III SAB/Kr 45/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Hanna Knysiak-Sudyka (spr.), Sędziowie: WSA Maria Zawadzka, WSA Barbara Pasternak, , po rozpoznaniu w dniu 13 lipca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi Z. S. i J. S. na bezczynność i przewlekłość postępowania Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej postanawia skargę odrzucić. Skarżący Z. S. i J. S. złożyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na przewlekłość i bezczynność Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w P. w sprawie dotyczącej zasiłku na usuwanie skutków powodzi z 2010 r. i wnieśli o stwierdzenie, że postanowienie GOPS w P. z dnia 10 marca 2017 r., znak: [...], zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa i bez podstawy faktycznej, wyznaczenie Gminnemu Ośrodkowi Pomocy Społecznej w P. terminu do załatwienia sprawy dotyczącej przyznania zasiłku do kwoty 100.000 zł na budowę domu po powodzi zaistniałej w maju i czerwcu 2010 r. (sprawa zarejestrowana pierwotnie jako [...], uchylona do ponownego rozpoznania przez WSA w Krakowie wyrokami sygn. III SA/Kr 1796/12, III SA/Kr 513/15 oraz III SA/Kr 473/16), zażądanie od GOPS wyjaśnienia przyczyn braku załatwienia sprawy w terminie, podjęcie działań zmierzających do zdyscyplinowania pracowników GOPS w P. w związku z rażącymi zaniedbaniami oraz celowymi zaniechaniami przy załatwianiu przedmiotowej sprawy, nałożenie grzywny na organ administracji winny zaniedbań i zaniechań, ewentualnie przyznanie skarżącym od organu administracji stosownego zadośćuczynienia na podstawie art. 149 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.; powoływanej dalej jako "p.p.s.a."). W uzasadnieniu skargi skarżący wskazali, że w sprawie ma zastosowanie ustawa z 24 czerwca 2010 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi z 2010 r., albowiem zasiłek ma celu usunięcie skutków tejże powodzi zaistniałej na terenie Gminy P. Skarżący podnieśli, że w wyniku opadów deszczu w roku 2010 r. ich dom był zalewany trzykrotnie przez wody rzeki B., więc zaraz po powodzi wystąpiono o zasiłek celowy w wysokości do 100.000 zł. Decyzją z dnia 19.08.2010 r., znak: [...], GOPS w P. przyznano skarżącym zasiłek celowy do kwoty 40.308 zł. Przyznana kwota była jednak źle obliczona, a poza tym nie uwzględniała wszystkich strat. SKO orzeczeniem z 23.09.2010 r., znak: [...], uchyliło powyższą decyzję i przekazało sprawę w całości do ponownego rozpoznania. Od tej daty aż do wiosny 2011 r. GOPS w P. nie podjął żadnej czynności zmierzającej do załatwienia sprawy. W kwietniu 2011 r. ponowiono wniosek o przyznanie pomocy na odbudowę domu, po czym po upływie miesiąca (w maju 2011 r.) kierownik GOPS w P. wystosował pismo zobowiązujące do przedłożenia aktu notarialnego, w którym syn skarżących, jako właściciel działki na której będzie realizowana inwestycja budowlaną, zobowiąże się w przyszłości po wybudowaniu domu do ustanowienia w nim służebności mieszkania na rzecz skarżących. Działanie takie w świetle prawa cywilnego było wysoce wątpliwe, co sygnalizowano pismem z 23.05.2011 r. W związku z powyższym wystąpiono do sądu o ustanowienie kuratora dla małoletniego, celem złożenia oświadczenia woli o ustanowieniu służebności. Ponieważ postępowanie sądowe przedłużało się, w dniu 18.10.2011 r. złożono w GOPS w P. wniosek o wydanie na podstawie art. 104 § 2 k.p.a. decyzji częściowej, w ramach której zostałby przyznany zasiłek związany ze skutkami powodzi z maja i czerwca roku 2010 na budowę nowego domu mieszkalnego w kwocie do 100.000 zł, a jedynie wypłata tej kwoty zostałaby uzależniona m.in. od przedstawienia w/w aktu notarialnego. Nigdy nie wydano jednak merytorycznej decyzji administracyjnej w tym zakresie. Decyzją z 1.03.2011 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w T. nakazał wykonanie szeroko zakrojonego remontu domu, termin wykonania prac wyznaczono na 30.09.2011 r. W dniu 16.08.2011 r. złożony został wniosek do PINB o zmianę decyzji z 1.03.2011 r. poprzez odstąpienie od nałożonego obowiązku remontu domu w całości lub w części (tj. pozostawienie obowiązku wykonania jedynie prac związanych ze wzmocnieniem konstrukcji budynku, a zwolnienie z prac wykończeniowo-estetycznych), względnie wydłużenie terminu na wykonanie prac. Po wyroku WSA z dnia 27.11.2012 r., sygn. II SA/Kr 1338/12, decyzją z 7.05.2013 r., znak: [...], zmniejszono zakres prac remontowych oraz wydłużono termin na jego wykonanie do dnia 31.12.2014 r. W sprawie zasiłku powodziowego Kierownika GOPS pismem z 13.08.2012 r., znak: [...], poinformował, że dopóki istnieje obowiązek pełnego remontu (określony w decyzji PINB z 2011 r.), skarżący nie otrzymają zasiłku. W dniu 29.11.2011 r. złożono akt notarialny. Tuż przed końcem roku GOPS poinformował, że po nowych wycenach rzeczoznawcy zasiłek wyniesie 72.680 zł, a pieniądze te są zagwarantowane przez Wojewodę, jednak będą wypłacone dopiero w kolejnym roku kalendarzowym (i budżetowym). Jednocześnie zaczęto wymagać dostarczenia pozwolenia na budowę nowego domu. Decyzjami z 27.04.2012 r., 31.08.2012 r. oraz 30.10.2012 r. GOPS w P. odmówił przyznania zasiłku celowego na odbudowę domu. Dwa pierwsze orzeczenia zostały uchylone decyzjami SKO (z 29.06.2012 r. oraz z 15.10.2012 r.), a trzecie zostało utrzymane w mocy decyzją z 20.12.2012 r. Wyrokiem WSA z 8.10.2013 r., sygn. III SA/Kr 1796/12, nakazano rozpoznanie sprawy celem przyznania wnioskowanej pomocy wskazując na możliwe formy zabezpieczenia prawidłowości wydatkowania przez skarżących funduszy. W dniach 16-17 maja 2014 r. wody rzeki B. po raz kolejny dwukrotnie zalewały gospodarstwo i dom mieszkalny. Po uchyleniu decyzji przez WSA, GOPS wartość szkody wycenił na 26.200 zł. Ponadto kierownik GOPS odmawiał uwzględnienia w kwocie zasiłku wydatków na pokrycie kosztów związanych z aktem notarialnym i sprawą sądową - mimo iż taki był wyraźny nakaz WSA. Z tych przyczyn SKO uchyliło dwie kolejne decyzje GOPS z 2014 r., nakazując za każdym razem ponowne rozpoznanie sprawy. Decyzją z 24.11.2014 r. przedłużono termin na wykonanie tychże prac do 31.12.2016 r. W 2015 r. kierownik GOPS przyznał zasiłek w kwocie 26.200 zł uznając, iż jest to jedyny zakres poniesionych szkód. SKO dwukrotnie uchyliło tą decyzję, ale podwyższyło zasiłek jedynie o poniesione koszty aktu notarialnego i sprawy sądowej. Wyrokiem z dnia 20.07.2016 r., sygn. III SA/Kr 473/16, WSA w Krakowie uchylił decyzję SKO z 17.02.2016 r. i GOPS w P. z 30.01.2015 r. i nakazał ponowne rozpoznanie sprawy. W listopadzie 2016 r. zwrócono się do PINB w T. o kolejne przesunięcie wyznaczonego terminu remontu. Do chwili obecnej nie ustosunkowano się do tej prośby. Pismem z 21.11.2016 r. wezwano strony do sprecyzowania żądań, pod rygorem pozostawienia ich bez rozpoznania. Odpowiedzi udzielono 29.11.2016 r. Pismem z 30.12.2016 r. wezwano strony do przedstawienia innych informacji, odpowiedzi udzielono dnia 9.01.2017 r. Po tej dacie nie wykonano żadnych czynności dowodowych. W dniu 10.03.2017 r. wydano postanowienie, znak: [...], w którym wyznaczono nowy termin załatwienia sprawy i oznaczono go na 31.05.2017 