III SAB/Kr 46/12

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Grzegorz Karcz po rozpoznaniu w dniu 30 sierpnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. M. – K. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. M. – K. na bezczynność Okręgowego Inspektora Pracy postanawia: oddalić wniosek. Skarżąca w złożonym na urzędowym formularzu "PPF" wniosku o przyznanie prawa pomocy zaznaczyła, że domaga się zwolnienia od kosztów sądowych. Objaśniając swoją sytuację rodzinną uwidocznił że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z mężem, córką i synem. Określając sytuacją majątkową rodziny podała, że należy do nich dom bliźniak, mieszkanie o powierzchni 50 m2, są także inne nieruchomości oraz dwa samochody. Nie posiadają zasobów pieniężnych. Wymieniając miesięczne dochody gospodarstwa domowego podała, że z prowadzonej działalności gospodarczej ma ok. 10.000 zł dochodu. Uzasadniając swoje starania skarżący ograniczyła się do stwierdzenia, że "w związku z działaniami PIP ponosi duże koszta i więcej ich ponosić nie może". Ogólnikowo podała, że ma pozaciągane kredyty hipoteczne i gotówkowe na ok. 200.000 zł i posiada zadłużenie w Urzędzie Skarbowym oraz ZUS na ok. 150.000 zł. Mając na uwadze powyższe zważyć należało co następuje: Stosownie do art. 252 w związku z art. 246 §1 pkt. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zwanej dalej "ppsa", osoba fizyczna może domagać się przyznania prawa pomocy obejmujące zwolnienie od kosztów sądowych o ile – poza samym wnioskiem (art. 243 ppsa) - złoży również oświadczenie którym wykaże, że nie jest w stanie ponieść tych kosztów bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i rodziny. Oświadczenie to zgodnie z wolą ustawodawcy ma być "dokładne", a owa "dokładność" stopniowana jest przeświadczeniem sądu, że strona okoliczności te wykazała, czyli przedstawiła je w sposób przekonywujący, bo generalnie ciężar dowodu co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie NSA z 18 czerwca 2004 r. FZ 165/04). W realiach rozstrzyganego przypadku skarżąca złożył oświadczenie, które jest wystarczające dla wyprowadzenia następujących wniosków. Po pierwsze rodzina skarżącej jest zamożna jak na polskie warunki skoro posiada dom bliźniak, mieszkanie o pow. 50 m2, inne (niewymienione nieruchomości) i 2 samochody. Po drugie skarżąca dysponuje wysokim dochodem z działalności gospodarczej, który sama określa na ok. 10.000 zł. Po trzecie koszty sądowe wymagane na obecnym etapie postępowania zamykają się kwotą 100 zł (vide: zarządzenie o wezwaniu do uiszczenia wpisu sadowego k. 10). Po czwarte, skarżąca poza ogólnikową wzmianką o posiadanym zadłużeniu nie podała w jakich ratach go spłaca ani na jaki okres jest ono rozłożone. Z przyczyn sobie tylko wiadomych nie ujawniła wszystkich "innych nieruchomości" ograniczając się do zdawkowej wzmianki "są" .Nie podjęła także próby określenia jak kształtują się stałe miesięczne obciążenia gospodarstwa domowego związane z utrzymaniem domu i opłaceniem mediów. Skoro zaś rodzina dysponuje znacznym majątkiem nieruchomym i 2 samochodami, skarżąca odnotowuje z prowadzonej działalności gospodarczej znaczny dochód, który wielokrotnie przekracza wartość wpisu od skargi a równocześnie poniechała dokładniejszych wyjaśnień jak naprawdę przedstawiają się stałe miesięczne obciążenia gospodarstwa domowego, to przyznanie jej w takich warunkach prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych nie znajduje dla siebie wystarczających podstaw. Sprzeciwia się temu zarówno reguła prawa ustanowiona w przepisie art. 246 §1 pkt. 2 ppsa jak i aktualne poglądy doktryny zgodnie z którymi jest to instytucja o charakterze wyjątkowym, która powinna stanowić przywilej dla osób, które muszą korzystać z ochrony prawnej przed sądem a w przypadku ubogiego społeczeństwa, jakim jest społeczeństwo polskie, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu (tak H Knysiak – Molczyk w "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz". pod redakcją prof. T. Wosia. Warszawa 2005 s. 631). Postulatom tym wtóruje zresztą praktyka orzecznicza sądów administracyjnych zgodnie z którą, udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. postan. NSA z 27 maja 2008 r. I FZ 160/08). W ślad za Naczelnym Sądem Administracyjnym powtórzyć tez trzeba, że ponieważ prawo do sądu nie ma charakteru absolutnego i może być przedmiotem uzasadnionych prawnie ograniczeń (postan. NSA z 15 marca 2006 r. II OZ 258/06), to sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy (por. postan. NSA z 31 marca 2005 r. I FZ 63/05). Z przytoczonych względów orzeczono zatem jak w sentencji na podstawie art. 243 §1 oraz art. 252 w związku z art. 246 §1 pkt. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.