III SO/Kr 17/16
PostanowienieWSA w Krakowie2017-01-05
Skład orzekający: Grzegorz Karcz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata może zostać oddalony, jeśli strona nie udzieliła wyczerpujących wyjaśnień i nie przedstawiła wymaganych dokumentów, mimo wezwania sądu?Ratio decidendi
Wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata został oddalony, ponieważ strona skarżąca nie udzieliła wyczerpujących wyjaśnień i nie przedstawiła wymaganych dokumentów, mimo wezwania sądu. Ciężar dowodu co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek, a niedostosowanie się do wezwania należy interpretować na niekorzyść wnioskodawcy.Stan faktyczny
Skarżący Z. B. złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. We wniosku podał, że posiada ograniczony majątek i dochody. Sąd wezwał go do złożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów dotyczących jego majątku, w tym zbytych nieruchomości, mediów, przychodów z gruntów rolnych oraz zadłużeń i postępowań egzekucyjnych. Skarżący udzielił wybiórczych wyjaśnień, nie wyjaśnił losów zbytych nieruchomości i nie przedstawił wszystkich wymaganych dokumentów.Rozstrzygnięcie
Oddalono wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata.Pełny tekst orzeczenia
Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Grzegorz Karcz po rozpoznaniu w dniu 5 stycznia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Z. B. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie z wniosku Z. B. o wymierzenie grzywny Prokuratorowi Okręgowemu postanawia: oddalić wniosek.
Skarżący we wniesionym na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy, że podał, że domaga się zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata.
Ujawnił, że na jego majątek składa się 90 metrowy dom w którym znajduje się 12 metrowe mieszkanie i nieruchomość rolna o powierzchni 0,58 ha obsiane zbożem. Zadeklarował brak innych nieruchomości, zasobów pieniężnych, przedmiotów wartościowych.
Uzasadniając swoje starania wskazał, że nie pracuje zawodowo, nie ma żadnych dochodów, PIT-u nie wypełnia, komornicy umarzają wszczęte postępowania egzekucyjne, gdyż nie znajdują środków. Powiada, ze wydatki na utrzymanie ma jak każdy na średnim poziomie. Szambo, opał i wodę ma swoje. Nie jest ubezpieczony. Twierdzi, że pieniądze pożycza od osób prywatnych w ten sposób, że od jednego pożycza a drugiemu oddaje. Posiadane 0,58 ha gruntu obsiewa zbożem ale i tak przynosi to straty, gdyż nie otrzymuje dopłat.
Zarządzeniem z 12.12.2016 r. wezwano skarżącego o złożenie dodatkowych oświadczeń i przedłożenie kopii wskazywanych dokumentów źródłowych mających na celu:
• wyjaśnienie dlaczego aktualnie wykazuje tylko jeden dom o pow. 90 m2 i tylko jedną nieruchomość rolną o pow. 0,58 ha? Co stało się z wykazywanym w latach ubiegłych pozostałym majątkiem nieruchomym skarżącego tj. nieruchomością rolną o pow. 7,27 ha i domem o pow. 110 m2? Jeśli nieruchomość rolna o pow. 7,27 ha i dom o pow. 110 m2 zostały zbyte to pod jakim tytułem: darmym czy odpłatnym?
o jeśli nieruchomość rolna o pow. 7,27 ha i dom o pow. 110 m2 zostały sprzedane to kiedy i za jaką cenę (ewentualnie przedstawienie kopii umowy) oraz na co konkretnie skarżący przeznaczył środki pochodzące z takiej sprzedaży, skoro pieniędzy tych skarżący nie wykazuje obecnie w posiadanych zasobach?
o jeśli nieruchomość rolna o pow. 7,27 ha i dom o pow. 110 m2 zostały nieodpłatnie darowane to konkretnie komu (ewentualnie przedstawienie kopii umowy) i co skłoniło skarżącego do takiego rozporządzenia?
• wyjaśnienie w jakie media (np. prąd, gaz, woda, telefon, rtv itp.) wyposażony jest dom w którym skarżący zamieszkuje i udokumentowanie rachunkami miesięcznych wydatków ponoszonych z tego tytułu? Czy skarżący ma trudności z regulowaniem tych opłat? Jeśli tak to proszę przedstawić kopie stosownych wezwań o zapłatę, monitów, upomnień etc.
• wyjaśnienie na ile aktualnie w ujęciu rocznym skarżący szacuje przychód z obsiewanego zbożem gruntu rolnego o pow. 0,58 ha a ile wynoszą roczne koszty uzyskania takiego przychodu?
• wyjaśnienie czy skarżący w dalszym ciągu posiada zadłużenie z tytułu niespłaconych kredytów i pożyczek? Czy nadal boryka się z egzekucjami komorniczymi? Czy uległa zmianie wysokość egzekwowanych sum? Na ile obecnie należy je szacować? Czy w związku z prowadzonymi egzekucjami zostały przez komornika zajęte bądź zlicytowane jakieś składniki majątku skarżącego a jeśli tak to przedstawienie na tę okoliczność kopii stosownych dokumentów?
