III SAB/Kr 13/17

PostanowienieWSA w Krakowie2017-03-13

Skład orzekający: Sędzia WSA Barbara Pasternak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy skarga na bezczynność organu administracji publicznej w przedmiocie niewniesienia przez ten organ pozwu do sądu powszechnego o stwierdzenie nieważności nabycia udziałów spółki przez cudzoziemca podlega kognicji sądu administracyjnego?
Ratio decidendi
Sąd administracyjny nie jest właściwy do rozpoznawania skarg na bezczynność organu w przedmiocie niewniesienia przez ten organ pozwu do sądu cywilnego. Czynność złożenia pozwu nie jest czynnością z zakresu administracji publicznej, która mogłaby być objęta kognicją sądu administracyjnego, ani też nie wynika z niej bezpośrednio uprawnienie lub obowiązek podmiotu podlegający kontroli sądowoadministracyjnej.
Stan faktyczny
Skarżący A. F. zwrócił się do Wojewody o złożenie pozwu o stwierdzenie nieważności nabycia udziałów spółki przez cudzoziemca bez wymaganego zezwolenia. Wojewoda poinformował, że nie jest właściwy do oceny tej sprawy. W odpowiedzi na to, skarżący złożył skargę na bezczynność Wojewody do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, domagając się m.in. zobowiązania Wojewody do ukarania pracownika i przyznania sumy pieniężnej. Wojewoda wniósł o odrzucenie skargi.
Rozstrzygnięcie
Sąd odrzucił skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Barbara Pasternak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 13 marca 2017 r. sprawy ze skargi A. F. na bezczynność Wojewody w przedmiocie niewniesienia pozwu do sądu powszechnego postanawia skargę odrzucić. Uzasadnienie: Pismem z dnia 13 grudnia 2016 r. (data prezentaty) A. F. zwrócił się do Wojewody o złożenie przez ten organ pozwu o stwierdzenie nieważności nabycia udziałów spółki O S.A. przez działającego bez zezwolenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji cudzoziemca A spółkę prawa francuskiego. W odpowiedzi, pismem z dnia 30 grudnia 2016 r. nr [...] Wojewoda poinformował, iż nie jest właściwym przedstawicielem Skarbu Państwa do oceny zaistniałego stanu rzeczy w aspekcie złożenia żądanego pozwu. W związku z powyższym A. F. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na bezczynność Wojewody, wnosząc o zobowiązanie Wojewody do ukarania dyscyplinarnego pracownika winnego niezałatwienia sprawy w sposób wskazany w ustawie; orzeczenie czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (mimo, że będą podstawy do umorzenia postępowania sądowego w zakresie dotyczącym zobowiązania organu do wydania aktu, jeśli taki zostanie wydany przez organ po wniesieniu skargi do sądu); przyznanie na rzecz skarżącego od Wojewody Małopolskiego sumy pieniężnej w wysokości połowy kwoty określonej w art. 154§6 ppsa; zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Wskazał, z pismem Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 29 stycznia 2014 roku (znak: [...]) oraz pismem z dnia 20 września 2016 roku (znak: [...]) wynika, że spółka prawa francuskiego A z siedzibą w E, nabywając w sierpniu 2000 roku akcje spółki O S.A. z siedzibą w W, nie uzyskała uprzednio zezwolenia Ministra Spraw Wewnętrznych na dokonanie tego nabycia. Spółka nie zwróciła się nawet do właściwego organu z wnioskiem o wszczęcie postępowania w tym przedmiocie. Skutek nabycia nieruchomości lub akcji w spółce handlowej z siedzibą na terytorium Polski reguluje art. 6 ust. 1 nnpc, wedle którego takie nabycie jest nieważne. Ustęp 2 powołanego przepisu przewiduje zaś, że "W razie nabycia nieruchomości wbrew przepisom ustawy, o nieważności nabycia orzeka sąd także na żądanie, właściwego ze względu na miejsce położenia nieruchomości, wójta (burmistrza, prezydenta miasta), starosty, marszałka województwa lub wojewody albo na żądanie ministra właściwego do spraw wewnętrznych". Zgodnie z art. 6 ust. 3 "Przepisy ust. 1 i 2 stosuje się odpowiednio do nabycia lub objęcia udziałów lub akcji w spółce handlowej wbrew przepisom art. 3e, z tym że żądanie, o którym mowa w ust. 2, zgłosić może także każdy udziałowiec lub akcjonariusz spółki". Wedle