem organu, wskazuje na intencję zainicjowania postępowania sądowego. Po drugie, sam skarżący w toku rozmowy telefonicznej z pracownikiem organu w dniu 31 lipca 2025 r. jednoznacznie oświadczył, że pismo to stanowi skargę do sądu administracyjnego. Wobec czego została ona przekazana wraz z aktami sprawy do Sądu i zarejestrowana pod sygn. III SAB/Kr 87/25, a następnie postanowieniem z dnia 11 września 2025 r. odrzucona, z powodu braku uprzedniego wniesienia ponaglenia. Ponaglenie, o którym mowa w art. 37 k.p.a., jest środkiem prawnym kierowanym do organu wyższego stopnia nad organem prowadzącym postępowanie (lub do tego samego organu, jeśli nie ma organu wyższego stopnia), mającym na celu zdyscyplinowanie organu do podjęcia stosownych działań i zakończenia postępowania. Natomiast skarga na bezczynność wnoszona do sądu administracyjnego jest środkiem kontroli legalności działania (lub zaniechania) administracji publicznej, inicjującym postępowanie sądowoadministracyjne. Warunkiem formalnym dopuszczalności wniesienia skargi na bezczynność jest, co do zasady, uprzednie wyczerpanie trybu ponaglenia. Oznacza to, że ponaglenie musi być złożone przed wniesieniem skargi do sądu administracyjnego. Pismo skarżącego z dnia 23 lipca 2025 r. zostało skierowane do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie, w którym opisał przebieg postępowania. Nie może ono zatem jednocześnie pełnić funkcji ponaglenia w rozumieniu art. 37 k.p.a., które powinno być skierowane do organu wyższego stopnia. W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, że to samo pismo nie może pełnić jednocześnie roli ponaglenia (środka zaskarżenia w administracyjnym toku instancji) oraz skargi do sądu administracyjnego. Skarga jest bowiem czynnością następczą wobec ponaglenia. Skoro pismo z dnia 23 lipca 2025 r. zostało zakwalifikowane jako skarga i w oparciu o nie toczyło się i zakończyło postępowanie o sygn. III SAB/Kr 87/25, to nie może ono obecnie zostać uznane za skutecznie wniesione ponaglenie warunkujące dopuszczalność kolejnej skargi z dnia 13 sierpnia 2025 r. Wobec faktu, że skarżący nie wykazał, iż przed wniesieniem skargi do sądu złożył stosowne ponaglenie do organu administracji, należy uznać, że nie dopełnił on wymogu formalnego, o którym mowa w art. 52 § 1 i 2 w zw. z art. 53 § 2b p.p.s.a. oraz art. 37 k.p.a. Brak wyczerpania środków zaskarżenia przed wniesieniem skargi do sądu administracyjnego skutkuje koniecznością jej odrzucenia na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., jako niedopuszczalnej z innych przyczyn. W konsekwencji powyższego, Sąd na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 w zw. z art. 52 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.