r. Zdaniem skarżących z powyższego wynika, że sprawa przyznania zasiłku powodziowego nosi znamiona przewlekłości - na co Sąd zwracał już uwagę w uzasadnieniach wyroków III SA/Kr 1796/12 oraz III SA/Kr 473/16. W sprawie bowiem notoryczne wydawanie decyzji z celowym pominięciem jednej ze stron, a nadto miało miejsce odmawianie zapoznania ze zgromadzonym materiałem, wydawanie rozstrzygnięć "na szybko" byle tyko uchylić się przed merytoryczną kontrolą Sądu (jak w sprawie III SAB/Kr 29/12), stosowanie wyimaginowanych rygorów i obowiązków, nieuzasadniony brak rozpoznawania wniosków dowodowych, uporczywe niestosowanie się do nakazów organów wyższego stopnia i wyroków WSA. W odpowiedzi na skargę Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w P. wniósł o jej odrzucenie z uwagi na okoliczność, że zażalenie na niezałatwienie sprawy w terminie zostało wniesione po złożeniu skargi do sądu, ewentualnie o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 52 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.; dalej zwanej "p.p.s.a.", skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia (art. 52 § 2 p.p.s.a.). W przypadku skargi na bezczynność organu administracji publicznej takim środkiem jest zażalenie do organu wyższego stopnia, a jeżeli nie ma takiego organu – wezwanie do usunięcia naruszenia prawa (art. 37 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego; tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm.; dalej zwany "k.p.a.", w brzmieniu obowiązującym w dacie wniesienia skargi). W niniejszej sprawie skarżący wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie w dniu 27 marca 2017 roku. Zażalenie w trybie art. 37 § 1 skarżący wnieśli natomiast w dniu 16 marca 2017 r. Zażalenie to zostało rozpoznane postanowieniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 4 kwietnia 2017 r., sygn. akt [...]. Przyjmuje się w orzecznictwie, że złożenie przez stronę zażalenia lub wezwania do usunięcia naruszenia prawa stanowi niezbędny warunek skutecznego wniesienia skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania lub niezałatwienie sprawy w terminie, bowiem wniesienie skargi jest dopuszczalne po wyczerpaniu trybu przewidzianego w art. 37 k.p.a. (por. postanowienie NSA z dnia 19 lipca 2013 r., II OSK 1449/13, LEX nr 1346815). Zażalenie można przy tym uznać za skuteczne w postępowaniu sądowym w przedmiocie bezczynności czy też przewlekłego prowadzenia postępowania dopiero po upływie okresu umożliwiającego organowi wyższego stopnia dokonanie czynności, o których mowa w art. 37 § 1 p.p.s.a. Okres ten, z mocy art. 35 § 3 k.p.a. wynosi jeden miesiąc (por. T.Woś, w: T. Woś (red.), H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2012, s. 125 oraz K. Lewandowska, T. Lewandowski, Skarga na bezczynność organu administracji do sądu administracyjnego – przesłanki dopuszczalności, Samorząd Terytorialny 2010, nr 5, s. 62-68). W niniejszej sprawie skarga została wniesiona przedwcześnie, gdyż w dacie jej wniesienia wymóg wyczerpania środków zaskarżenia nie był spełniony. Do chwili wniesienia skargi nie upłynął bowiem miesięczny termin załatwienia zażalenia na bezczynność wniesionego przez skarżących w dniu 16 marca 2017 r., jak również organ właściwy do rozpoznania zażalenia (Samorządowe Kolegium Odwoławcze) nie rozpoznał go. Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę, jeżeli wniesienie skargi jest niedopuszczalne. Mając na uwadze powyższe Sąd, działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., rozstrzygnął jak w sentencji postanowienia.