III SAB/Kr 84/14

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Grzegorz Karcz po rozpoznaniu w dniu 17 marca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. P. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi M. P. na bezczynność [...] Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej Szpital [...] w K w przedmiocie wydania dokumentacji medycznej postanawia: oddalić wniosek. Skarżący w złożonym na urzędowym formularzu "PPF" wniosku o przyznanie prawa pomocy domagał się zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego. Objaśniając swoją sytuację rodzinną w rubryce 6 wpisał tylko siebie. Określając swój majątek podał, że dysponuje zasobami pieniężnymi określonymi na kwotę ok. 20.000 zł. Zadeklarował brak nieruchomości przedmiotów wartościowych. Na bieżące stałe dochody gospodarstwa domowego składa się emerytura skarżącego w wysokości 3000 zł oraz emerytura małżonki w wysokości 1500 zł. W dochodach otrzymywane stypendium socjalne w wysokości 550 zł. Uzasadniając swoje starania nakreślił powody wystąpienia do sądu ze skargą, swoje oczekiwania i przewidywania finansowe związane z opłaceniem kosztów postępowania. Z dalszych wyjaśnień skarżącego wynika, że "Źródłem jakichkolwiek zasobów pieniężnych posiadanych przez mnie są stypendium dla najlepszych studentów na kierunku zamawianym (na pierwszym roku studiów, finansowane ze środków UE 1kPLN/miesiąc), stypendium rektora (drugi i trzeci rok, wysokość uległa zmianie ok. 400-500 PLN miesięcznie), stypendium socjalne (od początku studiów, wysokość w okolicach stypendium rektorskiego, trochę większa)" . Skarżący nadmienił, iż stałe regularne koszty jego utrzymania to wydatek 164 zł/3-4 tygodnie i ok. 35 zł/3-4 msc. Są to koszty lekarstw. Posiłkując się definicją pozyskaną z Wikipedii doszedł do wniosku, ze wyjawione przezeń w rubryce 2.1 miejsce zamieszkania, to w istocie tylko adres do korespondencji, który nie może być uznany za jego gospodarstwo domowe. Poza tym jak powiada "Nie wnikając w sedno złożonego problemu w szczególności moi rodzice nie mają zamiaru uczestniczyć w moich problemach (a już na pewno nie w sposób finansowy)". Mając na uwadze powyższe zważyć należało co następuje: Stosownie do art. 252 w związku z art. 246 §1 pkt. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zwanej dalej "ppsa", osoba fizyczna może domagać się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmujące zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie m.in. radcy prawnego o ile – poza samym wnioskiem (art. 243 ppsa) - złoży oświadczenie którym wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Oświadczenie to zgodnie z wolą ustawodawcy ma być przy tym "dokładne", a owa "dokładność" stopniowana jest przeświadczeniem sądu, że strona okoliczności te wykazała, czyli przedstawiła je w sposób przekonywujący, bo generalnie ciężar dowodu co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie NSA z 18 czerwca 2004 r. FZ 165/04). W realiach rozstrzyganego przypadku skarżący złożył oświadczenie, które jest wystarczające dla wyprowadzenia następujących wniosków. Po pierwsze skarżący dysponuje niebagatelnymi zasobami pieniężnymi w kwocie ok. 20000 zł, które w sposób oczywisty wystarczają i na opłacenie kosztów postępowania i na opłacenie pełnomocnika z wyboru. Po drugie, skarżący z przyczyn sobie tylko wiadomych nie wyjawił, rzeczywistej wysokości swoich dochodów. W rubryce 10 wpisał bowiem jedynie kwotę otrzymywanego stypendium socjalnego. Poczynione przez niego w rubryce 8 wyjaśnienia nakazują jednak przyjąć, że w rzeczywistości dochody te są znaczenie wyższe. Po trzecie zauważyć trzeba, że choć ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ani wydane na podstawie jej art. 256 rozporządzenie wykonawcze nie zawiera definicji użytego w rubryce 6 formularza PPF pojęcia <> to jednak wydaje się, że pozostawanie we wspólnym gospodarstwie domowym nie jest zależne od stałego (ciągłego) przebywania w jednym miejscu. Zresztą co do zasady osoby studiujące poza miejscem stałego zamieszkania, zamieszkujące okresowo a nie na stałe czy to w domach akademickich czy podnajmujące lokale bądź poszczególne w nich pokoje nie przestają łączyć swoich interesów życiowych z miejscem ich stałego pobytu, w rozumieniu rezygnacji z niego jako miejsca do którego mogą w każdym czasie powrócić. Skoro zaś sytuacja materialna skarżącego przedstawia się w ten sposób a równocześnie skarżący poniechał dokładniejszych wyjaśnień to przyznanie mu w takich warunkach prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego lub adwokata na koszt Skarbu Państwa nie znajduje dla siebie wystarczających podstaw. Sprzeciwia się temu zarówno reguła prawa ustanowiona w przepisie art. 246 §1 pkt. 2 ppsa jak i aktualne poglądy doktryny zgodnie z którymi jest to instytucja o charakterze wyjątkowym, która powinna stanowić przywilej dla osób, które muszą korzystać z ochrony prawnej przed sądem a w przypadku ubogiego społeczeństwa, jakim jest społeczeństwo polskie, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu (tak H Knysiak – Molczyk w "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz". pod redakcją prof. T. Wosia. Warszawa 2005 s. 631). Postulatom tym wtóruje zresztą praktyka orzecznicza sądów administracyjnych zgodnie z którą, udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. postan. NSA z 27 maja 2008 r. I FZ 160/08). W ślad za Naczelnym Sądem Administracyjnym powtórzyć tez trzeba, że ponieważ prawo do sądu nie ma charakteru absolutnego i może być przedmiotem uzasadnionych prawnie ograniczeń (postan. NSA z 15 marca 2006 r. II OZ 258/06), to sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy (por. postan. NSA z 31 marca 2005 r. I FZ 63/05). Z przytoczonych względów orzeczono zatem jak w sentencji na podstawie art. 243 §1 oraz art. 252 w związku z art. 246 §1 pkt. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.