III SAB/Kr 43/11

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Grzegorz Karcz po rozpoznaniu w dniu 20 kwietnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. M. o ustanowienie radcy prawnego lub adwokata w sprawie ze skargi M. M. na bezczynność Dyrektora [...] Szkoły [...] w K w przedmiocie przyznania i wypłaty stypendium postanawia: oddalić wniosek. Skarżący w złożonym na urzędowym formularzu "PPF" wniosku o przyznanie prawa pomocy domagał się ustanowienia radcy prawnego lub adwokata. Oświadczył, że nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z jakimkolwiek kwalifikowanym pełnomocnikiem. Objaśniając swoją sytuację rodzinną podał, że żadne osoby nie pozostają z nim we wspólnym gospodarstwie domowym. Określając swój majątek uwidocznił, iż nie posiada nieruchomości ani przedmiotów wartościowych. Dysponuje zasobami pieniężnymi w wysokości 1200 zł. Swoje stałe miesięczne dochody skarżący oszacował na kwotę 3.115 zł netto stypendium z [...] Szkoły [...]. Uzasadniając swoje starania zaakcentował, że jego wydatki związane z mieszkaniem wynoszą ok. 965 zł miesięcznie i składa się na to 600 zł czynszu, 181 zł opłat dla administracji, ok. 50 zł za energię elektryczną, ok. 50 zł za gaz, 66 zł za Internet. Dalej skarżący wskazał, że niezależnie od tego ponosi miesięcznie wydatki w kwocie ok. 1365 zł z czego 900 zł pochłania zakup wyżywienia, ok. 150 zł zakup kosmetyków, ok. 150 zł zakup odzieży, 70 zł tytułem rachunku za telefon, 46 zł bilet miesięczny w komunikacji miejskiej, ok. 120 zł bilety PKP gdyż raz miesiącu odwiedza swych rodziców albo inne osoby z rodziny. Podsumowując to wszystko skarżący oszacował swoje stałe koszty utrzymania łącznie na kwotę ok. 2350 zł. Wskazując na to wywodzi, że w normalnej sytuacji przy dochodzie 3115 zł netto pozostające środki pozwoliłyby mu na zaoszczędzenie ok. 750 zł miesięcznie. Z uwagi jednak na fakt, iż na początku bieżącego roku powziął wiadomość o przyjęciu na aplikację sędziowską zmuszony był przeprowadzić się do K gdyż zamieszkiwanie przezeń w dalszym ciągu we W wiązałoby się dla niego ze znacznymi utrudnieniami i było ekonomicznie nieuzasadnione. Przeprowadzka ta wiązała się z różnymi kosztami. Musiał dwukrotnie zapłacić po 100 zł za bilety PKP, uiścić 900 zł kaucji za mieszkanie oraz 181 zł za opłaty eksploatacyjne, zapłacić 1000 zł firmie przewozowej, zapłacić kolejne 91 zł za bilety PKP, uiścić 1200 zł czynszu za dotychczasowe mieszkanie we Wrocławie w związku z rozwiązaniem umowy najmu, opłacić 190,14 zł dotychczasowemu dostawcy internetowemu w związku z wypowiedzeniem umowy, zapłacić 166 zł nowemu dostawcy internetowemu, zapłacić 80 za konserwację piecyka gazowego w nowo wynajętym mieszkaniu. Nadto nabyć materiały przydatne w nauce na aplikacji a więc za 156,80 zł tonery do drukarki, za 1638,36 zł program Lex, za 229 zł nowe krzesło do biurka. Z tego wszystkiego pozostała skarżącemu do dyspozycji kwota ok. 1200 zł która jego zdaniem nie wystarcza na opłacenie pełnomocnika z wyboru albowiem koszt sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej w niniejszej sprawie adwokaci i radcy prawni z którymi kontaktował się skarżący wyceniali na ok. 2000-3000 zł. Do wniosku skarżący dołączył kopie dowodów zakupu wymienionych rzeczy i usług, rachunków, umów, decyzji, przelewów, biletów, zdjęć przedmiotów, wypowiedzeń, świadectwa i umów pracy, złożonych oświadczeń. Zarządzeniem z dnia 2 marca 2012 r. wezwano skarżącego o uzupełnienie w terminie 7 dni od doręczenia wezwania braków wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez: ▪ złożenie dodatkowych oświadczeń polegających na podaniu: o czy środki pieniężne z otrzymywanego dawniej przez skarżącego wynagrodzenia a obecnie z przyznanego stypendium przelewane były i są na rachunek bankowy, czy też skarżący pobiera je w kasie, o czy oprócz posiadanego w [...] Banku rachunku nr [...] skarżący ma jeszcze jakieś inne rachunki bankowe, ▪ okazanie wyciągów z posiadanego przez skarżącego w [...] Banku rachunku nr [...] obrazujące historię dokonanych na nim operacji w okresie ostatnich sześciu miesięcy i podanie stanu tego konta na dzień otrzymania wezwania, Wezwanie doręczono stronie w dniu 9 marca 2012 r. co zostało potwierdzone własnoręcznym podpisem adresata na dowodzie doręczenia. Data odbioru wynika także z pieczęci datownika pocztowej placówki oddawczej (vide: potwierdzenie odbioru) Zarządzenie nie zostało wykonane. Wezwanie pozostało bez odpowiedzi. Mając na uwadze powyższe zważyć należało co następuje: Stosownie do art. 252 ppsa w związku z art. 246 §1 pkt. 2 osoba fizyczna może domagać się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym m.in. poprzez ustanowienie adwokata (art. 245 §3 ppsa) o ile – poza wnioskiem (art. 243 ppsa) - złoży oświadczenie którym wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów jego wynagrodzenia bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i rodziny. Oświadczenie to zgodnie z wolą ustawodawcy ma być "dokładne". Owa "dokładność" stopniowana jest z kolei przeświadczeniem sądu, że strona okoliczności te wykazała, czyli przedstawiła je w sposób przekonywujący. Takie jest bowiem rozumienie wyrażenia "wykazać" oparte na regułach semantycznych języka polskiego, które oznacza 1. «udowodnić, przedstawić coś w sposób przekonywający; pokazać, unaocznić» (...) 2. «dać czemuś wyraz; przejawić, pokazać, uzewnętrznić» (...) 3. «ujawnić, stwierdzić coś» wykazać się — wykazywać się «udowodnić, że ma się kwalifikacje, umiejętności, uprawnienia do czegoś; okazać dokumenty coś stwierdzające; wylegitymować się». (por. Słownik języka polskiego PWN, opracowany autorsko przez Redakcję Słowników Języka Polskiego PWN wydany w latach 1978-1981 pod redakcją naukową prof. Mieczysława Szymczaka.). Jednocześnie zwrócenia uwagi wymaga, że w myśl art. 255 ppsa jeżeli oświadczenie strony budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie dodatkowe oświadczenia lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. W realiach rozstrzyganego przypadku skarżący złożył oświadczenie, które było wystarczające dla wyprowadzenia dwóch zasadniczych konkluzji. Po pierwsze, że skarżący ma zapewnione stałe źródło dochodu w wysokości 3.115 zł netto tytułem stypendium z [...] Szkoły [...], które to dochody przekraczają wysokość średnich zarobków w gospodarce. A po drugie, że dysponuje wolnymi środkami pieniężnymi w wysokości 1200 zł. Jednocześnie skarżący poprzez pozostawienie bez odpowiedzi wezwania o złożenie dodatkowych oświadczeń i przedłożenie wskazywanych dokumentów źródłowych uniemożliwił dokonanie jednoznacznej oceny jakie tak naprawdę są jego prawdziwe możliwości płatnicze. Skoro zaś skarżący dysponuje wysokim, stałym, miesięcznym dochodem i wolnymi środkami pieniężnymi a jednocześnie zignorował wezwanie mające na celu rozwianie wątpliwości i dokładne wyjaśnienie jego rzeczywistej sytuacji to przyznanie w takich warunkach skarżącemu prawa pomocy nie znajduje dla siebie wystarczających podstaw. Sprzeciwia się bowiem temu zarówno reguła prawa ustanowiona w przepisie art. 246 §1 ppsa jak i aktualne poglądy doktryny zgodnie z którymi jest to instytucja o charakterze wyjątkowym, która powinna stanowić przywilej dla osób, które muszą korzystać z ochrony prawnej przed sądem a w przypadku ubogiego społeczeństwa, jakim jest społeczeństwo polskie, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu (tak H Knysiak – Molczyk w "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz". pod redakcją prof. T. Wosia. Warszawa 2005 s. 631). Postulatom tym wtóruje zresztą praktyka orzecznicza sądów administracyjnych zgodnie z którą, udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. postan. NSA z 27 maja 2008 r. I FZ 160/08). W ślad za Naczelnym Sądem Administracyjnym przypomnieć też wypada, że ponieważ prawo do sądu nie ma charakteru absolutnego i może być przedmiotem uzasadnionych prawnie ograniczeń (postan. NSA z 15 marca 2006 r. II OZ 258/06), to sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy (por. postan. NSA z 31 marca 2005 r. I FZ 63/05). Wreszcie skarżący powinien sobie uzmysłowić, że niedostosowanie się do wezwania o którym mowa w art. 255 ppsa należy interpretować na niekorzyść wnioskodawcy (por. postan. NSA z 12 stycznia 2006 r. II OZ 1405/05). Mając na uwadze powyższe postanowiono jak w sentencji działając na podstawie art. 243 §1 oraz art. 252 i art. 255 w związku z art. 246 §1 pkt. 2 i art. 245 §3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).