Odpowiadając na to wezwanie skarżący udzielił wybiórczych wyjaśnień podając, że kwestię mediów w jakie wyposażony jest jego dom opisał w oświadczeniu majątkowym. Nadmienił, że jeśli pod koniec roku przyjdzie rachunek za energie elektryczną, to może go dołączyć. Twierdzi, że upomnienia wyrzuca. Powiada, że długów ma na ponad milion złotych (nie licząc długów u osób prywatnych) i na tę okoliczność załącza kilka z kilkudziesięciu postanowień komorników o umorzeniu postępowań egzekucyjnych.
Wbrew wezwaniu, (zasłaniając się brakiem zrozumienia pytań) nie wyjaśnił dlaczego aktualnie wykazuje tylko jeden dom o pow. 90 m2 oraz nieruchomość rolną o pow. 0,58 ha i co się stało z wykazywanym w latach ubiegłych pozostałym majątkiem nieruchomym skarżącego tj. nieruchomością rolną o pow. 7,27 ha i domem o pow. 110 m2? Twierdząc, że obsiewany zbożem grunt wraz z rozpoczęta budową pływa w wodzie (za którą to szkodę zdaniem skarżacego ma odpowiadać Komendant Miejski Policji) nie wyjaśnił na ile w ujęciu rocznym szacuje przychód z tego gruntu i ile wynoszą roczne koszty uzyskania takiego przychodu.
Z uzasadnień okazanych przez skarżącego postanowień komorników o umorzeniu postępowań egzekucyjnych wynika, że skarżący nie posiada żadnych rachunków bankowych, nie posiada ruchomości podlegających zajęciu, które przedstawiałby wartości sprzedażne, nie posiada pojazdów mechanicznych, nie jest znany inny jego majtek, nie figuruje w Kompleksowym Systemie Informatycznym ZUS jako osoba zgłoszona do ubezpieczeń społecznych, pobiera żadnych świadczeń, rentowych ani emerytalnych z ZUS, KRUS, MOPS, nie posiada wierzytelności z tytułu nadpłaty z Urzędu Skarbowego. Jest współwłaścicielem dwóch nieruchomości położonych w miejscowości Ł (KW [...] i KW [...] prowadzone przez Wydział Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego) oraz właścicielem nieruchomości położonej w miejscowości Ł nr działki [...], [...].
Mając na uwadze powyższe zaważyć należało, co następuje:
Stosownie do art. 252 w związku z art. 246 §1 pkt. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zwanej dalej "ppsa", osoba fizyczna może domagać się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmujące zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie m.in. adwokata o ile nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Oświadczenie strony zgodnie z wolą ustawodawcy ma być "dokładne", a owa "dokładność" stopniowana jest przeświadczeniem sądu, że strona okoliczności te wykazała, czyli przedstawiła je w sposób przekonywujący, bo generalnie ciężar dowodu co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie NSA z 18 czerwca 2004 r. FZ 165/04).
W realiach niniejszej sprawy oświadczenie zawarte we wniosku wzbudziło wątpliwości. Skarżący nie udzielił jednak na wezwanie dodatkowych wyjaśnień o które był proszony. To powoduje, że przyznanie skarżącemu w takich warunkach prawa pomocy nie znajduje dla siebie wystarczających podstaw. W ślad za Naczelnym Sądem Administracyjnym powtórzyć trzeba, że ponieważ prawo do sądu nie ma charakteru absolutnego i może być przedmiotem uzasadnionych prawnie ograniczeń (postan. NSA z 15 marca 2006 r. II OZ 258/06), to sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy (por. postan. NSA z 31 marca 2005 r. I FZ 63/05).
Równocześnie skarżący powinien sobie uzmysłowić, że niedostosowanie się do wezwania o którym mowa w art. 255 ppsa należy interpretować na niekorzyść wnioskodawcy (por. postan. NSA z 12 stycznia 2006 r. II OZ 1405/05). Tym bardziej, że wszystkie pytania oraz kierowane do skarżącego żądania przedstawienia określonych dokumentów źródłowych nie wychodziły poza rzeczową potrzebę i dotyczyły wyłącznie weryfikacji rzetelności oświadczeń składanych przez skarżącego. Wystarczało udzielić jednoznacznych odpowiedzi i okazać żądane dokumenty. Wyjaśnienia skarżącego nie tworzą bowiem spójnego obrazu jego rzeczywistej sytuacji życiowej i możliwości płatniczych. Z jednej strony skarżący wykazał bowiem bezskuteczność kierowanych do niego postępowań egzekucyjnych. Z drugiej zaś strony nie można tracić z pola widzenia treści uzasadnienia postanowienia Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym A. C. z dnia 30.06.2016 r. sygn. akt. [...] z którego wynika wprost, że skarżący na ten dzień był współwłaścicielem dwóch nieruchomości w miejscowości Ł dla których Wydział Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego prowadzi księgi wieczyste nr KW [...] i KW [...]. Był także właścicielem nieruchomości położonej w miejscowości Ł nr działki [...], [...].
Mając to wszystko na uwadze należało więc odmówić wnioskowi skarżącego i w związku z tym orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 243 §1 oraz art. 252 w związku z art. 246 §1 pkt. 1 i art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło