III SAB/Kr 80/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janusz Kasprzycki Sędziowie Sędzia WSA Jakub Makuch Asesor WSA Ewelina Dziuban (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 17 lipca 2025 r. sprawy ze skargi D. P. na bezczynność Starosty Nowotarskiego w przedmiocie ustalenia wynagrodzenia za dozór pojazdów i zwrot koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru pojazdów 1. stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 2. umarza postępowanie sądowe w zakresie zobowiązania organu do wydania aktu; 3. przyznaje od Starosty Nowotarskiego na rzecz D. P. sumę pieniężną w wysokości 5000 zł (pięć tysięcy złotych); 4. zasądza od Starosty Nowotarskiego na rzecz D. P. kwotę 100 zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wnioskiem z dnia 28.11.2012r. D. P. (dalej skarżąca) prowadząca działalność gospodarczą pod nazwą [...] D. P. wystąpiła do Naczelnika Urzędu Skarbowego o wydanie postanowienia ustalającego wynagrodzenie za dozór pojazdów. Naczelnik Urzędu Skarbowego pismem z dnia 21.01.2013r. przekazał sprawę do prowadzenia Staroście Nowotarskiemu powołując się na nowelizację art. 130a ustawy Prawo o ruchu drogowym. Po uzupełnieniu akt sprawy o oryginały dokumentacji dotyczącej przechowywania pojazdów sporządzonej przez Naczelnika Urzędu Skarbowego, organ I decyzją z dnia 30.05.2014r. odmówił ustalenia wynagrodzenia za dozór pojazdów zgodnie z żądaniem wnioskodawcy wskazując na fakt, iż sprawy dotyczą przechowania pojazdów w latach 2001 - 2010, kiedy właściwym w sprawie był Naczelnik Urzędu Skarbowego. Na skutek odwołania skarżącej, organ II instancji po rozpoznaniu sprawy decyzją z dnia 13.03.2015r. znak: SKO-RD-4120-10/14 uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę organowi I instancji do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu decyzji organ II instancji wskazał, że Starosta Nowotarski nieprawidłowo wydał rozstrzygnięcie w formie decyzji, ponieważ w niniejszej sprawie winno być wydane postanowienie. Starosta Nowotarski w dniu 24.08.2015r. wydał postanowienie znak: PB.7126.3.2013.JG ustalające koszty przechowania w kwocie 60 451,30 zł. W wyniku zażalenia skarżącej Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia 03.08.2016r. znak: SKO-RD-4120-17/15 ponownie uchyliło rozstrzygnięcie organu I instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania. Po kolejnym rozpoznam sprawy Starosta Nowotarski wydał w dniu 27.02.2020r. kolejne postanowienie określające wysokość kosztów i uzasadniony zysk skarżącej z tytułu dozorowania przechowywanych pojazdu w łącznej kwocie 64 031,90 zł. W wyniku wniesienia zażalenia na ww. rozstrzygnięcie, Kolegium postanowieniem z dnia 24 listopada 2020 r. po raz kolejny uchyliło rozstrzygnięcie organu I instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania. W dniu 18 lutego 2021 r. organ I instancji zawiadomił na podstawie art. 61 par. 4 k.p.a. o przystąpieniu do ponownego rozpoznania wniosku skarżącej z 29.11.2012 r. Organ I instancji w piśmie z 19 lutego 2021 r. wezwał skarżącą o doprecyzowanie, czy żądanie z dnia 28.11.2012r. obejmuje wynagrodzenie za dozór, czy również zwrot koniecznych wydatków oraz zwrócił się o potwierdzenie poniesionych wydatków odrębnie dla każdego z dozorowanych pojazdów. W odpowiedzi na powyższe skarżąca w piśmie z 26.02.2021 r. potwierdziła, że wniosek obejmuje zarówno zwrot koniecznych wydatków związanych z wykonaniem dozoru, jak również wynagrodzenie za dozór. Pismem z dnia 19.08.2021 r. Starosta zawiadomił skarżącą o zgromadzeniu materiału dowodowego oraz możliwości zapoznania się z nim przed wydaniem postanowienia. W dniu 31.08.2021r. skarżąca przedłożyła pismo, w którym sprecyzowała jakie koszty obecnie ponosi z tytułu zapewnienia należytego dozoru oraz zaznaczyła, że koszty jakie ponosiła w latach 2000-2011 były zbliżone. Skarżąca w dniu 22.02.2024 r. za pośrednictwem Starosty Nowotarskiego wniosła do SKO w Nowym Sączu ponaglenie, które nie zostało przekazane do organu II instancji. Skarżąca pismem z dnia 23.09. 