skarżącego , z powyższego wynika, że w razie stwierdzenia, że udziały lub akcje w spółce prawa handlowego z siedzibą na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej zostały nabyte przez cudzoziemca bez uzyskania zezwolenia, nabycie takie jest nieważne, a o jego nieważności orzeka sąd na wniosek, który może zostać złożony m.in. przez Ministra Spraw Wewnętrznych. Jako że w niniejszej sprawie Minister Spraw Wewnętrznych ustalił, że nabycie akcji spółki O S.A. z siedzibą w W nastąpiło w sposób sprzeczny z przepisami wyżej powołanej ustawy, obowiązkiem Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji jest wystąpienie do właściwego miejscowo i rzeczowo sądu, jakim jest z uwagi na wartość przedmiotu sprawy oraz miejsce nabycia akcji, Sąd Okręgowy. Podkreślił skarżący nadto, że w niniejszej sprawie konieczność podjęcia niezwłocznych działań mających na celu stwierdzenie nieważności nabycia akcji spółki O S.A. z siedzibą w W przez spółkę prawa francuskiego A z siedzibą w E wynika z faktu, że zachodzi podejrzenie popełnienia przestępstwa oszustwa i działania w zorganizowanej grupie przestępczej przez członków zarządu spółki prawa francuskiego A z siedzibą w E, polegającego na niezgodnym z prawem wyłudzeniu nieruchomości położonej przy ul. K w Z {obecnie działka nr [...] obr. [...]). Wyjaśnił również, że w chwili obecnej w budynku usytuowanym na wywłaszczonej nieruchomości prowadzony jest sklep odzieżowy wielkopowierzchniowy. Dotychczasowe działania urzędników organów administracji publicznej związane z przedmiotową nieruchomością sprawiają wrażenie ukierunkowanych bezpośrednio na czerpanie własnych korzyści poprzez zagwarantowanie korzyści finansowych dla kierującej roszczenia, do przedmiotowej nieruchomości w Z przy ulicy K spółki O S.A., która jest pochodną spółki A S.A. z siedzibą w E - Francja, działającej nielegalnie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej bez zezwolenia Ministra Spraw Wewnętrznych udzielanego w trybie art. 3e ust. 1 ustawy z dnia 24 marca 1920 r. o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców (Dz. U, z 2004 r., Nr 167 poz. 1758 ze zm.) Działania tego nieuprawnionego podmiotu skutkują osiąganiem korzyści majątkowych znacznych rozmiarów, które zamiast zasilać budżet państwa bezprawnie wyprowadzane są poza terytorium naszego kraju, zasilając obcy prywatny kapitał zagraniczny ze szkodą dla Skarbu Państwa RP. Podał, że zgodnie z art. 243 kpa jeżeli organ, który otrzymał wniosek, nie jest właściwy do jego rozpatrzenia, obowiązany jest w ciągu siedmiu dni przekazać go właściwemu organowi. O przekazaniu wniosku zawiadamia się równocześnie wnioskodawcę. W świetle art. 104k pa organ administracji publicznej załatwia sprawę przez wydanie decyzji, która rozstrzyga sprawę co do jej istoty. Powtórzył, że jego wniosek dotyczył złożenia pozwu o stwierdzenie nieważności nabycia udziałów spółki O S.A. przez działającego bez zezwolenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji cudzoziemca - A spółkę prawa francuskiego. Stwierdził, że wystąpił do właściwego organu , a załatwienie takiego podania polega na ustaleniu stanu faktycznego i sprawdzeniu czy stan ten odpowiada przesłankom wskazanym w przepisie mogącym mieć zastosowanie. Negatywna ocena w tej mierze nie może prowadzić do lakonicznej odpowiedzi w formie pisma, lecz do odpowiedniego rozstrzygnięcia w formie decyzji. Zgłoszone żądanie winno być zweryfikowane w postępowaniu administracyjnym przez przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego i dokonanie prawnej oceny ustalonego stanu faktycznego. Organ zatem w sposób istotny naruszył przepis art. 104 kpa. Podkreślił, że podjęcie wnioskowanych kroków, biorąc pod uwagę fakt, że wiążące zasady dotyczące Konstytucji RP nie są przestrzegane jest w pełni uzasadnione i konieczne. Celem wszczęcia procedury jest wyjaśnienie faktów w obiektywny sposób, głębsza ocena sytuacji, albowiem rządy prawa to jedna z fundamentalnych wartości. Wskazał skarżący również, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647 ze zm.) sądy