III SO/Kr 11/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Maria Zawadzka po rozpoznaniu w dniu 9 września 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu J. J. od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 8 czerwca 2016 r. w sprawie z wniosku J. J. w przedmiocie przyznania prawa pomocy w sprawie skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia – postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 26 sierpnia 2014 r., sygn. akt III SAB/Kr 33/14 postanawia: utrzymać w mocy postanowienie referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 8 czerwca 2016 r. Wnioskodawca J. J. złożył w dniu 18 lutego 2016 r. wniosek o udzielenie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego, w sprawie skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia, tj. postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 26 sierpnia 2014 r., w sprawie o sygn. akt III SAB/Kr 33/14. W toku postępowania przed Sądem, wezwano wnioskodawcę o wypełnienie i podpisania przesyłanego urzędowego formularza wniosku PPF zgodnego z aktualnie obowiązującym wzorem. Jednocześnie poproszono wnioskodawcę o wyjaśnienie w jaki sposób przy deklarowanym braku dochodów jest w stanie prowadzić jednoosobowe gospodarstwo domowe; jak kształtuje się obecnie wysokość miesięcznych obciążeń gospodarstwa domowego na opłaty za prąd, gaz, dostawę wody, wywóz nieczystości, telefony, RTV, leki i przedłożenie na tę okoliczność kopii stosownych rachunków albo pokwitowań z ostatniego miesiąca albo za ostatni okres rozliczeniowy. Jeśli występują problemy z terminowym regulowaniem tych należności wezwano o przedłożenie kopii stosownych monitów, wezwań o zapłatę, nakazów, czy wyroków zasądzających. Wnioskodawca złożył w zakreślonym terminie na obowiązującym wzorze formularza PPF wniosek o prawo pomocy. Jednocześnie opisując swoją sytuację zadeklarował brak osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym oraz stwierdził, że nie posiada żadnego majątku. Przy dochodach umieścił wpis: "z pomocy społecznej – nie posiadam". Wnioskodawca nie udzielił odpowiedzi, o które był wezwany przez referendarza sądowego. Do wniosku dołączył decyzje o wsparciu udzielonym mu przez właściwy miejscowo ośrodek pomocy społecznej w roku 2005 r. i 2011 r. Postanowieniem z dnia 8 czerwca 2016 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie oddalił wniosek J. J. Jako podstawę rozstrzygnięcia referendarz sądowy wskazał art. 243 § 1 oraz art. 252 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 i art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718) – dalej: "P.p.s.a.". Od powyższego postanowienia wnioskodawca wniósł skutecznie sprzeciw. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje. Zgodnie z art. 260 § 1 P.p.s.a. rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W ocenie Sądu sprzeciw wnioskodawcy nie zasługuje na uwzględnienie, a zatem postanowienie referendarza sądowego z dnia 8 czerwca 2016 r. należało utrzymać w mocy. Zgodnie z 245 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2). W myśl art. 246 § 1 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Należy wskazać, że prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. W orzecznictwie sądowym powszechnie prezentowane jest stanowisko, że przyznanie prawa pomocy powinno mieć charakter wyjątkowy i winno być stosowane w stosunku do osób pozostających w faktycznym ubóstwie. Prawo pomocy może dotyczyć zatem wyłącznie osób na tyle ubogich, iż ich rzeczywiste zdolności płatnicze uniemożliwiają wywiązanie się z obowiązku partycypowania w kosztach postępowania sądowoadministracyjnego (por. postanowienie NSA z dnia 10 września 2013 r., sygn. akt II OZ 725/13; LEX nr 1437287). Co równie istotne, to na ubiegającym się o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar wykazania, w jakiej sytuacji się znajduje i że jest to sytuacja uprawniająca go do przyznania prawa pomocy. Orzeczenie Sądu w zakresie przyznania stronie prawa pomocy zależy od tego, czy strona wykaże przesłanki, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. (zob. postanowienie NSA z dnia 28 stycznia 2015 r., sygn. akt II OZ 43/15; LEX nr 1640593). Przenosząc te rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że wnioskodawca nie przedstawił w wystarczający sposób swojej sytuacji materialnej, pomimo tego że był wzywany o wyjaśnienie szczegółowo wskazanych kwestii. Pomimo tego, że wnioskodawca w odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego przedłożył pismo z dnia 2 maja 2016 r., to jednak ani w jego obszernej treści, ani w sprzeciwie nie znalazły się informacje, które obrazowałyby położenie finansowe wnioskodawcy. Wnioskodawca nie wskazał jakie są jego miesięczne dochody, wydatki, czy ewentualne zadłużenia. Referendarzowi wiadomo było jedynie, że skarżący korzysta ze świadczeń pomocy społecznej i nie posiada żadnego majątku jednakże w ocenie Sądu dane te nie były wystarczające aby ocenić, czy skarżącemu przysługuje prawo pomocy w żądanym zakresie. Reasumując stwierdzić należy, że wobec braku przedstawienia przez skarżącego informacji lub dokumentów, które mogłyby zobrazować referendarzowi sądowemu rzeczywistą sytuację finansową wnioskodawcy, referendarz sądowy rozpoznający wniosek o przyznanie prawa pomocy został pozbawiony możliwości oceny zdolności finansowych wnioskodawcy. Wnioskodawca nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wobec powyższego przyjąć należało, że referendarz sądowy zasadnie orzekł o oddaleniu wniosku o udzielenie prawa pomocy w zakresie całkowitym, w związku z czym Sąd, działając na podstawie art. art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 260 P.p.s.a., utrzymał w mocy postanowienie referendarza sądowego z dnia 8 czerwca 2016 r.