2024 r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na bezczynność Starosty Nowotarskiego. Skarżąca wniosła o: -zobowiązanie organu, tj. Starosty Powiatu Nowotarskiego do załatwienia sprawy w określonym przez Sąd terminie (1); -stwierdzenie, że Starosta Powiatu Nowotarskiego dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania z rażącym naruszeniem prawa (2); -przyznanie od organu na rzecz skarżącej odpowiedniej sumy pieniężnej (zadośćuczynienia za oczekiwanie na rozpoznanie sprawy) (3); - zasądzenie zwrotu kosztów postępowania (4). W uzasadnieniu skargi skarżąca podała, że dniu 29.11.2012 r. złożyła wniosek o wydanie postanowienia ustalającego wynagrodzenie za dozór pojazdów oraz po tej dacie składałam liczne wnioski o wskazanie terminu zakończenia postępowania. Skarżąca podała, że postanowieniem SKO w Nowym Sączu z dnia 10 września 2019 r., sygn. akt SKO-RD-4120-7/19 oraz sygn. akt SKO-RD-4120-17/19 wskazano, że Starosta dopuścił się bezczynności w sprawie oraz został on zobowiązany do załatwienia sprawy w terminie 14 dniowym. W dniu 22.02.2024 r., złożyła kolejne ponaglenie w trybie art. 37 §1 k.p.a., które według informacji uzyskanych telefonicznie nie zostało przekazane do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu. Na koniec skarżąca podkreśliła, że pomimo upływu 12 lat oraz 5 lat od stwierdzenia bezczynności sprawa w dalszym ciągu nie została zakończona, tym samym można stwierdzić, iż jest to przypadek szczególnie drastyczny i istnieje uzasadniona obawa, że bez nałożenia obowiązku zapłaty zadośćuczynienia organ sprawy nadal nie załatwi. Dodatkowo pomimo złożenia ponaglenia nie zostało ono przez ponad pól roku przekazane do organu nadrzędnego. Wskazała, że poniosła i ponosi szkodę ponieważ przez 12 lat do dnia wniesienia skargi nie otrzymała należnego jej wynagrodzenia. Skarżąca podkreśla, że Starosta przez 12 lat prowadzi postępowanie administracyjne, które pomimo stwierdzonej bezczynności w 2019 r., nie zostało zakończone do dnia dzisiejszego oraz rażąco lekceważy przepisy prawa nie przekazując mojego ponaglenia do organu nadrzędnego. W odpowiedzi na skargę organ administracyjny opisał przebieg postępowania w sprawie, wyjaśnił, że sprawa jest skomplikowana oraz przyznał, że ponaglenie, które w dniu 22 lutego 2024 r. złożyła wnioskodawczyni nie zostało przekazane do organu II instancji oraz nie zostało wydane stosowane rozstrzygnięcie administracyjne. Starosta brak reakcji organu uzasadnił dużą ilością innych spraw oraz długotrwałą nieobecnością pracownika merytorycznego, który wcześniej prowadził sprawę. Organ uznał, iż skarga w tym zakresie jest zasadna. Organ I instancji podał, że wydał w dniu 02.10.2024r. kolejne postanowienie ustalające koszt przechowawcy. W kwestii ustalania na wniosek D. P. "zadośćuczynienia za oczekiwanie na rozpoznanie sprawy", organ wniósł o uwzględnienie opisanych powyżej okoliczności pokazujących jak wysoce skomplikowany stan prawny istnieje w przedmiotowej sprawie oraz dotychczasowe działania organu I instancji związane z wielokrotnym wykonywaniem skomplikowanych analiz kosztów przechowania. Kolegium postanowieniem z dnia 19 grudnia 2024 r. uchyliło ww. postanowienie organu I instancji z 2.10.2024 r. Starosta Nowotarski w dniu 20.02.2025r. wydał postanowienie znak: KT.7126.2.2.2020 ustalające wysokość kosztów dozorowani i uzasadniony zysk skarżącej w kwocie 78 220, 87 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie miał na uwadze, co następuje. Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w myśl art. 119 pkt 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329 ze zm., dalej: P.p.s.a.). Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W myśl art. 3 § 2 pkt 8 i 9 P.p.s.a., kontrola sprawowana przez sąd administracyjny obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a oraz w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1–3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. W tych przypadkach przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub czynność organu administracji, lecz ich brak, w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie. Celem skargi na bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest doprowadzenie do wydania w sprawie rozstrzygnięcia lub podjęcia innej czynności dotyczącej uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Zgodnie z art. 149 § 1 P.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a P.p.s.a). Przechodząc do meritum sprawy należy podkreślić, że naczelną zasadą postępowania administracyjnego, wyrażoną w art. 12 ustawy z 14 czerwca 1960 r. –Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r., poz. 735 ze zm., dalej: K.p.a.), jest obowiązek działania organów sprawnie, wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (§ 1). Sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione niezwłocznie (§ 2). Zgodnie zaś z art. 35 § 1 K.