administracyjne sprawują sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast w świetle art. 3 § 2 pkt 8 ppsa - kontrola działalności administracji publicznej przez ww. sądy obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 ppsa, tj. mających za przedmiot: (1) decyzje administracyjne; (2) postanowienia w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty (3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu; (4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji i publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w kpa oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r. poz. 613) oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. W przypadku skarg na bezczynność kontroli sądu poddawany jest brak aktu lub czynności w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w określonej formie i w mym przez prawo terminie. Dla dopuszczalności skargi na bezczynność nie mają znaczenia powody, dla jakich akt nie został podjęty lub czynność nie została dokonana, jak to czy bezczynność organu spowodowana została zawinioną, czy niezawinioną opieszałością organu. W odpowiedzi na skargę, Wojewoda wniósł o odrzucenie skargi. Wskazał, że stosownie do art. 37 § 1 kpa na niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35 w przepisach szczególnych, ustalonym w myśl art. 36 lub na przewlekłe prowadzenie postępowania stronie służy zażalenie do organu wyższego stopnia, a jeżeli nie ma takiego organu - wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. Natomiast stosownie do art. 52 ppsa, skargę do sądu administracyjnego można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. Zatem w przypadku oceny przez stronę, iż organ zostaje w bezczynności strona powinna złożyć zażalenie do organu nadrzędnego, czego jednak w nin. sprawie nie uczyniła. Powyższe uzasadnia wniosek o odrzucenie skargi jako przedwczesnej, na zasadzie art. 58 §1 pkt. pkt. 6 ppsa. Niezależnie od powyższego stwierdził organ, że składanie pozwów oraz ogólnie sfera obrotu cywilnego, w której uczestniczy Skarb Państwa pozostawiona jest do oceny statio fisci Skarbu Państwa i nie podlega kontroli instancyjnej w ramach postępowania normowanego przez kpa. Nie podlega także kontroli sądowo-administracyjnej, mając na uwadze zakres kontroli administracji publicznej przez sądy administracyjne zakreślony w art. 3 ust. 2 ppsa. Powyższe uzasadnia wniosek o odrzucenie skargi na zasadzie art. 58 par. 1 pkt. pkt. 1 ppsa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania sprawy zainicjowanej skargą sąd administracyjny obowiązany jest ocenić jej dopuszczalność, w tym dopuszczalność drogi sądowej. Zgodnie bowiem z art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) – dalej ppsa jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego, sąd skargę odrzuca. Zakres właściwości rzeczowej sądu administracyjnego określa art. 3 § 2 ppsa, zgodnie z którym kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267, z późn. zm.) oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r. poz. 613) oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Zakres kontroli określa powyższa ustawa, zgodnie z którą nie są poddane kontroli sądów administracyjnych wszelkie przejawy działalności administracji publicznej. Zakres kontroli został określony w sposób pozytywny w tym znaczeniu, że zakres tej kontroli wyznacza po pierwsze to, że sąd administracyjny w zakresie swej właściwości sprawuje kontrolę pod względem zgodności z prawem, chyba że ustawa stanowi inaczej, po drugie, że właściwość sądu obejmuje rozpoznawanie skarg na określone prawne formy działania administracji publicznej (art. 3 i 4 ppsa), po trzecie, poprzez wskazanie spraw w których właściwość sądu administracyjnego jest wyraźnie wyłączona (art. 5 ppsa). Z kolei stosownie do regulacji zawartej w art. 3 § 2 pkt 8 ppsa sądy administracyjne rozpoznają skargi na bezczynność organów administracji publicznej w przypadkach określonych w punktach 1-4a powołanego przepisu. Powyższe oznacza, że sąd administracyjny jest właściwy do rozpoznawania i rozstrzygania w