III SO/Kr 10/13

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Grzegorz Karcz po rozpoznaniu w dniu 24 maja 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku L. C. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie zaskarżenia decyzji Rektora z dnia 18.03.2013 r. nr [....] dotyczącej odmowy uchylenia decyzji uchylającej decyzję o przyznaniu skarżącemu stypendium rektora dla najlepszych studentów postanawia: oddalić wniosek. Wnioskodawca w złożonym na urzędowym formularzu "PPF" wniosku o przyznanie prawa pomocy domagał się zwolnienia od kosztów sądowych. Objaśniając swoją sytuację rodzinną podał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z ojcem, matką, siostrą i babcią Określając majątek swój i osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym uwidocznił, że w jego skład wchodzi przysługujący ojcu wnioskodawcy udział 1/6 części we własności mieszkania o powierzchni 59 m2 oraz należąca do ojca wnioskodawcy działka o powierzchni 20 arów w powiecie w. Wnioskodawca wykazał, że ma 3500 zł swoich oszczędności a łączna suma oszczędności osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym wynosi 7000 zł. Nie posiadają przedmiotów wartościowych. Stałe miesięczne dochody gospodarstwa domowego wnioskodawca oszacował łącznie na kwotę 6893 zł wyjaśniając, że składa się na to 3600 zł wynagrodzenia ojca, 875 zł zasiłku chorobowego matki, 430 zł stypendium siostry i 1988 zł emerytury babci. Uzasadniając swoje starania zaakcentował, że jest studentem studiów stacjonarnych. Nie pozostaje w stosunku pracy ani nie podejmuje prac dorywczych na podstawie umów cywilnoprawnych gdyż poświęca wiele czasu na naukę. Przez ostatnich kilka lat otrzymywał stypendium naukowe, którego obecnie został pozbawiony. Wnioskodawca podnosi, że ze względu na chorobę matki sytuacja materialna osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym uległa pogorszeniu. Podaje także, że zaciągnął kredyt studencki w wysokości 6000 zł, którego spłatę będzie musiał rozpocząć w lipcu 2014 r. Rodzice wnioskodawcy - na których utrzymaniu pozostaje dwójka studiujących dzieci - zatrudnieni są w [...]. Ojciec na cały etat a matka na ½ etatu. Od stycznia br. Matka wnioskodawcy przebywa jednak na zwolnieniu lekarskim. Siostra wnioskodawcy ma przyznane stypendium do czerwca br. Wnioskodawca wyjaśnił, że wykazane oszczędności składają się z głównie z pieniędzy, które rodzice przenieśli z polisy ubezpieczeniowej. Otrzymywana przez babcię emerytura w znacznej części przeznaczana jest na leki na nadciśnienie ponadto wraz z wiekiem postępują u niej inne zmiany zdrowotne. Mając na uwadze powyższe zważyć należało co następuje: Stosownie do art. 252 w związku z art. 246 §1 pkt. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zwanej dalej "ppsa", osoba fizyczna może domagać się przyznania prawa pomocy obejmujące m.in. zwolnienie od kosztów sądowych o ile wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W realiach rozstrzyganego przypadku wnioskodawca złożył oświadczenie, które jest wystarczające dla wyprowadzenia następujących wniosków. Po pierwsze, rodzina wnioskodawca ma zapewnione źródło dochodu w łącznej wysokości 6893 zł. Po drugie posiada oszczędności w wysokości 7000 zł. Po trzecie spodziewane koszty sądowe, na obecnym etapie sprowadzą się do konieczności uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 200 zł i nie pozostają w takiej dysproporcji z wykazanymi przez skarżącego stałymi miesięcznymi dochodami oraz oszczędnościami by ich poniesienie groziło skarżącemu bądź też jego rodzinie zachwianiem sytuacji materialnej i bytowej w taki sposób aby nie byli w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Po czwarte, wnioskodawca nie podjął nawet próby określenia jak kształtują się stałe miesięczne obciążenia gospodarstwa domowego związane z utrzymaniem mieszkania, opłaceniem mediów, wykupem lekarstw. Skoro zaś rodzina wnioskodawcy dysponuje stałym, stosunkowo wysokim dochodem i oszczędnościami zaś wysokość przewidywanych kosztów sądowych nie przekracza środków jakimi dysponuje to przyznanie w takich warunkach wnioskodawcy prawa pomocy poprzez zwolnienie go od kosztów sądowych nie znajduje dla siebie wystarczających podstaw. Sprzeciwia się temu zarówno reguła prawa ustanowiona w przepisie art. 246 §1 pkt. 2 ppsa jak i aktualne poglądy doktryny zgodnie z którymi jest to instytucja o charakterze wyjątkowym, która powinna stanowić przywilej dla osób, które muszą korzystać z ochrony prawnej przed sądem a w przypadku ubogiego społeczeństwa, jakim jest społeczeństwo polskie, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu (tak H Knysiak – Molczyk w "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz". pod redakcją prof. T. Wosia. Warszawa 2005 s. 631). Postulatom tym wtóruje zresztą praktyka orzecznicza sądów administracyjnych zgodnie z którą, udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. postan. NSA z 27 maja 2008 r. I FZ 160/08). W ślad za Naczelnym Sądem Administracyjnym powtórzyć tez trzeba, że ponieważ prawo do sądu nie ma charakteru absolutnego i może być przedmiotem uzasadnionych prawnie ograniczeń (postan. NSA z 15 marca 2006 r. II OZ 258/06), to sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy (por. postan. NSA z 31 marca 2005 r. I FZ 63/05). Z przytoczonych względów orzeczono zatem jak w sentencji na podstawie art. 243 §1 oraz art. 252 w związku z art. 246 §1 pkt. 2 i art. 245 §1 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.