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3). Przepisy szczególne mogą określać inne terminy niż określone w § 3 (art. 35 § 4). Jak stanowi art. 36 § 1 K.p.a., o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia. Zgodnie z kolei z art. 37 § 1 pkt 1 K.p.a. bezczynność to stan, w którym nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub w przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 K.p.a. W ocenie Sądu, bezczynność organu w niniejszej sprawie ma charakter oczywisty i została przyznana przez organ administracyjny w odpowiedzi na skargę. Od otrzymania zwróconych akt administracyjnych sprawy po uchyleniu postanowienia organu przez organ II instancji w dniu 24.11.2020 r. – mimo upływu ustawowego najdłuższego dwumiesięcznego terminu załatwienia sprawy – organ wydał postanowienie 2.10.2024 r., po wniesieniu przez skarżącą skargi na bezczynność organu. W tym czasie organ nie informował skarżącej o niezałatwieniu sprawy w terminie i nie wyznaczał nowych terminów załatwienia sprawy, zignorował również ponaglenie skarżącej z 22 lutego 2024 r. Mając to na względzie, Sąd orzekł jak w punkcie I. sentencji wyroku, zgodnie z art. 149 § 1 pkt 3 P.p.s.a. Stwierdzoną bezczynność należało zakwalifikować jako mającą miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 149 § 1a P.p.s.a. oznacza wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego braku podejmowania jakichkolwiek czynności, oczywistego lekceważenia wniosków strony i jawnego natężenia braku woli do załatwienia sprawy, jak i w razie ewidentnego niestosowania przepisów prawa. Istotą rażącego naruszenia prawa jest bowiem pozbawiona jakichkolwiek wątpliwości oczywistość stwierdzonego naruszenia (zob. wyroki NSA: z 4 czerwca 2019 r., sygn. akt II OSK 3374/18; z 6 sierpnia 2019 r., sygn. akt II OSK 1802/19). Dla dokonanej przez Sąd oceny charakteru bezczynności organu znaczenie miało wielokrotne przekroczenie ustawowego terminu załatwienia sprawy, długotrwałe zaniedbywanie obowiązków wynikających z art. 36 § 1 K.p.a. Dodać należy, że odnotowana przez Sąd wzmożona aktywność organu już po wniesieniu przez skarżącą skargi na bezczynność do sądu administracyjnego, nie mogła uzasadniać korzystniejszej dla organu oceny. Trzeba bowiem mieć na względzie, że nic nie stało na przeszkodzie, żeby czynności organu zostały dokonane wcześniej. Natomiast podnoszony przez organ stopień skomplikowania sprawy nie ma wpływu na konieczność realizacji obowiązków wynikających z art. 36 § 1 K.p.a. Sąd w punkcie 2. sentencji wyroku umorzył postępowanie sądowe w zakresie zobowiązania organu do wydania aktu na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. wobec wydania przez organ w dniu 20 lutego 2025 r. rozstrzygnięcia w sprawie. Odnosząc się z kolei do wniosku skarżącej o przyznanie na jej rzecz sumy pieniężnej, Sąd wskazuje, że zgodnie z powołanym na wstępie rozważań art. 149 § 2 w zw. z art. 154 § 6 P.p.s.a., w przypadku uwzględnienia skargi na bezczynność lub przewlekłość sąd może z urzędu lub na wniosek strony wymierzyć organowi grzywnę do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w roku poprzednim lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości pięciokrotnego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w roku poprzednim. W orzecznictwie akcentuje się, że suma pieniężna pełni przede wszystkim funkcję kompensacyjną. Przyznanie skarżącemu od organu określonej sumy pieniężnej stanowi nie tyle sankcję dla organu za wadliwe prowadzenie postępowania, co zryczałtowaną rekompensatę dla strony za wszelkiego rodzaju dolegliwości i niedogodności, jakich doznała na skutek bezczynności organu lub przewlekłego prowadzenia postępowania (por. wyrok NSA z dnia 11.05.2018 r., sygn. akt I OSK 2230/17, wyrok NSA z 11 lipca 2019 r. sygn. akt I OSK 360/18). W niniejszej sprawie Sąd uznał, że czas bezpodstawnego oczekiwania przez skarżącą na działania organu i wielokrotne lekceważenie jej wystąpień stanowi uzasadniony powód do przyznania na jej rzecz sumy pieniężnej. Sąd uznał, że kwota 5000 zł pozwoli na skompensowanie uciążliwości związanych brakiem odpowiedniej reakcji organu. Wobec powyższego Sąd orzekł jak w punkcie 3. sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono w punkcie 4. sentencji wyroku, na podstawie art. 200 i art. 209 p.p.s.a. W niniejszej sprawie do kosztów należy zaliczyć uiszczony wpis od skargi w kwocie 100 zł.