III SAB/Kr 39/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym : Przewodniczący : Sędzia WSA Dorota Dąbek po rozpoznaniu w dniu 24 maja 2012r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. W. o ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi A. W. na bezczynność Wójta Gminy B w przedmiocie przewlekłego prowadzenia postępowania p o s t a n a w i a : odmówić ustanowienia dla skarżącej adwokata. Na rozprawie w dniu 8 grudnia 2011r. pełnomocnik A. W. – M. W. – złożyła wniosek o ustanowienie dla skarżącej pełnomocnika z urzędu. Pismem z dnia 13 grudnia 2011r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie przesłał M. W. urzędowy formularz PPF wniosku o przyznanie prawa pomocy celem jego wypełnienia w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. W odpowiedzi w dniu 15 grudnia 2011r. (data prezentaty Sądu) M. W. złożyła "Oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania", stanowiące załącznik do rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 31 stycznia 2006r. w sprawie określenia wzoru oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania osoby fizycznej ubiegającej się o zwolnienie od kosztów sądowych w postępowaniu cywilnym. Zarządzeniem z dnia 13 stycznia 2012r., sygn. akt III SAB/Kr 39/11 referendarz sądowy pozostawił bez rozpoznania wniosek A. W. o ustanowienie adwokata, gdyż nie został on złożony na urzędowym formularzu określonym w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępnienia urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. nr 227, poz. 2245). Pismem z dnia 12 lutego 2012r. pełnomocnik skarżącej – M. W. wniosła sprzeciw od powyższego zarządzenia referendarza sądowego domagając się jego uchylenia. Stwierdziła, iż wniosek został złożony na ustawowym formularzu dostępnym w Internecie. Do wniosku dołączyła wypełniony formularz PPF. Z treści wniosku wynika, iż A. W. prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Na jej majątek składa się dom drewniany do kapitalnego remontu o powierzchni 45 m2 i nieruchomość rolna o powierzchni 45 arów. Do dnia 3 lipca 2012r. skarżąca przebywa w USA, gdzie pobierała naukę. Nie pracuje, nie posiada dochodów, a wszelkie koszty jej utrzymania ponosi osoba, która ją zaprosiła. M. W. wskazała, iż nieruchomość skarżącej nie przynosi dochodu, a koszty z nią związane pokrywa ojciec skarżącej (podatki, ubezpieczenia). Wezwana o złożenie dodatkowych wyjaśnień M. W. w piśmie z dnia 2 kwietnia 2012r. podała, iż skarżąca poszukuje obecnie pracy, ale ani w Polsce ani w USA nie jest zarejestrowana w urzędzie pracy jako bezrobotna. Skarżąca nie pobiera żadnych świadczeń dla bezrobotnych i nie korzysta z pomocy społecznej. Skarżąca pozostaje na utrzymaniu osoby, która ją zaprosiła, a do Polski planuje wrócić z końcem czerwca 2012r. Rodzice skarżącej odmówili udzielenia odpowiedzi o swoich dochodach. Oświadczyli jedynie, iż są emerytami i że ponoszą koszty związane z posiadaniem przez ich córkę nieruchomością (podatki). Ponadto opłacają ubezpieczenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje: W sprawach prowadzonych przed sądami administracyjnymi podstawy przyznania prawa pomocy określa ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r. poz. 270, zwana dalej p.p.s.a.), a w szczególności: "Art. 245. § 1. Prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. § 2. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. § 3. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. § 4. Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej." "Art. 246. § 1. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny." Instytucja prawa pomocy ma na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem stronom o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych, które z uwagi na swą sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z postępowaniem sądowym oraz kosztów pomocy prawnej udzielonej im przez profesjonalnego pełnomocnika. Zasadą jest bowiem, iż strona powinna partycypować w kosztach postępowania, w szczególności jeśli posiada stały miesięczny dochód. Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o przyznanie prawa pomocy uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest kryterium majątkowe. Sąd nie kieruje się w tym zakresie zasadami słuszności, lecz bada stan majątkowy wnioskodawcy. We wniosku o przyznanie prawa pomocy pełnomocnik A. W. podniosła, iż skarżąca jest osobą bezrobotną i nie ma żadnych dochodów. Mimo to poleciała do Stanów Zjednoczonych Ameryki i tam ukończyła szkolenie. Z powołanego przez pełnomocnika skarżącej w piśmie z dnia 15 grudnia 2011r. postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 27 kwietnia 2011r., sygn. akt II SA/Kr 321/10 wynika, iż od czerwca 2010r. A. W. cały czas przebywała za granicą, a jej pobyt związany był z pobieraniem nauki. Do akt dołączono zaświadczenie z nowojorskiej prywatnej szkoły wydane w języku angielskim, z którego wynikało, iż skarżąca uczyła się tam w okresie od 19 stycznia 2010r. do 14 czerwca 2011r. Nie jest jednak wiadomo kto sfinansował to szkolenie: czy skarżąca opłaciła w/w kurs z własnych oszczędności czy też został on jej opłacony przez osobę trzecią. Ze złożonego w dniu 15 grudnia 2011r. (data prezentaty Sądu) przez M. W. "Oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania", stanowiącego załącznik do rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 31 stycznia 2006r. w sprawie określenia wzoru oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania osoby fizycznej ubiegającej się o zwolnienie od kosztów sądowych w postępowaniu cywilnym wynika, iż pobyt skarżącej w Stanach Zjednoczonych "został sfinansowany przez ojca w wysokości 5000 zł w tym koszt przelotu". Zdaniem Sądu, środki w podanej wyżej kwocie nie mogły stanowić wystarczającego źródła dla opłacenia odbytego przez skarżącą szkolenia i jej pobytu. Z oświadczeń pełnomocnika skarżącej wynika natomiast, iż przez cały okres swego pobytu w USA skarżąca pozostaje na utrzymaniu osoby zapraszającej. Sąd zwraca jednak uwagę, iż na udział w szkoleniu na prywatnej uczelni w USA nie może sobie pozwolić osoba znajdująca się w ubóstwie. Sąd nie ma możliwości zweryfikowania informacji, że skarżąca nie pracuje i pozostaje na utrzymaniu bliżej nieokreślonych osób, ale twierdzenia tej treści nie uprawdopodobniają w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia jej wniosku o przyznania prawa pomocy. Nie zasługuje na wiarygodność to, iż skarżąca, nie posiadając źródeł dochodu, oszczędności ani majątku (poza wskazaną we wniosku nieruchomością), zdecydowała się na pozostanie za granicą na kolejny rok, nie kontynuując nauki i nie podejmując zatrudnienia. Trudno też dać wiarę twierdzeniom pełnomocnika skarżącej, iż osoba, na koszt której skarżąca przebywa w USA, zgodziła się na jej dalsze utrzymywanie także po zakończeniu nauki. Skarżąca nie wskazała tej osoby ani wysokości środków pieniężnych, które od niej utrzymuje. Niezależnie od powyższego należy również stwierdzić, że przy ocenie sytuacji materialnej osoby ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy nie można całkowicie pominąć jej możliwości zarobkowych. Skarżąca jest osobą młodą (30 lat) i zdolną do pracy. Jest więc w stanie znaleźć pracę i uzyskać dzięki temu środki potrzebne do jej utrzymania. Należy również zwrócić uwagę, iż skarżąca posiada nieruchomość, która może przynosić potencjalne pożytki, a także może posłużyć zabezpieczeniu pożyczki czy kredytu. Stanowisko takie wynika z orzecznictwa sądów administracyjnych (por. postanowienie NSA z dnia 21 września 2011r., sygn. akt II FZ 500/11, postanowienie NSA z dnia 19 października 2010r., sygn. akt II GZ 294/10). Fakt ten w zasadzie wyklucza przyznanie prawa pomocy. Jakkolwiek sam fakt posiadania nieruchomości nie może, zdaniem Sądu orzekającego w niniejszej sprawie, skutkować automatycznym pozbawieniem wnioskodawcy prawa pomocy, to jednak w kontekście braku jakichkolwiek zobowiązań finansowych skarżącej również i on uzasadnia odmowę ustanowienie dla skarżącej adwokata. W ocenie Sądu skarżąca nie wykazała w sposób wiarygodny, że spełnia przesłanki, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., gdyż z treści złożonego przez nią wniosku o przyznanie prawa pomocy nie wynika, iż nie jest ona w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie. Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny – na podstawie powołanych wyżej przepisów oraz treści art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a i art. 260 p.p.s.a. – orzekł jak w sentencji.