sprawie skarg na bezczynność organu wykonującego administrację publiczną w takich granicach, w jakich służy skarga, na określone w art. 3 § 2 pkt 1-4a powołanej ustawy: decyzje administracyjne, postanowienia wydawane w postępowaniu administracyjnym, egzekucyjnym i zabezpieczającym oraz akty i czynności z zakresu administracji publicznej, dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Tym samym nie jest możliwe wniesienie skargi na bezczynność organu, gdy przepis prawa nie obliguje organu administracji publicznej do wydania rozstrzygnięcia, które byłoby samoistnie zaskarżalne w administracyjnym postępowaniu. Organ administracji publicznej pozostaje w bezczynności, gdy nie podejmuje nakazanych prawem administracyjnym (materialnym lub ustrojowym) aktów lub czynności w sprawach indywidualnych w określonym przez prawo terminie. Na mocy art. 3 § 2 pkt 9 ppsa. skarga na bezczynność może dotyczyć innych nakazanych prawem czynności, ale podjętych w ramach postępowania administracyjnego uregulowanego w Kodeksie postępowania administracyjnego lub Ordynacji podatkowej. Wobec powyższego stwierdzić należy, że skarga może zatem dotyczyć tylko i wyłącznie takiej sytuacji, w której organ na wniosek uprawnionej strony nie wszczyna postępowania administracyjnego, chociaż powinien lub nie podejmuje czynności w toczącym się postępowaniu administracyjnym. Nie można zatem skarżyć bezczynności organu administracji publicznej w sytuacji, gdy nie ma on podstaw do wszczynania postępowania administracyjnego oraz do działania w formie władczej w zakresie swoich kompetencji i właściwości. Tym samym skarga na bezczynność jest niedopuszczalna w sytuacji, gdy sprawa nie należy do kognicji sądów administracyjnych. Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest bezczynność Wojewody Małopolskiego w przedmiocie złożenia przez ten organ pozwu o stwierdzenie nieważności nabycia udziałów spółki O S.A. z siedzibą w W przez działającego bez zezwolenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji cudzoziemca A spółkę prawa francuskiego. W rozpoznawanej sprawie należało rozważyć zatem, czy złożenie pozwu jest czynnością z zakresu administracji publicznej dotyczącą obowiązków lub uprawnień wynikających z przepisów prawa. Jak zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu II GSK 265/07, aby czynność organu administracji mogła zostać uznana za czynność w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 musi spełniać następujące warunki: nie może mieć charakteru decyzji lub postanowienia wydanego w postępowaniu jurysdykcyjnym, egzekucyjnym lub zabezpieczającym, winna mieć charakter publicznoprawny, być skierowana do indywidualnego podmiotu oraz dotyczyć jego uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Ponieważ z przepisu tego wynika, że akt lub czynność musi dotyczyć uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa, to oznacza to, że konieczne jest odniesienie takiego aktu lub czynności do przepisu prawa powszechnie obowiązującego, który określa uprawnienie lub obowiązek określonego adresata. Inaczej mówiąc musi istnieć związek między przepisem prawa, który określa uprawnienie lub obowiązek, a aktem lub czynnością, które dotyczą tak określonego uprawnienia lub obowiązku oznaczonego podmiotu. Uprawnienie lub obowiązek wynika z przepisu prawa, jeżeli ich powstanie nie wymaga konkretyzacji w drodze decyzji administracyjnej (por. uchwałę NSA z dnia 4 lutego 2008 r., sygn. I OPS 3/07). W uzasadnieniu uchwały składu pięciu sędziów NSA z dnia 23 czerwca 1997 r., OPK 1/97 (ONSA z 1997 r., z. 4, poz. 149) trafnie zwrócono uwagę, że ustawodawca coraz częściej odchodzi od ukształtowania stosunków administracyjnoprawnych, zachodzących między państwem (jego organami) a obywatelami i innymi podmiotami administrowanymi, w drodze decyzji administracyjnej, na rzecz uprawnień i obowiązków wynikających bezpośrednio z przepisów prawa. W takich przypadkach do konkretyzacji prawnego stosunku administracyjnego nie jest wymagane rozstrzygnięcie w formie decyzji administracyjnej, natomiast mogą pojawić się akty lub czynności podejmowane przez organy administracji publicznej, których przedmiotem jest przyznanie (odmowa przyznania), stwierdzenie (odmowa stwierdzenia) albo uznanie (odmowa uznania) określonego uprawnienia lub obowiązku wynikających z mocy powszechnie obowiązującego przepisu prawa. Podmiot, którego uprawnienia lub obowiązku dotyczy akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 ma zapewnioną ochronę na drodze sądowej, ponieważ może zaskarżyć takie akty i czynności organu administracji publicznej do sądu administracyjnego, a także bezczynność organu w tych sprawach, jak również żądać, aby sąd administracyjny orzekł o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa (art. 146 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Właśnie to, że istnienie lub nieistnienie uprawnienia lub obowiązku wynika z przepisów prawa, wyraźnie wskazuje, że chodzi tu o uprawnienie lub obowiązek określonej osoby (podmiotu administrowanego), których źródłem jest obowiązujący powszechnie przepis prawny. Prowadzi to do wniosku, że o akcie lub czynności w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 ppsa, na który może być wniesiona skarga do sądu administracyjnego, można mówić wówczas, gdy akt (czynność) podjęty jest w sprawie indywidualnej, skierowany jest do oznaczonego podmiotu administrowanego, dotyczy uprawnienia lub obowiązku tego podmiotu, zaś samo uprawnienie lub obowiązek, którego akt (czynność) dotyczy, są określone w przepisie prawa powszechnie obowiązującego. Wobec powyższego stwierdzić należy, że czynność złożenia pozwu o stwierdzenie nieważności nabycia udziałów spółki O S.A. z siedzibą w W przez działającego bez zezwolenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji cudzoziemca A spółkę prawa francuskiego, która zdaniem skarżącego powinna być wykonana przez organ, nie zalicza się do działań władczych z zakresu administracji publicznej, która mogłaby być objęta kognicją sądu administracyjnego, względnie ze względu na niepodjęcie której można by zarzucić organowi bezczynność. Na podstawie powyższych regulacji prawnych należy stwierdzić, że bezczynność organu w niewnoszeniu pozwu do sądu cywilnego nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Można też wskazać, że zgodnie z orzecznictwem Sądu Najwyższego (vide: wyrok z dnia 20 kwietnia 2012 r. III CSK 247/11 LEX nr 1168546) sprawy o stwierdzenie nieważności umowy nabycia przez cudzoziemca nieruchomości bez wymaganego zezwolenia nie dotyczą mienia państwowego, a mienia stanowiącego własność osób fizycznych lub prawnych nie będących Skarbem Państwa lub jego jednostkami organizacyjnymi. Uprawnienie do wystąpienia z żądaniem nieważności umowy nie jest związane z realizacją cywilnoprawnych interesów Skarbu Państwa w zakresie dominium i ochroną majątkowych interesów Skarbu Państwa, lecz związane jest z uprawnieniami władczymi Skarbu Państwa z zakresu imperium i ochroną porządku publicznego poprzez reglamentację obrotu nieruchomościami z udziałem cudzoziemców. Dlatego przepis art. 6 ust. 2 ustawy z 1920 r. o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców kreuje samodzielną, szczególną zdolność sądową i legitymację procesową podmiotów w nim wymienionych, nie mających osobowości prawnej, ani zdolności sądowej. Wniesienie pozwu z żądaniem stwierdzenia nieważności wchodzi w zakres czynności władczych leżących w kompetencji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji. W konsekwencji do wniesienia powództwa na podstawie art. 6 ust. 2 ustawy z dnia 24 marca 1920 r. o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców legitymowany jest Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, a nie Skarb Państwa reprezentowany przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji. Nie wyklucza to możliwości wniesienia takiego powództwa przez Skarb Państwa na podstawie art. 189 k.p.c. Mając na uwadze powyższe, skargę należało odrzucić na podstawie art. 58 § 1 pkt 1ppsa, jako nie należącą do właściwości sądu administracyjnego.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło